H4 GD Ethiek en ethische dilemma's (onderzoeksles)

• newEditor
• Godsdienst
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 4,5

H4 Godsdienst

Ethiek en ethische dilemma's

Na deze les kan je: 

1. uitleggen wat ethiek is en wat wordt verstaan onder ethisch verantwoord handelen.

2. een ethisch dilemma herkennen en benoemen

3. aangeven welke waarden en belangen in een dilemma met elkaar botsen.

4. een morele afweging maken en deze onderbouwen met argumenten.

5. respectvol luisteren naar en reageren op de mening van anderen

Kernbegrippen (schrijf mee tijdens uitleg)

Ethiek = Nadenken over goed en fout handelen

Normen en waarden = Regels en overtuigingen die bepalen wat mensen belangrijk vinden

Ethisch verantwoord = Handelen op een moreel verdedigbare manier

Ethisch dilemma = Situatie waarin je moet kiezen tussen twee kwaden

Stelling:

 

“Het is soms goed om iets slechts te doen als het resultaat positief is.”

Mee eens?           Ga staan

Niet mee eens?   Blijf zitten

Wat is een ethisch dilemma?

• Het vraagt altijd om een keuze

• Het heeft minstens twee opties

• Elke optie heeft morele nadelen

• Niet kiezen is óók een keuze.

Het gaat niet om goed versus fout, maar om fout versus fout.

Casus 1 medisch dilemma

Een Siamese tweeling deelt vitale organen. Zonder operatie overlijden beide kinderen. Met een operatie kan één kind worden gered; het andere zal overlijden.

Discussievragen klassikaal: 

1. Is opereren moreel verantwoord?

2. Is niets doen ook een keuze?

3. Maakt toestemming van ouders verschil?

4. Welke waarde weegt het zwaarst volgens jou (leven, gelijkheid, verantwoordelijkheid)?

Leg alle vragen uit met goede argumenten

Casus 2 Beroepsgeheim 

Stel, je bent psycholoog. Een patiënt vertelt jou dat hij stemmen in zijn hoofd hoort die zeggen dat hij een grote aanslag moet plegen. Je hebt beroepsgeheim, maar wilt ook mensen beschermen.

Opdracht in groepjes van 3 of 4 leerlingen:

1. Maak gezamenlijk  een keuze in dit dilemma.

2. Noteer minimaal twee argumenten vóór of tegen het doorbreken van het beroepsgeheim.

Discussievragen in je groepje:

• Wanneer mag privacy worden opgeofferd?

• Maakt zekerheid tegenover een vermoeden verschil in je keuzes?

• Wie draagt volgens jullie de eindverantwoordelijkheid?

Casus 3 Diefstal uit medeleven

 

Je werkt in een winkel. Je ziet een vrouw stelen, maar weet dat zij financiële problemen heeft en twee jonge kinderen.

1. Wat zou jij doen en waarom?

2. Welke waarden botsen hier?

3. Maakt persoonlijke betrokkenheid in dit geval verschil en waarom?

4. Is begrip hetzelfde als goedkeuren?

Verwerkingsopdracht (Stappenplan morele afweging)

Werk  in duo's  een zelfgekozen casus schriftelijk uit volgens dit schema:

1. Verkennen : Wat gebeurt er?

2. Dilemma formuleren :  Tussen welke keuzes gaat het?

3. Betrokkenen :  Wie zijn erbij betrokken?

4. Afwegen : Voor- en nadelen per keuze

5. Besluit :  Welke keuze maak je?

6. Evaluatie :  Kun je achter deze keuze blijven staan?

Afronding 

Beantwoord deze vragen op de post-it en laat dit achter bij de docent bij het verlaten van de les:

1. Welk dilemma uit deze les vond je het lastigst en waarom?

2.  Is je mening veranderd door de discussies in de klas en/of groepje?

3.  Wat heb je geleerd over ethiek?

4. Vond je het lastig om je mening te geven? Waarom wel of niet? 

Huiswerk voor maandag

Schrijfopdracht (± 100 woorden in Word,

inleveren in Teams opdrachten):

Mag je één leven opofferen om meerdere levens te redden?

Gebruik minimaal twee argumenten.

• Benoem ten minste één tegenargument.