Syllabus hfd 1 - Leven van kunst paragraaf 1.5

• newEditor
• Kunst
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

1.5 Vijftiende-eeuwse beeldend kunstenaars: cultureel ondernemers

Jan van Eyck (1390 - 1441)

• Beroemdse schilder van de 15e eeuw.

• Hofschilder van de graaf van Holland en Filips de Goede (hertog van Bourgondië). 

• Ook een zelfstandig atelier in Brugge, waar hij voor andere opdrachtgevers (o.a. rijke handelaren) werkte. 

• Benutte de mogelijkheden van olieverf optimaal. 

Jan van Eyck "Potret van een man met rode tulband" (vermoedelijk zelfportret), 1433 

Hoe noem je de groep schilders waar Jan van Eyck tot gerekend wordt?

A

School van Barbizon

B

Vlaamse primitieven

C

Arte povera

D

Hollands glorie

Jan van Eyck "Arnolfini portret", 1434 

• Trouwportret in opdracht van rijke burgers (Giovanni di Nicolao Arnolfini en zijn vrouw)

• Maatschappelijk statement dat zij voor de
   beste hofschilder kozen. 

• Aandacht voor detail.

• Olieverf in plaats van tempera. 

• Voor het eerst sinds Oudheid                       weer gesigneerd "Johannes
   van Eyck was hier" =>                                               geen ambacht, maar kunst. 

Jan van Eyck

De vrouw lijkt zwanger, maar ze tilt met haar hand de dikke stof van haar jurk op. 

Angelina Jolie is op deze foto wel zwanger en heeft zich 

 laten inspireren door het Arnolfini portret. 

Jan van Eyck "Petrus Christus", Maria en kind met de heilige Barbara en Jan Vos, ca. 1450

Jan van Eyck "Madonna met de kanselier Rolin", 1435

Veel vermogende particulieren lieten Jan van Eyck religieuze werken schilden. Zij werden hier zelf prominent op afgebeeld. 

De kunstenaarspraktijk

• Tot eind 18e eeuw moesten kunstenaars lid zijn van een plaatselijk gilde om hun beroep uit te mogen oefenen. 
  

• Een schildersatelier was een leerplaats waar leerlingen verf maakten, terwijl de meester de laatste hand legt aan een schilderij dat door een gezel opgezet is. Schilders werkten dus niet individueel. 

Jan Baptist Collaert naar Johannes Stradanus, "De uitvinding van olieverf", ca. 1580

meester

palet

schilderstok

pigment malen

verf mengen

paneel

palet opzetten

klassieke buste natekenen

portret naar levend model

Tegen het eind van de 15e eeuw verplaatste het centrum van de kunsthandel zich van Brugge naar...

A

Amsterdam

B

Dordrecht

C

Antwerpen

D

Brussel

Tweejaarlijkse kunstmarkt Antwerpen

• Vanaf eind 15e eeuw.

• Duurde 6 weken, meer dan 100 stands. 

• Ook kunstenaars van buiten de stad. 

• Vanaf 1460 in Onze-Lieve-Vrouwepand dat er speciaal voor gebouwd werd. 

• Zelfs De Medici kochten hier kunst. 
  

• Hierdoor werd Antwerpen het nieuwe kunstcentrum van Noord-Europa. 

• Ook in andere Europese steden werden dit soort markten georganiseerd. 

De haven van Antwerpen, circa 1540

Hedendaagse kunstbeurzen

• Wereldwijd nog steeds kunstbeurzen.

• Kunstenaars of galeries huren er een stand.  

• Voordelen: alles op één plek, veel publiek, verzamelaars kunnen nog onbekende kunstenaars ontdekken. 

• Bij verkoop via een galerie gaat slechts ca. 50 % naar de kunstenaar. 

https://brabantartfair.nl/ 

1. Leven van kunst

Probeer de onderstaande probleemstellingen die in hfd. 1 van de syllabus aan bod komen zo uitgebreid mogelijk te beantwoorden.

1. In hoeverre verschilt de beroepspraktijk van een kunstenaar anno nu met die van een kunstenaar uit het verleden? 
   

2. In hoeverre veranderde de sociaaleconomische positie en de maatschappelijke status van de kunstenaar door de eeuwen heen?