Deze slide heeft geen instructies
Weekplanning
Week 1: Opdrachtanalyse: Wat wil de opdrachtgever?
Week 2: Van leefstijlthema naar gedragsdoel
Week 3: Onderzoek naar doelgroep
Week 4: Van informatie naar interventie
Week 5: Ontwikkelatelier
Week 6: Professioneel presenteren onder weerstand
Week 7+8: Uitvoeren en evaluatie
Deze slide heeft geen instructies
Professioneel presenteren
Presenteren onder weerstand:
Hoe blijf je rustig, duidelijk en in contact met de groep?
Leg uit dat weerstand tijdens een voorlichting niet direct betekent dat de presentatie mislukt. Jongeren kunnen:
- kritisch zijn;
- grapjes maken;
- elkaar beïnvloeden;
- iets niet begrijpen;
- zich ongemakkelijk voelen bij het onderwerp;
- bewust grenzen opzoeken.
De presentatoren moeten eerst inschatten wat er gebeurt en daarna bewust reageren.
Vraag
Een leerling zegt: “Waarom moeten wij dit eigenlijk weten?”
Welke verschillende redenen kan een leerling hebben om dit te vragen?
Mogelijke redenen:
- de leerling is oprecht nieuwsgierig;
- de relatie met zijn dagelijks leven is niet duidelijk;
- de leerling vindt het onderwerp niet interessant;
- de leerling wil de presentator testen;
- de leerling wil indruk maken op klasgenoten;
- de leerling begrijpt de uitleg niet.
Dezelfde woorden kunnen dus verschillende betekenissen hebben. Reageer niet vanuit irritatie, maar onderzoek eerst wat er achter deze vraag zit.
Leerdoelen
Jij:
professioneel reageren op vragen;
omgaan met weerstand en onverwachte reacties;
begrijpelijk en kernachtig antwoorden;
de regie behouden en aansluiten bij de doelgroep.
Deze slide heeft geen instructies
Lesplanning
Weerstand en groepsdynamiek
Vragen professioneel beantwoorden, LSD, begrenzen
Aansluiten bij de doelgroep in taalgebruik
Deze slide heeft geen instructies
Wat is weerstand?
Weerstand kan verschillende vormen hebben
kritische vragen
grapjes of afleiding
weinig belangstelling
discussie
irritatie of boosheid
persoonlijke opmerkingen
Eerst inschatten, dan reageren.
Voorkom dat iedere kritische vraag als lastig gedrag wordt gezien. Een leerling mag twijfelen, een andere mening hebben of om bewijs vragen.
Maak onderscheid tussen:
- weerstand tegen de inhoud;
- weerstand tegen de activiteit;
- emotie rond het onderwerp;
- gedrag dat de voorlichting verstoort;
- gedrag dat een persoonlijke grens overschrijdt.
Wat is je doel?
Kies je reactie vanuit je doel
Deze indeling is gebaseerd op de aanpak van Stichting School & Veiligheid. De bron maakt onderscheid tussen redelijk gedrag, emotioneel gedrag en grensoverschrijdend gedrag.
Studenten zijn tijdens de voorlichting geen docent van de vmbo-klas. Bij herhaald grensoverschrijdend of onveilig gedrag schakelen zij daarom de aanwezige docent in.
Bron: School & Veiligheid – omgaan met lastig gedrag
https://www.schoolenveiligheid.nl/kennisbank/omgaan-met-lastig-gedrag-van-leerlingen-in-de-klas/
Houd de regie
Houd contact met de hele groep
blijf rustig spreken
reageer kort
bespreek één reactie tegelijk
voorkom een lange discussie
keer terug naar het onderwerp
werk samen met je presentatiepartner
Een leerling kan met een opmerking de aandacht van de hele groep naar zich toe trekken. Reageer daarom kort en richt je daarna weer op de groep.
Voorbeeld:
“Ik hoor dat jij daar anders over denkt. Ik geef kort antwoord en daarna gaan we verder met de opdracht.”
Spreek binnen het tweetal vooraf af:
- wie antwoord geeft;
- wie ondertussen contact houdt met de groep;
- wanneer de ander het overneemt;
- wanneer de aanwezige docent wordt ingeschakeld.
Lesplanning
Weerstand en groepsdynamiek
Vragen professioneel beantwoorden, LSD, begrenzen
Aansluiten bij de doelgroep in taalgebruik
Deze slide heeft geen instructies
Luisteren – Samenvatten – Doorvragen
Luisteren
Wat vraagt of bedoelt de leerling?
Samenvatten
“Als ik je goed begrijp…”
Doorvragen
“Wat bedoel je precies met…?”
LSD is vooral nodig wanneer de vraag:
- onduidelijk is;
- meerdere betekenissen kan hebben;
- vanuit emotie wordt gesteld;
- een aanname bevat;
- eigenlijk over iets anders gaat.
Niet iedere eenvoudige kennisvraag hoeft uitgebreid met LSD te worden behandeld. Bij een duidelijke vraag mag de student direct antwoord geven.
Geef kernachtig antwoord
Een professioneel antwoord
Geef eerst het korte antwoord.
Leg het uit in gewone taal.
Geef één herkenbaar voorbeeld.
Controleer of de vraag beantwoord is.
“Beantwoordt dit jouw vraag?”
Voorkom dat studenten uit onzekerheid een lang antwoord geven. Het belangrijkste antwoord komt eerst.
Als een student het antwoord niet weet:
“Dat weet ik niet precies. Ik wil het niet gokken. We zoeken het na en komen erop terug.”
Dat is professioneler dan een antwoord verzinnen.
Een leerling zegt:
“Gezond eten is toch veel te duur?”
Welke reactie helpt eerst het best?
“Dat hoeft niet zo te zijn.”
“Welke producten bedoel je?”
“Er zijn goedkope mogelijkheden.”
“Prijs speelt inderdaad mee.”
B is een doorvraag en maakt duidelijk waarop de leerling zijn mening baseert.
A, C en D kunnen daarna in het gesprek bruikbaar zijn, maar vullen al in wat de leerling bedoelt.
Grenzen stellen
Begrens gedrag, niet de persoon
Benoem wat er gebeurt.
Geef de grens aan.
Zeg wat je verwacht.
Ga verder als het gedrag stopt.
Gebruik feitelijke woorden. Zeg niet:
- “Doe normaal.”
- “Je bent respectloos.”
- “Wat ben jij vervelend.”
- “Kun je misschien stoppen?”
Benoem het concrete gedrag en de grens.
Bij dreiging of fysieke onveiligheid stoppen de studenten de activiteit onmiddellijk en schakelen zij de docent in.
Lesplanning
Weerstand en groepsdynamiek
Vragen professioneel beantwoorden, LSD, begrenzen
Aansluiten bij de doelgroep in taalgebruik
Deze slide heeft geen instructies
Duidelijke taal
Maak je antwoord begrijpelijk:
gebruik korte zinnen
leg moeilijke woorden uit
geef concrete voorbeelden
vermijd vaktaal
praat niet kinderachtig
controleer of de ander je begrijpt
Aansluiten bij de doelgroep betekent niet dat studenten straattaal moeten nadoen. Dat kan onnatuurlijk of kleinerend overkomen.
Gebruik gewone taal en herkenbare situaties. Behoud wel een professionele uitstraling.
Voorbeelden:
- calorie-inname → hoeveel energie je binnenkrijgt;
- nutriënten → voedingsstoffen;
- intrinsieke motivatie → iets willen omdat je het zelf belangrijk vindt;
- energiebalans → de verhouding tussen wat je binnenkrijgt en gebruikt.
Vraag
Een leerling vraagt:
“Waarom heb ik na het ontbijt soms alweer snel honger?”
Formuleer een antwoord van maximaal drie zinnen:
zonder vaktaal
met één herkenbaar voorbeeld
zonder een persoonlijk voedingsadvies te geven
Mogelijk antwoord:
“Dat kan onder andere komen door wat en hoeveel je hebt gegeten. Een ontbijt dat weinig vult, houdt de honger soms minder lang weg. Denk bijvoorbeeld aan het verschil tussen alleen een zoet drankje en een ontbijt waarop je echt moet kauwen.”
Bespreek dat één algemeen antwoord niet voor iedere leerling persoonlijk geldt. Bij medische of zeer persoonlijke vragen geven studenten geen individueel advies.
Oefen in tweetallen
Student 1: vmbo-leerling én feedbackgever
Student 2: presentator
De presentator:
luistert naar de reactie
bepaalt wat nodig is
reageert kort
brengt het gesprek terug naar het onderwerp
Wissel daarna van rol.
Bijlage situatiekaartjes!
De vmbo-leerling leest een situatiekaartje voor en reageert eventueel nog één keer op het antwoord. Daarna stopt het rollenspel en geeft deze student feedback.
Let bij de feedback op:
- bleef de presentator rustig?
- werd er geluisterd of doorgevraagd?
- was het antwoord kort en begrijpelijk?
- werd er zo nodig een grens gesteld?
- bracht de presentator het gesprek terug naar de voorlichting?
Wanneer er een oneven aantal studenten is, kan één drietal worden gevormd. De derde student observeert dan eerst en neemt daarna een van de rollen over.
Observeren en feedback geven
Let op vier punten
Bleef de presentator rustig?
Werd de reactie goed ingeschat?
Paste het antwoord bij de situatie?
Werd de aandacht teruggebracht naar de groep?
Geef één sterk punt en één concrete tip
Laat de observator eerst benoemen wat hij feitelijk zag of hoorde. Daarna beschrijft hij het effect en geeft hij een concrete suggestie.
Evaluatie
Welke reactie werkte goed?
Wanneer maakte doorvragen de situatie beter?
Wanneer was begrenzen nodig?
Welke formulering wil je tijdens de echte voorlichting gebruiken?
Sluit klassikaal af met:
-Welke reactie werkte goed?
-Wanneer maakte doorvragen de situatie beter?
-Wanneer was begrenzen nodig?
-Welke formulering wil je tijdens de echte voorlichting gebruiken?
Volgende les: uitvoering
Neem mee:
de definitieve presentatie
alle materialen voor de werkvorm
een duidelijke taakverdeling
eventuele hulpmiddelen of producten
Controleer vóór les 7:
Werken de presentatie en links?
Zijn alle materialen compleet?
Weet ieder wat hij of zij doet?
Geef laatste aanwijzingen waar de studenten moeten zijn, hoe laat, enz.