in de tijd van Johan van Oldenbarnevelt heette de raadspensionaris ook wel landsadvocaat
in de tijd van Johan van Oldenbarnevelt heette de raadspensionaris ook wel landsadvocaat
stadhouder prins Maurits van Oranje (1576 - 1625)
Johan van Oldenbarnevelt raadspensionaris (1547 - 1619)
vaak conflicten tussen raadspensionaris en stadhouder
Stadhouder
karakter/persoon
- zoon van Willem van Oranje
- al heel jong de opvolger van zijn vader
- "hart" voor zijn mannen, soldaten
- van adel, militair
- hoofd leger en vloot
- zocht oplossing voor conflicten met buitenland vaak in militair ingrijpen
- leger belangrijker dan handel, dus investeren in een goed leger.
raadspensionaris
karakter/persoon
- burgerlijke komaf
- hoogste bestuurder van het gewest Holland en dus ook van de Staten Generaal
- behartigde de belangen van de rijke burgers/handelaren/kooplieden
- internationaal goede contacten waren van belang
- weinig empathisch, heel zakelijk
- prioriteit bij handelsbelangen
- versterken van de (handels-) vloot is belangrijk
conflict :
wapenstilstand ja of nee??? Staatsleger of stadslegers?
godsdienstig conflict: tussen streng (Maurits)(eenheid) of gematigde calvinisten (v Oldenbarnevelt)(tolerant)
==> escaleert enorm
conflicten: oranjegezinden tegenover staatsgezinden
Aanleiding: Slag bij Nieuwpoort 1600
Oorzaken:
1. politiek: wat is belangrijker? oorlog of vrede, vloot (handel) of leger??
==> Twaalfjarig Bestand 1609 - 1621 (van Old. "wint")
2. leger: wie heeft hoogste gezag? Maurits = opperbevelhebber leger, tegen stadsmilities
3. godsdienst: tolerant of streng ??: orthodoxe calvinisten (zeer streng/ Maurits) tegenover de rekkelijke calvinisten (gematigd/van Old.)
Afloop: Van Oldenbarnevelt trekt aan kortste eind, hij wordt onthoofd door Maurits (zogenaamd vanwege landverraad)
Onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt op het Binnenhof
Standbeeld Van Oldenbarnevelt, tegenover het Binnenhof