Inspanningsfysiologie
Fitnesstrainer A; Hoofdstuk 5
Inspanningsfysiologie
Fitnesstrainer A; Hoofdstuk 5
Inspanningsfysiologie
De wetenschap die onderzoekt wat er in je lichaam gebeurt als je beweegt of sport.
Kort gezegd kijkt het naar hoe je organen samenwerken om een inspanning mogelijk te maken en hoe je lichaam zich aanpast als je vaker traint.
Voorbeeld
Wanneer je bijvoorbeeld gaat hardlopen, gebeuren er direct allerlei dingen in je lichaam. De inspanningsfysiologie houdt zich bezig met vragen zoals:
Hart en bloedsomloop: Waarom gaat je hartslag omhoog en hoe pompt je bloed sneller naar je spieren?
Ademhaling: Waarom ga je sneller ademhalen om meer zuurstof op te nemen?
Energie: Hoe zetten je spieren eten (suikers en vetten) om in energie om te kunnen bewegen?
Temperatuur: Waarom ga je zweten om je lichaam af te koelen?
Les doel
Je begrijpt hoe processen en weefsels in het menselijk lichaam werken. Zo weet je waar een goede training aan moet voldoen.
Opbouw van het lichaam
Cel
Dekweefsel
Steunweefsel
Zenuwweefsel
Botstelsel
Zenuwstelsel
Bloedstelsel
Ademhalingsstelsel
Spijsverteringstelsel
Spierstelsel
Cellen en weefsels
Cellen;
menselijk lichaam opgebouwd uit cellen.
Cellen kunnen zich delen
Cellen bestaan uit een celmembraan, een kern, celplasma en microstructuren zoals mitochondriën.
Functies van de cel zijn o.a.: energiestofwisseling (mitochondriën), beweging (spiercel) en prikkelgeleiding (de zenuwcel).
Groepen cellen met dezelfde functie vormen een weefsel (bijv. spierweefsel)
Weefsels;
Een weefsel bestaat uit een heleboel cellen die hetzelfde zijn gevormd en samen een bepaalde functie hebben.
We onderscheiden 4 hoofdgroepen weefsels: Dekweefsel, steunweefsel, spierweefsel, zenuwweefsel.
Weefsels worden samengevoegd tot organen, bijvoorbeeld tot botten. Verschillende organen worden samengevoegd tot een orgaanstelsel, bijvoorbeeld het spijsverteringsstelsel.
Spierweefsel
Dekweefsel
Steunweefsel
Zenuwweefsel
Mitochondriën
Een mitochondrie (meervoud: mitochondriën) is de energiefabriek van de cel.
Wat doet een mitochondrie?
De belangrijkste taak van een mitochondrie is simpel: brandstof omzetten in bruikbare energie.
De input: Jij eet een boterham (voedingsstoffen zoals glucose) en je ademt zuurstof in.
De fabriek: De mitochondriën nemen deze voedingsstoffen en zuurstof op.
De output: Ze maken er een speciaal soort biologische batterij van, genaamd ATP.
Je lichaam gebruikt die ATP-batterijen vervolgens voor alles wat je doet: om je spieren te laten bewegen, je hersenen te laten nadenken en je hart te laten kloppen.
Wat is een cel?
Kleinste levende bouwsteen
Groep van organen
Type gewricht
Deel van een bot
Wat is een weefsel?
Verzameling botten
Groep gelijksoortige cellen
Laag om een spier
Netwerk van zenuwen
Spieren
Hoofdstuk 5.3
Opbouw van een spier
Spierweefsel
Een spier is opgebouwd uit bundels spiervezels.
Elke spiervezel bestaat uit dunne draadjes (myofibrillen (myo=spier))
Een myofibril bestaat uit een aanéenschakeling van kleine deeltjes, sacromeren. Deze kunnen samentrekken.
De sacromeer is opgebouwd uit dunne (actine) en dikke (myosine) filamenten. Deze schuiven bij een contractie van een spier in elkaar.
Zet van groot naar klein (spieropbouw)
Soorten spierenweefsel
Hartspierweefsel:
Niet onder invloed van de wil
Niet snel vermoeid
Glad spierweefsel:
Wanden van organen (bloedvaten)
Niet onder invloed van de wil
Dwarsgestreept spierweefsel:
Skeletspieren
raakt vermoeid
De aansturing van een spier
Wanneer spier via zenuwstelsel de opdracht krijgt om aan te spannen, schuiven de actine en myosinefilamenten in elkaar.
Voor het in en uit elkaar schuiven is energie nodig.
Een zenuwvezel is verbonden met een aantal spiervezels.
Wanneer via deze zenuwvezel een prikkel naar de spier gaat, zullen alle spiervezels die aan deze vezel verbonden zijn, gelijk aanspannen.
Een zenuwvezel met de daaraan verbonden spiervezels zijn een beweegeenheid en noemen we een motorische eenheid (motor unit).
Invloed van training
A
B
C
A: Spiervezel nog niet in omvang toegenomen.
B: Na training nog niet in omvang toegenomen; echter werken er meer spiervezels mee (intramusculaire coordinatie).
C: Niet alleen meer vezels werken mee, ook de spiervezels zijn in omvang toegenomen (hypertrofie)
Soorten spiervezels
Spiervezeltype 1 = Slow Twitch
rode vezels
bevat veel mitochondriën
hoge aerobe capaciteit (werkt vooral op zuurstof)
Duurkracht
Spiervezeltype 2 = Fast Twitch
witte vezels
groter dan type 1
gemiddelde/lage aerobe capaciteit
(sub)maximale kracht
Een gewichtheffer zie er qua bouw anders uit dan een marathonloper, terwijl beide goed getrainde spieren kunnen hebben.
Je kunt spieren op verschillende manieren trainen.
Iedere spier is opgebouwd uit spiervezels. Deze spiervezeltypes hebben specifieke eigen kenmerken.
Door bepaalde training kan het trainingseffect meer bij één van de twee soorten vezels terechtkomen.
Fast Twitch en Slow Twitch
Krachtproductie
Dynamisch (afstand tussen origo en insertie varieert:
Concentrische contractie: Spier verkort tijdens kracht leveren
Excentrische contractie: Spierlengte neemt toe tijdens kracht leveren
Statisch (afstand tussen origo en insertie blijft gelijk):
Isometrische contractie: Spier levert kracht zonder dat lengte verandert
Doel behaald?
Wat verstaan we onder inspanningsfysiologie?
Benoem enkele soorten weefsels en hun belangrijkste functie?
Hoe is de spier opgebouwd van klein naar groot?
Wat is een motorunit?
Welke spiervezeltypes onderscheiden we en wat zijn de verschillen?
Welke sporters hebben baat bij spiervezeltype 2?
Wat is een mitochondrie?
En nu
Aan de slag!