Les 7; Inspanningsfysiologie (H.5.1 - 5.3)

Inspanningsfysiologie

Fitnesstrainer A; Hoofdstuk 5

1 / 21
volgende
Slide 1: Slide
newEditorFitness trainerMBOStudiejaar 3,4

In deze les zitten 21 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Inspanningsfysiologie

Fitnesstrainer A; Hoofdstuk 5

Inspanningsfysiologie

De wetenschap die onderzoekt wat er in je lichaam gebeurt als je beweegt of sport.


Kort gezegd kijkt het naar hoe je organen samenwerken om een inspanning mogelijk te maken en hoe je lichaam zich aanpast als je vaker traint.

Voorbeeld

Wanneer je bijvoorbeeld gaat hardlopen, gebeuren er direct allerlei dingen in je lichaam. De inspanningsfysiologie houdt zich bezig met vragen zoals:

  • Hart en bloedsomloop: Waarom gaat je hartslag omhoog en hoe pompt je bloed sneller naar je spieren?

  • Ademhaling: Waarom ga je sneller ademhalen om meer zuurstof op te nemen?

  • Energie: Hoe zetten je spieren eten (suikers en vetten) om in energie om te kunnen bewegen?

  • Temperatuur: Waarom ga je zweten om je lichaam af te koelen?

Les doel

Je begrijpt hoe processen en weefsels in het menselijk lichaam werken. Zo weet je waar een goede training aan moet voldoen.

Opbouw van het lichaam

Cel

Dekweefsel

Steunweefsel

Zenuwweefsel

Botstelsel

Zenuwstelsel

Bloedstelsel

Ademhalingsstelsel

Spijsverteringstelsel

Spierstelsel

Cellen en weefsels

Cellen;

  • menselijk lichaam opgebouwd uit cellen.

  • Cellen kunnen zich delen

  • Cellen bestaan uit een celmembraan, een kern, celplasma en microstructuren zoals mitochondriën.

  • Functies van de cel zijn o.a.: energiestofwisseling (mitochondriën), beweging (spiercel) en prikkelgeleiding (de zenuwcel).

  • Groepen cellen met dezelfde functie vormen een weefsel (bijv. spierweefsel)

Weefsels;

  • Een weefsel bestaat uit een heleboel cellen die hetzelfde zijn gevormd en samen een bepaalde functie hebben.

  • We onderscheiden 4 hoofdgroepen weefsels: Dekweefsel, steunweefsel, spierweefsel, zenuwweefsel.

  • Weefsels worden samengevoegd tot organen, bijvoorbeeld tot botten. Verschillende organen worden samengevoegd tot een orgaanstelsel, bijvoorbeeld het spijsverteringsstelsel.

Spierweefsel

Dekweefsel

Steunweefsel

Zenuwweefsel

Mitochondriën

Een mitochondrie (meervoud: mitochondriën) is de energiefabriek van de cel.


Wat doet een mitochondrie?

De belangrijkste taak van een mitochondrie is simpel: brandstof omzetten in bruikbare energie.

  1. De input: Jij eet een boterham (voedingsstoffen zoals glucose) en je ademt zuurstof in.

  2. De fabriek: De mitochondriën nemen deze voedingsstoffen en zuurstof op.

  3. De output: Ze maken er een speciaal soort biologische batterij van, genaamd ATP.

Je lichaam gebruikt die ATP-batterijen vervolgens voor alles wat je doet: om je spieren te laten bewegen, je hersenen te laten nadenken en je hart te laten kloppen.

Wat is een cel?

A

Kleinste levende bouwsteen

B

Groep van organen

C

Type gewricht

D

Deel van een bot

Wat is een weefsel?

A

Verzameling botten

B

Groep gelijksoortige cellen

C

Laag om een spier

D

Netwerk van zenuwen

Spieren

Hoofdstuk 5.3

Opbouw van een spier

Spierweefsel

  • Een spier is opgebouwd uit bundels spiervezels.

  • Elke spiervezel bestaat uit dunne draadjes (myofibrillen (myo=spier))

  • Een myofibril bestaat uit een aanéenschakeling van kleine deeltjes, sacromeren. Deze kunnen samentrekken.

  • De sacromeer is opgebouwd uit dunne (actine) en dikke (myosine) filamenten. Deze schuiven bij een contractie van een spier in elkaar.

Zet van groot naar klein (spieropbouw)

1

Spier

2

Spiervezelbundel

3

Myofibril

4

Spiervezel

5

Sarcomeer

Soorten spierenweefsel

Hartspierweefsel:

  • Niet onder invloed van de wil

  • Niet snel vermoeid


Glad spierweefsel:

  • Wanden van organen (bloedvaten)

  • Niet onder invloed van de wil


Dwarsgestreept spierweefsel:

  • Skeletspieren

  • raakt vermoeid


De aansturing van een spier

  1. Wanneer spier via zenuwstelsel de opdracht krijgt om aan te spannen, schuiven de actine en myosinefilamenten in elkaar.

  2. Voor het in en uit elkaar schuiven is energie nodig.

  3. Een zenuwvezel is verbonden met een aantal spiervezels.

  4. Wanneer via deze zenuwvezel een prikkel naar de spier gaat, zullen alle spiervezels die aan deze vezel verbonden zijn, gelijk aanspannen.

  5. Een zenuwvezel met de daaraan verbonden spiervezels zijn een beweegeenheid en noemen we een motorische eenheid (motor unit).

Invloed van training

A

B

C

A: Spiervezel nog niet in omvang toegenomen.

B: Na training nog niet in omvang toegenomen; echter werken er meer spiervezels mee (intramusculaire coordinatie).

C: Niet alleen meer vezels werken mee, ook de spiervezels zijn in omvang toegenomen (hypertrofie)

Soorten spiervezels

Spiervezeltype 1 = Slow Twitch

  • rode vezels

  • bevat veel mitochondriën

  • hoge aerobe capaciteit (werkt vooral op zuurstof)

  • Duurkracht

Spiervezeltype 2 = Fast Twitch

  • witte vezels

  • groter dan type 1 

  • gemiddelde/lage aerobe capaciteit 

  • (sub)maximale kracht

Een gewichtheffer zie er qua bouw anders uit dan een marathonloper, terwijl beide goed getrainde spieren kunnen hebben.

  • Je kunt spieren op verschillende manieren trainen.

  • Iedere spier is opgebouwd uit spiervezels. Deze spiervezeltypes hebben specifieke eigen kenmerken.

  • Door bepaalde training kan het trainingseffect meer bij één van de twee soorten vezels terechtkomen.

Fast Twitch en Slow Twitch

Krachtproductie

Dynamisch (afstand tussen origo en insertie varieert:

  • Concentrische contractie: Spier verkort tijdens kracht leveren

  • Excentrische contractie: Spierlengte neemt toe tijdens kracht leveren


Statisch (afstand tussen origo en insertie blijft gelijk):

  • Isometrische contractie: Spier levert kracht zonder dat lengte verandert

Doel behaald?

Wat verstaan we onder inspanningsfysiologie?
Benoem enkele soorten weefsels en hun belangrijkste functie?

Hoe is de spier opgebouwd van klein naar groot?

Wat is een motorunit?

Welke spiervezeltypes onderscheiden we en wat zijn de verschillen?

Welke sporters hebben baat bij spiervezeltype 2?

Wat is een mitochondrie?

En nu

Aan de slag!