Thema 2 - Hoofdstuk 2: Hoe kan materie van structuur veranderen?

Hoofdstuk 2: Hoe kan materie van structuur veranderen?

1 / 71
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWetenschappenSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsLeerjaar 1

In deze les zitten 71 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoofdstuk 2: Hoe kan materie van structuur veranderen?

Lesdoelen

  •  structuurveranderingen van materie uitleggen;

  •  voorbeelden geven van structuurveranderingen waarbij de samenstelling van de molecule wel en niet verandert;

  • de invloed van de temperatuur op het volume van een stof uitleggen aan de hand van een experiment;

  • de begrippen ‘uitzetten’ en ‘krimpen’ van materie uitleggen en verklaren met het deeltjesmodel;

  • de verschillende faseovergangen opsommen en het verband met opwarming en afkoeling geven;

  • omschrijven wat er bij elke faseovergang gebeurt met de beweeglijkheid, de afstand, de hoeveelheid en de grootte van de materiedeeltjes;

  • een fysisch verschijnsel omschrijven als een structuurverandering waarbij de moleculen niet van samenstelling veranderen, en illustreren met een voorbeeld uit het dagelijks leven;

  • een chemisch verschijnsel omschrijven als een structuurverandering waarbij de moleculen van samenstelling veranderen, en illustreren met een voorbeeld uit het dagelijks leven;

  • omschrijven wat er met samenstelling van de moleculen gebeurt tijdens een stofomzetting.

Herhaling: Deeltjesmodel

  • Moleculen bewegen altijd en noemen we ook deeltjes


  • We kunnen een stof voorstellen in het deeltjesmodel: iedere molecule is een bolletje

Wat zijn structuurveranderingen van materie?

Stoffen veranderen

  • Structuurveranderingen zonder dat de samenstelling van moleculen verandert 

(uitzetten, krimpen/ faseovergangen)

  • Structuurveranderingen waar dat de samenstelling van moleculen wel verandert 

(chemische reactie)


De moleculen veranderen NIET van samenstelling

Aggregatietoestand (fase)


vast

vloeibaar

gas

Uitzetten en krimpen van vaste stoffen

Vrijwel alle stoffen zetten uit als ze warm worden en krimpen als ze afkoelen.


Dit is iets waar architecten en ontwerpers rekening mee moeten houden.

de SR71 lek brandstof als ze aan de grond staat. Bij hoge snelheden zet het metaal uit en dicht het vliegtuig zichzelf

verschillende metalen vervormen meer of minder bij verschillende temperaturen. 

krimpen


De hoeveelheid energie in de stof daalt


Deeltjes bewegen trager


Ze gaan minder ruimte innemen


De deeltjes blijven dichter bij elkaar

(meer cohesie)





Uitzetten 


De hoeveelheid energie in de stof stijgt


Deeltjes bewegen sneller


Ze gaan meer ruimte innemen


De deeltjes bewegen verder uit elkaar (minder cohesie)



De temperatuur

Is de snelheidsmeter van moleculen:


Hoe sneller moleculen bewegen, hoe hoger de temperatuur.


faseovergang

3 aggregatietoestanden

Vast: een vaste vorm

Vloeistof: neemt de vorm aan van het vat waarin het zit

Gasvormig: geen vaste vorm

Smelten


Vast -> vloeistof



vb. chocolade smelten

Stollen


                Vloeibaar -> vast


             Vb. een kaars koelt af

Het stollen van water noem je ook wel ?

Verdampen


           Vloeibaar -> gas


       Vb. koken van water

Condenseren


Gas -> vloeibaar


Vb. Water op de spiegel na het douchen

Nu de moeilijke!

                                                  

  Vast -> gas


   Sublimeren 


Gas -> vast 


Rijpen 

De moleculen veranderen WEL van samenstelling

Wat is een stofomzetting?

Stofomzetting

Stel je steekt je kruk in brand. Het hout zal gaan branden en je houdt as over. 


Dit is een voorbeeld van een chemische reactie of stofomzetting. 



Stofomzetting visueel gemaakt

Stofomzetting

  • Is een chemische reactie


  • Atomen herschikken zich ter vorming van nieuwe moleculen


  • Nieuwe stof heeft andere eigenschappen


  • Vaak onomkeerbaar (Vb. Kaars verbranden)

Chemische reacties


Stel je steekt je haardvuur aan. Het hout zal gaan branden en je houdt as over. Dit is een voorbeeld van een chemische reactie. 

Bij een chemische reactie veranderen de moleculen.


Bij een chemische reactie verdwijnen je beginstoffen (hout) en ontstaan er nieuwe reactieproducten (as)

Chemische reactie


Er wordt bij suikerwater GEEN nieuwe stof gevormd

De deeltjes (water en suiker) blijven bestaan. 

We noemen dit een mengsel van zuivere stoffen. 

Dit is een fysisch verschijnsel!


Stofomzetting

=

Er worden nieuwe stoffen gevormd!


VOORBEELD:

De deeltjes van het bakpoeder en bloemsuiker "verdwijnen" en worden omgezet naar nieuwe deeltjes van een nieuwe stof.

Wat gebeurt er met de stoffen tijdens een stofomzetting?

Chemische reactie


beginstoffen --->  reactieproducten

Chemische reactie






Bij een chemische reactie verdwijnen stoffen én er ontstaan nieuwe stoffen.


  • beginstoffen:  De stoffen die bij de chemische reactie verdwijnen

  • reactieproducten:  de stoffen die ontstaan bij een chemische reactie


Chemische reactie

Beginstoffen verdwijnen, er ontstaan nieuwe producten/stoffen.


Weergeven in een (reactie)schema:

beginstoffen    --->  reactieproducten

 

  A    +     B      --->      C    +    D


Hoe herken je een chemische reactie?

Door één of meerdere reactieverschijnselen waar te nemen EN verandering van stofeigenschappen:​


Kleurverandering                                           ​Ontstaan van gasbelletjes​

Knal​                                                                       Lichtflits​

Vuur                                                                      Rook​

Warmte​                                                               Geur​

En nu oefenen

- Oefeningen cursus 

- Evaluatie begin volgende les

Wat is de faseovergang bij 1?

A

condenseren

B

verdampen

C

smelten

D

stollen

Chemische reactie of niet?

A

ja

B

nee

C


D


Chemische reactie of niet?

A

ja

B

nee

C


D


Chemische reactie of niet?

A

ja

B

nee

C


D


welke van onderstaande verschijnselen is een chemische reactie

A

Het dichtvriezen van een vijver

B

Het oplossen van suiker in water

C

Het zuur worden van melk

D

Het destilleren van wijn

Wat zijn de 3 aggregatietoestand?

Van de ene aggregatie toestand naar en andere gaan noemen we?





Sublimeren

Verdampen

Smelten



Verdampen

Sublimeren

condenseren

Smelten

Stollen

Welke van de twee is een voorbeeld van stofomzetting.

A
B
C


D


Wat verandert er niet in een faseovergang?

A

De fase

B

De temperatuur

C

Moleculen

D


Hoe heet deze faseovergang?

A

smelten

B

stollen

C

verdampen

D

condenseren

Oplossen van suiker in water

A

Stofomzetting

B

Faseovergang

C


D


Een ei bakken

A

Chemische reactie

B

Fysische reactie

C


D


Water koken

A

Stofomzetting

B

Faseovergang

C


D


Verbranding van benzine

A

Chemische reactie

B

Fysische reactie

C


D


Wat gebeurt er met de snelheid van de moleculen wanneer een stof verwarmd wordt?

A

Die blijft gelijk

B

Die neemt toe

C

Die neemt af

D


Wanneer energie wordt toegevoegd zal het volume van een stof...

A

afnemen

B

toenemen

C

gelijk blijven

D


Wanneer energie wordt toegevoegd zullen de moleculen...

A

afnemen

B

toenemen

C

gelijk blijven

D


Wanneer energie wordt weggenomen zal de massa van een stof...

A

afnemen

B

toenemen

C

gelijk blijven

D


Wanneer energie wordt weggenomen zal de ruimte tussen de moleculen...

A

afnemen

B

toenemen

C

gelijk blijven

D


Wat is een voorbeeld van een chemische stofomzetting?

A

Koken van water

B

Oplossen van zout

C

Smelten van ijs

D

Verbranding van hout

Welk proces komt voor bij chemische stofomzettingen?

A

Reactie tussen stoffen

B

Verandering van kleur

C

Mengen van vloeistoffen

D

Verdamping van water

Welk materiaal zal over het algemeen sterker uitzetten bij verhitting?

A

Metalen

B

Kunststoffen

C

Houten materialen

D

Glasmaterialen

Hoe heet deze faseovergang?

A

smelten

B

stollen

C

verdampen

D

condenseren

Wat is een faseovergang?

A

Manier om aan te geven dat de temperatuur stijgt

B

Diagram die het temperatuurverloop weergeeft

C

Een stof gaat van de ene toestand over in een andere toestand

D

Het verschil tussen de hoogste en de laagste waarde

Hoe heet deze faseovergang?

A

smelten

B

stollen

C

verdampen

D

condenseren

Bij de faseovergang smelten

A

Is er energie nodig

B

Komt er energie vrij

C


D


Welke faseovergang is dit?

A

Verdampen

B

Vloeistof

C

Condenseren

D

Sublimeren

Hoe heet deze faseovergang?

A

smelten

B

stollen

C

verdampen

D

condenseren

Sublimeren is een faseovergang van ...

A

Vast naar gas

B

Gas naar vast

C

Gas naar vloeibaar

D

Vloeibaar naar gas