Les 4. Reformatie: Een nieuwe tijd

De Reformatie 

Een nieuwe tijd

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGodsdienstLevensbeschouwingMiddelbare schoolvmbo, mavoLeerjaar 1-3

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Introductie

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen wat de Reformatie is, en welke gevolgen dit voor de Kerk én de inwoners van Europa had.

Onderdelen in deze les

De Reformatie 

Een nieuwe tijd

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen wat de Reformatie is, en welke gevolgen dit voor de Kerk én de inwoners van Europa had.

Deze slide heeft geen instructies

Katholieke kerk (1)

Christelijke kerk

De katholieke kerk, ook bekend als de Rooms-Katholieke Kerk, is de grootste christelijke kerk ter wereld, met het pausdom als centraal gezag. Hier zijn enkele belangrijke kenmerken van de katholieke kerk:


Hoofd van de Kerk

Paus: De paus is het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk en wordt beschouwd als de opvolger van de apostel Petrus. De paus woont in Vaticaanstad, een onafhankelijke stadstaat binnen Rome. Hij heeft zowel spirituele als bestuurlijke macht over de kerk. De huidige paus (vanaf juni 2024) is Paus Franciscus.


Organisatie en Structuur

Hiërarchie: De katholieke kerk heeft een sterk hiërarchische structuur met verschillende niveaus van geestelijkheid. Naast de paus zijn er kardinalen, aartsbisschoppen, bisschoppen, priesters en diakens.


Kardinalen: Kardinalen zijn hoge functionarissen in de kerk die de paus bijstaan en de paus verkiezen tijdens een conclaaf.


Bisschoppen: Bisschoppen leiden bisdommen en zijn verantwoordelijk voor het geestelijke en bestuurlijke toezicht in hun gebied.


Priesters: Priesters leiden parochies en dragen de mis op, geven sacramenten, en begeleiden hun parochianen spiritueel.


tijdens de middeleeuwen werd de mis in de Rooms-Katholieke Kerk voornamelijk in het Latijn gevierd. Dit gebruik had verschillende belangrijke aspecten en gevolgen:


Uniformiteit: Het gebruik van Latijn zorgde voor een uniforme liturgie door heel Europa. Ongeacht het land of de lokale taal konden priesters en gelovigen overal dezelfde misviering volgen.


Traditie: Latijn was de liturgische taal sinds de vroege christelijke kerk en werd beschouwd als een heilige en onveranderlijke taal.


Stabiliteit: De gebruikmaking van Latijn als een dode taal b

Katholieke kerk (2)

In de Rooms-Katholieke Kerk spelen beelden, relieken, en de sacramenten van de eucharistie (waarbij brood en wijn worden veranderd in het lichaam en bloed van Christus) een belangrijke rol. Hieronder volgt een overzicht van deze aspecten:


Beelden en Iconen: In de katholieke traditie worden beelden en iconen gebruikt als visuele hulpmiddelen voor devotie. Ze dienen als representaties van Christus, de Maagd Maria, heiligen en andere religieuze figuren. Ze helpen gelovigen om zich te richten op hun geloof en gebed.


Verering, geen Aanbidding: Het is belangrijk te benadrukken dat katholieken geen beelden aanbidden, maar ze vereren als symbolen die hen helpen bij hun gebeden en devoties.


Relieken: Relieken zijn stoffelijke resten of voorwerpen die in verband worden gebracht met heiligen. Ze kunnen bestaan uit lichamelijke overblijfselen, zoals botten, of persoonlijke bezittingen van de heilige.


Verering van Relieken: Katholieken vereren relieken omdat ze worden gezien als tastbare verbindingen met de heiligen, die als voorsprekers bij God fungeren. Relieken worden vaak bewaard in kerken en altaren en spelen een rol bij pelgrimages en speciale gebedsdiensten.


Eucharistie

Transsubstantiatie: Een centraal geloofspunt in de katholieke leer is dat tijdens de mis het brood en de wijn daadwerkelijk worden omgezet in het lichaam en bloed van Christus. Dit proces wordt transsubstantiatie genoemd.


Consecratie: Tijdens de eucharistieviering spreekt de priester de woorden van Christus uit tijdens het Laatste Avondmaal: "Dit is mijn lichaam" en "Dit is mijn bloed." Op dat moment gelooft de kerk dat de substantie van het brood en de wijn verandert, hoewel de uiterlijke kenmerken (de accidents) hetzelfde blijven.


Werkelijke Tegenwoordigheid: Dit geloof in









O

E

K

T

O

R

S

L

Deze slide heeft geen instructies

Reformatie

Betekent hervorming

De Reformatie, ook wel bekend als de Protestantse Hervorming, was een grote religieuze beweging in de 16e eeuw die leidde tot de hervorming van de katholieke kerk en de oprichting van protestantse kerken. Deze beweging werd gekenmerkt door kritiek op de katholieke kerk en haar praktijken, en had verstrekkende gevolgen voor religie, politiek en samenleving in Europa.


Oorzaken van de Reformatie

Kritiek op Kerkelijke Praktijken: Er was wijdverbreide kritiek op de katholieke kerk vanwege corruptie, de verkoop van aflaten (waarbij zonden konden worden vergeven in ruil voor geld), en moreel verval onder de geestelijkheid.


Theologische Geschillen: Er waren belangrijke theologische geschillen over zaken als de aard van de verlossing, de rol van de sacramenten, en de autoriteit van de paus.


Politieke en Sociale Factoren: Veel vorsten en edelen wilden meer controle over religieuze zaken in hun eigen gebieden en waren ontevreden over de invloed van de paus en de katholieke kerk. Ook speelden opkomende nationale gevoelens een rol.

Gevolgen van de reformatie

Splitsing in de christelijke kerk (1517): 

ontstaan van de protestantse kerken.


Gevolgen van de Reformatie

Splitsing van de Kerk: De katholieke kerk splitste zich, resulterend in de oprichting van verschillende protestantse kerken, zoals de Lutherse, Calvinistische, (hervormd/ gereformeerd) en Anglicaanse kerken.


Tijdens de Reformatie werden veel mensen, waaronder een aanzienlijk deel van de arme bevolking, aangetrokken tot de protestantse bewegingen om verschillende redenen. Tegelijkertijd werden protestanten vaak vervolgd en beschouwd als ketters door de katholieke kerk en door katholieke overheden. 


Aantrekkingskracht van de Protestantse Kerk voor de Arme Bevolking:

Eenvoudige en Directe Toegang tot Geloof: De protestantse leerstellingen benadrukten een directe relatie met God zonder de noodzaak van een bemiddelende geestelijkheid. Dit sprak veel mensen aan die zich vervreemd voelden door de hiërarchische en vaak corrupte structuren van de katholieke kerk.


Bijbel in de Volkstaal: Een van de belangrijkste hervormingen was de vertaling van de Bijbel in de volkstaal, wat de toegang tot de Heilige Schrift voor iedereen vergemakkelijkte. Dit stelde de gewone mensen in staat om zelf de Bijbel te lezen en te interpreteren, wat empowerment en een gevoel van inclusie bevorderde.


Kritiek op Kerkelijke Rijkdom: De protestantse hervormers, zoals Maarten Luther, bekritiseerden de immense rijkdom van de katholieke kerk en haar praktijk van het verkopen van aflaten. Dit resoneerde sterk met de arme bevolking, die vaak economisch werd uitgebuit door de kerk.


Onderwijs en Geletterdheid: De protestantse beweging legde een sterke nadruk op onderwijs en geletterdheid, zodat mensen de Bijbel zelf konden lezen. Dit leidde tot de oprichting van scholen en de verspreiding van kennis, wat aantrekkelijk was voor de arme bevolking die anders weinig toegang tot onderwijs had.

Protestantse kerk

Christelijke kerk

Protestantse Kerken:

Geen Paus: Verwerpen het pausdom en de gecentraliseerde hiërarchie.


Predikanten en Ouderlingen: Veel protestantse kerken hebben predikanten en een raad van ouderlingen of diakenen die de lokale gemeentes besturen.


Gelijkheid van Gelovigen: Nadruk op de 'priester van alle gelovigen', wat betekent dat elke gelovige directe toegang tot God heeft zonder tussenkomst van een priesterlijke hiërarchie.


Bijbel in de Volkstaal: Streefden ernaar dat de Bijbel in de volkstaal werd vertaald en toegankelijk was voor alle gelovigen.


Sola Scriptura: De Bijbel alleen wordt gezien als de hoogste autoriteit in geloofszaken, zonder de tussenkomst van kerkelijke traditie.


Breed Toegankelijk: Bevorderden geletterdheid en persoonlijke Bijbelstudie.


Beeldenstorm: Veel protestanten verwierpen de verering van beelden en zagen deze als afgoderij. Dit leidde in sommige gevallen tot de vernietiging van religieuze beelden tijdens de Beeldenstormen.


Eenvoud in Aanbidding: Protestantse kerken waren vaak soberder en eenvoudiger ingericht, zonder de rijke versieringen van katholieke kerken.


Dienst in de Volkstaal: De kerkdiensten werden in de volkstaal gehouden, wat de toegankelijkheid en begrijpelijkheid voor de gelovigen vergrootte.


Nadruk op Prediking en Schriftlezing: De focus lag op de prediking en het lezen van de Bijbel, met minder nadruk op rituelen en sacramenten.


Gemeente Deelname: Meer betrokkenheid van de gemeenteleden in de dienst, vaak met gemeenschappelijk gebed en zang.

Sola's

De belangrijkste hervormingen

Sola Scriptura: De leer dat alleen de Schrift (de Bijbel) de hoogste autoriteit is in geloofszaken, in tegenstelling tot de katholieke traditie die ook de kerkelijke traditie en het pauselijk gezag erkent.


Sola Fide: De leer dat redding door geloof alleen wordt bereikt, niet door werken of aflaten.


Sola Gratia: De leer dat redding alleen door genade wordt gegeven, niet door menselijke inspanningen.


Solus Christus: Alleen Christus" en is de vierde sola van de Reformatie. Deze sola benadrukt de exclusieve rol van Jezus Christus als de enige Middelaar tussen God en mensen, en de enige bron van verlossing.


Soli Deo Gloria: Het betekent "Alleen aan God de glorie" en drukt het principe uit dat alle eer en glorie alleen aan God moet worden toegeschreven. Deze sola benadrukt dat alles wat we doen, inclusief onze redding en ons werk, tot eer van God moet zijn.

Katholiek

Protestant

Deze slide heeft geen instructies

Protestantse kerk of Katholieke kerk?

Protestantse kerk of Katholieke kerk?

Verering van heiligen

A

Protestantse kerk

B

Katholieke kerk

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Protestantse kerk of Katholieke kerk?

Protestantse kerk of Katholieke kerk?

Sobere handelingen

A

Protestantse kerk

B

Katholieke kerk

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Protestantse kerk of Katholieke kerk?

Protestantse kerk of Katholieke kerk?

Verering van relieken

A

Protestantse kerk

B

Katholieke kerk

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Protestantse kerk of Katholieke kerk?

De Paus is de baas

A

Protestantse kerk

B

Katholieke kerk

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Deze slide heeft geen instructies

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen.

Deze slide heeft geen instructies

ABC
ABC
ABC
ABC
ABC
ABC

15

second

Trivial Pursuit


Dit spel maakt gebruik van de spinner en componenten. In dit spel moeten de leerlingen vragen beantwoorden over hun examenonderwerp. De spinner bepaalt welke vraag én kleur dit is. Elke vraag die goed is beantwoord, levert een ‘rondje’ op. De eerste die alle rondjes heeft, is de winnaar.

Maar... omdat de spinner de kleur bepaalt, kan het voorkomen dat een leerling de kleur al heeft en de vraag moet beantwoorden, zonder dat dit een ‘rondje’ oplevert.