1.4 Speltheorie

Week 38 (vanaf 15 september 2025)

Hoofdstuk 1. School of baantje/economie =kiezen(Vwo)

  • actualiteit

  • leerdoelen

  • instructie gevangenendilemma (speltheorie)

  • filmpje gevangenendilemma (speltheorie)

  • Oefening gevangenendilemma (speltheorie)

  • weektaak: 1.1 t/m 1.11 (Havo) 1.12 t/m 1.23 (Vwo)

1 / 49
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 49 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Week 38 (vanaf 15 september 2025)

Hoofdstuk 1. School of baantje/economie =kiezen(Vwo)

  • actualiteit

  • leerdoelen

  • instructie gevangenendilemma (speltheorie)

  • filmpje gevangenendilemma (speltheorie)

  • Oefening gevangenendilemma (speltheorie)

  • weektaak: 1.1 t/m 1.11 (Havo) 1.12 t/m 1.23 (Vwo)

Speltheorie

De speltheorie is een techniek om situaties met strategische interacties tussen verschillende beslissingnemers te analyseren en de uitkomst te voorspellen.

Speltheorie

In 1994 is de nobelprijs voor economie uitgereikt aan de economen Harsanyi, Nash en Selten die wetenschappelijk werk hebben geleverd op het gebied van speltheorie.

Speltheorie

John Nash is de bekendste en zijn leven is verfilmd in A Beautiful Mind (4 oscars).


Nash is inspired when he and his classmates discuss how to approach a group of women at a bar. Hansen quotes Adam Smith advocating "every man for himself", but Nash argues that a cooperative approach would lead to better chances of success.

Een paar begrippen

Dominante strategie - De strategie die het beste resultaat oplevert, ongeacht de keuze van de andere speler(s).

Free rider - (= meelifter) Iemand die profiteert van de inspanningen van een ander.

Bindende afspraak - Een afspraak waar je (juridisch) niet van af kunt of niet onderuit kunt. In de speltheorie: men heeft van tevoren afgesproken een bepaalde strategie te volgen.





IS DIT EEN GEVANGENEN-DILEMMA?

A

NEE, WANT DIT IS DE BESTE UITKOMST

B

JA, WANT DIT IS HET EERLIJKST

C

JA, WANT ER IS EEN BETERE UITKOMST

D

NEE, WANT ER IS EEN BETERE UITKOMST

Oefening (gevangenendilemma)

WAT     oefening gevangenendilemma

HOE     in 2- of 3-tallen

HULP   docent loopt rond

TIJD     10 minuten

UITKOMST 4 stappen per opbrengstenmatrix 

                       beoordeling dominante strategie en gevangenendilemma

KLAAR dan ga je naar de volgende opbrengstenmatrix

Dominante strategie

Er is sprake van een dominante strategie wanneer een speler altijd kiest voor dezelfde strategie, ongeacht wat de andere partij doet.


In welke variant(en) is er bij beide spelers sprake van een dominante strategie? Verklaar je antwoord.

  • matrix 1: beide spelers kiezen steeds voor géén korting

  • matrix 3: beide spelers kiezen steeds voor wél korting

  • matrix 4: A kiest steeds voor géén korting, B kiest steeds voor wél korting


Ze hoeven niet allebei steeds hetzelfde te kiezen om een dominante strategie te hebben (zie matrix 4)!

I                            

I                                  

I              

I                                                     

I                                 

I                                                     

I              

I                                                

Gevangendilemma

Er is sprake van een gevangenendilemma wanneer twee spelers een dominante strategie hebben, maar waarbij het nash-evenwicht suboptimaal is. Beide spelers kunnen alleen beter worden als ze beiden van actie veranderen.


Bij welke variant(en) is er sprake van een gevangenen-dilemma? Verklaar je antwoord.

  • matrix 3: beide spelers kunnen beter worden, maar niet door zélf van actie te veranderen

  • matrix 1: er is wel sprake van een dominante strategie, maar er is sprake van een optimale uitkomst, dus geen gevangenendilemma

  • matrix 4: beide spelers moeten in een niet-optimale uitkomst zitten, voor bedrijf B is het nash-evenwicht echter optimaal, dus geen  gevangenendilemma

I                            

I                                  

I              

I                                                     

I                                 

I                                                     

I              

I                                                

Levensfasen


  • kinderfase

  • ouderfase

  • grootouderfase 

Frank en Jasper hebben een opdracht gekregen voor economie. Deze moet volgende week af zijn. Ze staan voor de keuze: wel of niet voorbereiden. 5. Welke getallencombinatie komt voor in de situatie dat Jasper meelifter is?

Bestede uren aan opdracht

A

Linksboven

B

Rechtsboven

C

Linksonder

D

Rechtsonder

Frank en Jasper hebben een opdracht gekregen voor economie. Deze moet volgende week af zijn. Ze staan voor de keuze: wel of niet voorbereiden. 6. De dominante strategie voor Frank is:

Bestede uren aan opdracht

A

voorbereiden

B

niet voorbereiden

C


D


Frank en Jasper hebben een opdracht gekregen voor economie. Deze moet volgende week af zijn. Ze staan voor de keuze: wel of niet voorbereiden. 7. Jasper heeft geen dominante strategie.

Bestede uren aan opdracht

A

Waar

B

Niet waar

C


D


Frank en Jasper hebben een opdracht gekregen voor economie. Deze moet volgende week af zijn. Ze staan voor de keuze: wel of niet voorbereiden. 11. Als Jasper en Frank elkaar niet vertrouwen is de uitkomst van het spel ...

Bestede uren aan opdracht

A

Linksboven

B

Rechtsboven

C

Linksonder

D

Rechtsonder

Frank en Jasper hebben een opdracht gekregen voor economie. Deze moet volgende week af zijn. Ze staan voor de keuze: wel of niet voorbereiden. 12. Als Jasper en Frank een bindende afspraak maken is de uitkomst van het spel ...

Bestede uren aan opdracht

A

Linksboven

B

Rechtsboven

C

Linksonder

D

Rechtsonder

Frank en Jasper hebben een opdracht gekregen voor economie. Deze moet volgende week af zijn. Ze staan voor de keuze: wel of niet voorbereiden. 13. Jasper en Frank staan iedere week voor hetzelfde dilemma, dit ............................. de kans op samenwerking.

Bestede uren aan opdracht

A

heeft geen invloed op

B

vergroot

C

verkleint

D


WAT HEB JE GELEERD?

  •  Hoe je een gevangenendilemma kan herkennen.

  •  Wat een dominante strategie is.

  • pay-off matrix oplossen bij simultaan spel