Romantiek en Realisme: muziek
Romantiek en Realisme: muziek
Deze les:
o Herinnering: stromingen 19e eeuw: Romantiek, Impressionisme, Realisme
o Muzikale voorstellings- en vormgevingskenmerken aanwijzen van:
-Romantiek (in vergelijking met Classicisme)
Van elke bovengenoemde kunststroming een aantal belangrijke componisten leren kennen
o Muzikale vormgevingsmiddelen
Leerdoelen
o Je weet aan de hand van welke begrippen je muziek kan beschrijven
oJe kan kenmerken noemen van Romantische muziek (ook in vergelijking met classicisme)
oJe kent een aantal Romantische muziekstukken
o Je kent het begrip kunstlied en haar kenmerken.
Classisisme: 1720-1820
Tussen Barok en Romantiek in
De Grote Drie: Haydn, Mozart, Beethoven
(Beethoven en Schubert: overgang Romantiek)
Wenen
Klassiek symfonie orkest
Vaste opbouw: sonate, symfonie
Klassiek element hieraan: volmaakt streven naar rede-emotie, vorm-inhoud
Eine kleine Nachtmusik kan je goed analyseren
Het volgt de regels van het classicisme (zie filmpje (extra))
Romantiek: 19e eeuw
Beethoven
Schubert
Wagner
Strauss
Romantische elementen:
Ontsnappen uit de werkelijkheid
Emotie
Virtuositeit
Nationalisme
Romantiek: 19e eeuw
Romantische elementen:
Ontsnappen uit de werkelijkheid
Emotie
Virtuositeit
Nationalisme
Kenmerkende muziekvormen:
Programmamuziek
Kunstlied
LUISTEREN NAAR MUZIEK
HOE ORDEN JE WAT JE HOORT?
Wat zijn de muzikale vormgevingsmiddelen? (pag 156 werkboek)
Muzikale middelen:
Melodie
Harmonie
Toonduur
Tempo
Dynamiek
Klankkleur
met deze vormgevingsmiddelen creëren componisten muziekstukken: composities.
Muzikale middelen:
Melodie (unisono/polyfoon)
Harmonie (akkoorden, consonant of dissonant)
Toonduur (metrum/ritme/syncope)
Tempo (adagio, allegro, bpm)
Dynamiek (variatie in klanksterkte)
Klankkleur (warm/donker/helder/schel etc)
KUNSTLIED
VOORBEELD 1
De elfenkoning
Wie rijdt er zo laat door nacht en wind?
Het is een vader met zijn kind.
Hij houdt de jongen vast in zijn arm,
Omklemt hem stevig en houdt hem warm.-
Waarvoor toch ben je zo bang, mijn zoon?-
Voor de elfenkoning, met mantel en kroon;
Zie jij dan, vader, de elfenkoning niet?-
Mijn zoon, dat is een nevelsliert.-
‘Mijn liefste kind, kom mee met mij!
Zo’n leuke spelletjes spelen wij:
Vol bonte bloemen staat ons strand;
Mijn moeder kleedt ons met goud en kant.’-
Ach vader, ach vader, heb je niet gehoord
Waarmee de koning mij zachtjes bekoort?-
Wees rustig, blijf rustig mijn kind!
In dorre bladeren ritselt de wind.-
‘Ga mee met mij en leer mij kennen;
Mijn dochters zullen jou verwennen,
Ze dansen elke nacht, mijn lieve knaap,
En wiegen en zingen je daarna in slaap.’-
Ach vader, ach vader, kijk ginds naast de baan:
Zie je de koning zijn dochters niet staan?-
Mijn zoon, ik zie ze helder en klaar;
Het lijken die oude grijze wilgen daar.-
‘Ik hou van jou, je bent al wat nu voor mij telt;
En ben je niet willig, dan gebruik ik geweld.’-
Ach vader, ach vader, nu raakt hij me aan!
Elfenkoning heeft mij pijn gedaan!-
De vader huivert, hij rijdt gezwind
Hij houdt in zijn armen het kermende kind,
Bereikt de hoeve ternauwernood;
Het kind in zijn armen was dood.
Het (kunst)lied
Piano werd even belangrijk als stem (zang en piano gelijkwaardig)
Geen couplet-refrein structuur meer, liederen worden doorgecomponeerd
complexer dan volkslied
lange, verhalende tekst
uitgebreider muzikaal verhaal
(iedere stemmingswisseling en wending van het verhaal moet in muziek worden vertaald)
Aan het werk
o Maak de vragen over De Elfenkoning
Bekijk de video van 'Der Erlkönig' Hoe hoor je dat in het lied vier personen worden voorgesteld?
De piano speelt naast de zang een belangrijke rol. Beschrijf de rol van de piano.
Der Erlkönig is een zogenaamd kunstlied, een populair genre in de Romantiek. Het kunstlied wijkt af van het gewone volkslied. Leg dit uit aan de hand van vier zaken die je in Der Erlkönig kan horen.
De elfenkoning
Wie rijdt er zo laat door nacht en wind?
Het is een vader met zijn kind.
Hij houdt de jongen vast in zijn arm,
Omklemt hem stevig en houdt hem warm.-
Waarvoor toch ben je zo bang, mijn zoon?-
Voor de elfenkoning, met mantel en kroon;
Zie jij dan, vader, de elfenkoning niet?-
Mijn zoon, dat is een nevelsliert.-
‘Mijn liefste kind, kom mee met mij!
Zo’n leuke spelletjes spelen wij:
Vol bonte bloemen staat ons strand;
Mijn moeder kleedt ons met goud en kant.’-
Ach vader, ach vader, heb je niet gehoord
Waarmee de koning mij zachtjes bekoort?-
Wees rustig, blijf rustig mijn kind!
In dorre bladeren ritselt de wind.-
‘Ga mee met mij en leer mij kennen;
Mijn dochters zullen jou verwennen,
Ze dansen elke nacht, mijn lieve knaap,
En wiegen en zingen je daarna in slaap.’-
Ach vader, ach vader, kijk ginds naast de baan:
Zie je de koning zijn dochters niet staan?-
Mijn zoon, ik zie ze helder en klaar;
Het lijken die oude grijze wilgen daar.-
‘Ik hou van jou, je bent al wat nu voor mij telt;
En ben je niet willig, dan gebruik ik geweld.’-
Ach vader, ach vader, nu raakt hij me aan!
Elfenkoning heeft mij pijn gedaan!-
De vader huivert, hij rijdt gezwind
Hij houdt in zijn armen het kermende kind,
Bereikt de hoeve ternauwernood;
Het kind in zijn armen was dood.
Der Erlkönig is een lied uit de Romantiek. Noem drie aspecten uit het verhaal waardoor dit lied past bij de romantiek.
Verwerking van de leerdoelen
o Je weet aan de hand van welke begrippen je muziek kan beschrijven;
oJe kan kenmerken noemen van Klassieke en Romantische muziek
oJe kent een aantal Romantische muziekstukken;
o Je kan uitleggen waarom het lied een belangrijke muziekvorm werd in de 19e eeuw;
o Je kent het begrip kunstlied en haar kenmerken.
Verdiepende vraag (extra)
Waarom werd het lied een belangrijke kunstvorm in de 19e eeuw?