Zelfstandig naamwoord

Zelfstandige naamwoorden

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsPraktijkonderwijsLeerjaar 1-5

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Zelfstandige naamwoorden

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat een zelfstandig naamwoord is en het in een zin herkennen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij dat zelfstandige naamwoorden zijn?

Gebruik dit als voorkennis. Verwachte woorden: mens, dier, ding, plaats en voorbeelden zoals boek, hond, school.

Wat is een zelfstandig naamwoord?

Een zelfstandig naamwoord is een woord voor een mens, dier, ding of plaats.


Voorbeelden:

  • mens: moeder

  • dier: hond

  • ding: tafel

  • plaats: voetbalclub

Houd de uitleg heel concreet. Wijs in de klas eventueel echte dingen aan, zoals een tafel, tas of boek.

Woorden die je kunt noemen

Je kunt een zelfstandig naamwoord vaak aanwijzen of noemen.


  • een fiets

  • een boom

  • een kind

  • een kat

  • een winkel

Maak duidelijk dat leerlingen vaak eerst denken aan spullen, maar dat mensen, dieren en plaatsen ook zelfstandig naamwoorden zijn.

Voorbeelden in zinnen

In een zin kan een zelfstandig naamwoord op verschillende plekken staan.


  • De jongen leest een boek.

  • Mijn broertje heeft een Playstation.

  • Wij lopen naar het park.

Benadruk de woorden in de zin hardop. Laat zien dat er meer dan één zelfstandig naamwoord in een zin kan staan.

Niet elk woord is een zelfstandig naamwoord

Sommige woorden zijn iets anders.


  • lopen = doewoord/ werkwoord

  • mooie = woord dat iets zegt over een ding

  • snel = woord dat iets zegt over hoe iets gaat


Een zelfstandig naamwoord is meestal de naam van iets.

Gebruik alleen eenvoudige contrasten. Het doel is hier niet om alle woordsoorten uit te leggen, maar om het verschil zichtbaar te maken.

Hoe herken je een zelfstandig naamwoord?

Je kunt deze stappen gebruiken:


  • Zoek een woord dat een naam is.

  • Stel de vraag: is het een mens, dier, ding of plaats?

  • Past de, het of een ervoor?

  • Dan is het vaak een zelfstandig naamwoord.

Zeg erbij dat deze aanpak vaak helpt, maar dat leerlingen vooral eerst leren kijken naar 'naam van mens, dier, ding of plaats'.

Welk woord is een zelfstandig naamwoord?

A

lopen

B

gymzaal

C

mooie

D

snel

Sluit aan op het eerste blok: een zelfstandig naamwoord is de naam van een mens, dier, ding of plaats. De andere opties zijn woorden uit het contrast op slide 5.

Maak de tekst compleet

Een zelfstandig naamwoord is de naam van een mens, dier, ding of plaats.

In de zin 'De jongen leest een stripboek' zijn jongen en boek zelfstandig naamwoorden.

mens
ding
jongen
lopen
mooie
snel

Controleer of leerlingen de kernwoorden uit de uitleg herkennen en ook een voorbeeld uit een zin kunnen terugvinden.

De, het en een

Bij een zelfstandig naamwoord past vaak een lidwoord.


  • de stoel

  • het huis

  • een appel


Dat helpt om het woord te herkennen.

Noem kort dat woorden 'de' of 'het' kunnen krijgen. Een diepere uitleg over lidwoorden is nu nog niet nodig.

Zo zoek je in een zin

Kijk stap voor stap.


In de zin: De bakker verkoopt brood.

  • bakker = mens

  • brood = ding


Dus bakker en brood zijn zelfstandig naamwoorden.

Lees de zin eerst normaal voor. Laat daarna zien hoe je per woord kijkt wat de naam van iets is.

Nog een voorbeeld

In de zin: Het meisje zet de fiets op straat.


  • meisje = mens

  • fiets = ding

  • straat = plaats

Dit is een goede zin om te laten zien dat één zin drie zelfstandig naamwoorden kan hebben.

Samenvatting

Een zelfstandig naamwoord is de naam van een mens, dier, ding of plaats.


Je herkent het door te kijken:

  • is het een naam van iets?

  • past de, het of een erbij?

  • staat het in de zin als iets dat je kunt noemen?

Koppel deze samenvatting terug aan het lesdoel: weten wat het is en het in een zin herkennen.

In welke zin zijn twee zelfstandige naamwoorden?

A

Wij lopen snel.

B

De bakker verkoopt brood.

C

Het is mooi.

D

Zij fietsen samen.

De juiste zin komt uit de uitleg op slide 8. 'bakker' en 'brood' zijn beide zelfstandige naamwoorden.

Vul de woorden in

Je kunt een zelfstandig naamwoord herkennen. Vraag eerst: is het een naam van iets? Kijk dan of de, het of een ervoor past.

In 'Het meisje zet de fiets op straat' zijn meisje, fiets en straat zelfstandig naamwoorden.

naam
de
straat
lopen
snel
mooie

Deze opdracht herhaalt de stappen uit de samenvatting en het voorbeeld met meisje, fiets en straat.

Wat heb jij geleerd in deze les?

Laat leerlingen in eigen woorden noemen wat is bijgebleven, bijvoorbeeld: een zelfstandig naamwoord is de naam van een mens, dier, ding of plaats, en je kunt het in een zin zoeken met de/het/een.