mondeling examen biologie tl les 1
mondeling examen biologie tl les 1
Het mondeling college-examen heeft betrekking op de aangegeven examenstof
Doel: het beantwoorden van vragen in 25 minuten
Bij het mondeling examen worden minimaal 3 exameneenheden gevraagd. De examinator kiest in ieder geval één onderwerp uit :
1. schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
2. mensen beïnvloeden hun omgeving
3. houding, beweging en conditie
4. bescherming
Dit zijn de onderwerpen van het examen:
-cellen staan aan de basis
-schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
-planten en dieren en hun samenhang: de eigen omgeving verkend
-mensen beïnvloeden hun omgeving
-houding, beweging en conditie
-het lichaam in stand houden: voeding en genotmiddelen, energie, transport en uitscheiding
-bescherming -reageren op prikkels
-van generatie op generatie -erfelijkheid en evolutie
-bescherming en antistoffen
-gedrag bij mens en dier
Examentraining mondeling:
week 1: schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
week 2: mensen beïnvloeden hun omgeving
week 3: houding, beweging en conditie
week 4: bescherming
week 5: in overleg
week 6: in overleg
week 7: in overleg
Schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
1. de rol van schimmels en bacteriën in het milieu noemen en uitleggen.
2. uitleggen over schimmels en bacteriën:
• dat ze reducent en/of ziekteverwekker kunnen zijn
• hoe ze verspreid kunnen worden
• hoe je voorkomt dat ze vermenigvuldigen
• hoe ze bestreden kunnen worden
• welke rol ze kunnen spelen bij biotechnologie
3. uitleggen hoe voedselbederf door schimmels en/of bacteriën kan worden tegengegaan door de mens.
4. voorbeelden van klassieke en moderne vormen van biotechnologie noemen, waarmee
voedingsstoffen en medicijnen worden verkregen en bewerkt.
1. de rol van schimmels en bacteriën in het milieu noemen en uitleggen.
1. de rol van schimmels en bacteriën in het milieu noemen en uitleggen.
https://www.youtube.com/watch?v=IiMdYCtZEFM
Bacteriën kunnen zorgen voor voedselbederf. Welke andere groep van organismen kan ervoor zorgen dat voedsel bederft. wat is het verschil tussen deze 2?
Op welke manieren zorgt de mens ervoor dat er geen schimmels of bacteriën het eten kunnen aantasten?
leg uit wat voedselbederf is:
Wat is het doel van conserveren van voedsel?
wat gebeurt er als je voeding conserveert?
welke manieren van conserveren ken je?
Wat is het gevolg van het eten van bedorven voedsel?
Wat zou het nut kunnen zijn van reducenten?
Schimmels en bacteriën zijn reducenten. Wat is een reducent?
Wat is de functie van reducenten? M.a.w., wat doet de reducent?
ziekteverwekkers
Bacteriën , virussen en schimmels kunnen ons ziek maken
We hebben ons eigen afweersysteem!
Dat systeem werkt d.m.v
- opeten en verteren.
- plakken aan de ziekteverwekker
waar is ons afweersysteem voor en waar bestaat het uit?
Onze afweersysteem is onze 2e en 3e afweerlinie! Benoem een voorbeeld van ons 1e afweerlinie.
Piet is na zijn griep immuun voor het virus geworden. Leg uit hoe zijn afweersysteem ervoor zorgt dat hij deze griep niet meer zal krijgen.
wat is kunstmatige immuniteit?
Waar is ons afweersysteem voor en waar bestaat het uit?
wat is het verschil tussen een virus en een bacterie?
Heb je wel eens van biotechnologie gehoord? Leg in eigen woorden uit wat er bedoeld wordt met biotechnologie.
Leg het verschil uit tussen moderne biotechnologie en traditionele biotechnologie.
biotechnologie
de biotechnologie worden levende organismen gebruikt voor de ontwikkeling van medicijnen, voedsel of nieuwe stoffen. Dit kun dieren, planten, bacteriën, schimmels of gisten zijn. Biotechnologie bestaat uit klassieke en moderne biotechnologie
https://www.youtube.com/watch?v=jgUsospki_k
klassieke biotechnologie
fermentatie: veranderen of afpreken van een stof door schimmels, bacteriën of gisten. en ontstaat een ander product dan het orginele product.
zo wordt bier, yoghurt of kaas gemaakt.
moderne biotechnologie
In de moderne biotechnologie draait het steeds meer om het aanpassen van DNA van levende wezens. bijvoorbeeld het klonen van planten en zelfs dieren.
maar ook het maken van medicatie: insuline, antibiotica
les 2
mensen beïnvloeden hun omgeving
1. uitleggen dat de mens voor voedsel(productie), water, zuurstof, grondstoffen, energie, en
recreatie van ecosystemen afhankelijk is.
2. uitleggen dat een grotere voedselproductie in verband staat met een (goede):
• bodembewerking
• bemesting
• gewasbescherming
• veredeling, waaronder genetische modificatie
Mensen beïnvloeden hun omgeving
3. de belangrijkste oorzaken en effecten noemen van de aantasting van natuur en milieu door:
• overbevolking
• bepaalde soorten afval
• het gebruik van bestrijdingsmiddelen
• het verkeer
• energiegebruik
Dit mede met gebruikmaking van de scheikundige benamingen.
4. uitleggen waarom de mens er belang bij heeft een duurzame relatie tussen mens en milieu te
bevorderen. Daarbij moet je de voor- en nadelen van duurzaam handelen kunnen benoemen.
5. het belang uitleggen van een nationale (landelijke) en mondiale (wereldwijde) aanpak van de
bescherming van het milieu.
les 3
houding beweging en conditie
bescherming
Houding, beweging en conditie 1
1. delen die van belang zijn voor stevigheid en beweging:
• noemen
• in afbeeldingen aanwijzen
in situaties waarin dit relevant is functie(s) en werking van die delen noemen, inclusief een aantal microscopische en grotere details.
het skelet
Het skelet geeft steun, vorm en stevigheid aan het lichaam. Het skelet beschermt de inwendige organen, zoals de schedel de hersenen, de ruggenwervels het ruggenmerg en de borstkas het hart en de longen. De botten van het skelet bieden aanhechtingsplaatsen voor de spieren. zonder skelet zou het lichaam in elkaar zakken.
Wat is de functie van het skelet? Dus waarvoor dient het skelet?
1 van de functies van het skelet is bescherming, Leg uit hoe het skelet je organen beschermt
op welke manier zorgt de wervelkolom voor stevigheid?
Voor welke functie van het skelet werkt je skelet samen met het spierstelsel?
welke soorten skelet zijn er?
Bestaat een baby skelet uit meer botten als een volwassen skelet?
Heeft dit dier een skelet? Zo ja. wat voor skelet?
welke type beenderen kennen we? (2x)
Houding, beweging en conditie 2
Uitleggen wat er gebeurt bij bepaalde vormen van overbelasting van het bewegingsapparaat:
• tijdens het werk of bij sport
Aangeven hoe deze overbelasting zoveel mogelijk voorkomen kan worden
wat zijn voorbeelden van blessures
Blessures kunnen voorkomen in bijvoorbeeld spieren en pezen, botten en gewrichten. Drie blessures zijn: ‒ sleutelbeenbreuk; ‒ voetbalknie; ‒ tennisarm. Geef aan bij welke lichaamsdelen de blessures horen.
Hoe kunnen we blessures verkomen?
Bescherming
1. de functie noemen van de hoornlaag bij de bescherming tegen:
• infecties
• uitdroging
• beschadigingen
uit welke lagen is de huid opgebouwd
wat is de functie van het onderhuids bindweefsel
wat zijn de functies van de huid
Bescherming
Voorbeelden van bloedziekten en infectieziekten die via bloed verspreid worden:
• noemen
• de gevolgen van deze ziekten voor het lichaam noemen
Uitleggen hoe besmetting te voorkomen is, met name bij:
• aids, hepatitis of tubercolose
welke ziektes zijn via bloed overdraagbaar?
Bescherming
6. de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen:
• noemen
• de oorzaak aangeven (de groep ziekteverwekkers per aandoening)
• het belang van tijdige behandeling noemen,
7. uitleggen hoe de overdracht van deze aandoeningen is te voorkomen, met name voor:
• aids • chlamydia
• syfilis • candida
• gonorroe