Nederland 19de eeuw
havo/vwo 3 Hardinxveld - ROM - 6.3
Nederland 19de eeuw
havo/vwo 3 Hardinxveld - ROM - 6.3
Je kunt beschrijven hoe en waardoor de samenleving verzuild raakte?
Voor 1848 waren katholieken …….. toegestaan, maar hun kerk niet.
Na 1848 kregen zij:
…….. van godsdienstvrijheid
…….. vrijheid van vereniging
Hierdoor:
mochten zij zich ……..
werden er veel ……..
kregen ze weer ……..
Katholieken kregen dezelfde …….. en …….. als protestanten.
Je kunt beschrijven hoe en waardoor de samenleving verzuild raakte?
Protestanten wilden hun eigen gemeenschap behouden.
Dominee …….. speelde hierin een belangrijke rol.
Hij vond dat protestanten:
hun eigen zaken moesten ……..
weinig contact moesten hebben met ……..
Er ontstonden:
eigen verenigingen
eigen scholen
eigen politieke partij: ……..
Zo ontstond een …….. (een groep mensen met dezelfde ideeën en organisaties).
Je kunt beschrijven hoe en waardoor de samenleving verzuild raakte?
Ook …….. gingen hun eigen organisaties oprichten.
Leider van de katholieken: ……..
De samenleving werd verdeeld in verschillende ……..
Dit noemen we ……...
De vier zuilen zijn:
confessioneel - protestants
……….
……..
……..
Je kunt beschrijven hoe en waardoor de samenleving verzuild raakte?
In 1848 kwam de vrijheid van ……...
Confessionelen (gelovigen) richtten eigen scholen op: → dit zijn ……..
Probleem:
overheid betaalde alleen ……..
bijzondere scholen moesten zelf ……..
Dit vonden zij ……..
Na lange strijd:
in …….. werd besloten dat beide soorten onderwijs betaald werden
Dit heet de ……..
Je kunt beschrijven hoe het kiesrecht tussen 1848 en 1919 veranderde.
Door de grondwetswijziging van …….. kregen burgers meer rechten.
Deze rechten noemen we ……...
Grondrechten zorgen voor:
…….. (iedereen wordt hetzelfde behandeld)
…….. (je mag leven zoals jij wilt)
VB grondrechten:
vrijheid van ……..
vrijheid van ……..
vrijheid van ……..
Je kunt beschrijven hoe het kiesrecht tussen 1848 en 1919 veranderde.
Er kwam samenwerking tussen de zuilen.
Afspraken:
confessionelen kregen: ……..
socialisten kregen: ……..
In ……..:
vrouwen kregen ook ……..
Dit heet de ……..
Je kunt beschrijven hoe het kiesrecht tussen 1848 en 1919 veranderde.
Door het …….. mochten alleen rijke mannen stemmen.
Arbeiders kregen weinig aandacht → ontstaan van ……..
Belangrijke personen:
…….. → eerste socialist in de Kamer
…….. → leider van de SDAP
Doel:
……..
betere omstandigheden voor ……..
Je weet waarom vrouwen gingen strijden voor emancipatie
Vrouwen wilden dezelfde …….. als mannen.
Dit noem je ……...
Problemen:
vrouwen waren ……..
geen ……..recht
mochten niet ……..
Bekende feministe: ……..
Zij streed voor:
vrouwenkiesrecht
betere ……..
Invuloefening
Vrouwen wilden dezelfde rechten als mannen.
Dit noem je emancipatie.
Problemen:
vrouwen waren handelingsonbekwaam
geen kiesrecht
mochten niet studeren
Bekende feministe:
Aletta Jacobs
Zij streed voor:
vrouwenkiesrecht
betere leefomstandigheden / gezondheid
Invuloefening
Grondwetswijziging 1917
Er kwam samenwerking tussen de zuilen.
Afspraken:
confessionelen kregen: bijzonder onderwijs betaald
socialisten kregen: algemeen kiesrecht (voor mannen)
In 1919:
vrouwen kregen ook kiesrecht
Dit heet de grondwetswijziging / pacificatie van 1917
Invuloefening
Katholieken krijgen rechten
Voor 1848 waren katholieken wel toegestaan, maar hun kerk niet.
Na 1848 kregen zij:
vrijheid van godsdienst
vrijheid van vereniging
Hierdoor:
mochten zij zich verenigen
werden er veel kerken gebouwd
kregen ze weer eigen bisschoppen
Katholieken kregen dezelfde rechten en politieke macht als protestanten.
Invuloefening
Ontstaan van zuilen
Protestanten wilden hun eigen gemeenschap behouden.
Dominee Abraham Kuyper speelde hierin een belangrijke rol.
Hij vond dat protestanten:
hun eigen zaken moesten regelen
weinig contact moesten hebben met niet-protestanten
Er ontstonden:
eigen verenigingen
eigen scholen
eigen politieke partij: Anti-Revolutionaire Partij (ARP)
Zo ontstond een zuil
Invuloefening
Verzuiling
Ook katholieken gingen hun eigen organisaties oprichten.
Leider van de katholieken: Herman Schaepman
De samenleving werd verdeeld in verschillende zuilen
Dit noemen we verzuiling.
Voorbeelden van zuilen:
confessioneel - protestants
confessioneel - katholiek
socialistisch
liberaal
Invuloefening
De Schoolstrijd
In 1848 kwam de vrijheid van onderwijs.
Confessionelen richtten eigen scholen op: → dit zijn bijzondere scholen
Probleem:
overheid betaalde alleen openbaar onderwijs
bijzondere scholen moesten zelf betalen
Dit vonden zij ongelijkheid
Na lange strijd:
in 1917 werd besloten dat beide soorten onderwijs betaald werden
Dit heet de Schoolstrijd
Invuloefening
Grondrechten (1848)
Door de grondwetswijziging van 1848 kregen burgers meer rechten.
Deze rechten noemen we grondrechten.
Grondrechten zorgen voor:
gelijkheid
vrijheid
Voorbeelden van grondrechten:
vrijheid van drukpers
vrijheid van vereniging
vrijheid van godsdienst
Invuloefening
Sociaaldemocratie
Door het censuskiesrecht mochten alleen rijke mannen stemmen.
Arbeiders kregen weinig aandacht → ontstaan van socialisme / sociaaldemocratie
Belangrijke personen:
Ferdinand Domela Nieuwenhuis
Pieter Jelles Troelstra
Doel:
algemeen kiesrecht
betere omstandigheden voor arbeiders