Cultuur van het moderne

• newEditor
• Kunst
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

Cultuur van het moderne

Lynn Broersma A6b

Bouwkunst

Cultuur van het Moderne

Bijna geen bouwstijlen die volledig expressionistisch zijn

• Veel decoraties en details

• Antroposofie: organische vormen die geïnspireerd zijn door de natuur

• Amsterdamse school: fantasievol en socialistisch ideaal

H3 Expressionisme

H4 Rationalisme

• Geen ornamenten en decoratie

• Form follows function

• Skeletbouw met glas

• Bauhaus Nederland: de Stijl van Rietveld

Bauhaus

Looshuis - Adolf Loos

Goetheanum - Rudolf Steiner

De Dageraad - Michel de Klerk en Piet Kramer

Cultuur van het Moderne

• Futurisme: radicale protestbeweging: geen traditie is heilig

  • Inspiratie voor Bauhaus

  • Nooit in de praktijk

• Classicistische bouwkunst onder dictators

  • <- Regimes meer legitimiteit en status geven

H5 Kunst als boodschap

H6 Kunst als amusement

• Amerikanen

• Decoratie: kleuren, lijnen en geometrische patronen

• Invloeden: Bauhaus, kubisme, futurisme en jugendstil

Massacultuur

• Goede architectuur zal de woonomgeving verbeteren (engagement)

• Hoort niet een bepaalde stroming bij

  • De goedkope Internationale stijl na WW 2

• Meer aandacht voor natuur en duurzaamheid

H3 Subcultuur en engagement

H5 Kunst of kitsch

Le Corbusier

Beek in stad

• Modernisme: functioneel en zakelijk, geen overbodige versieringen en ornamenten (sober functionalisme)

• Woongenot verbeteren + economisch motief

• Eclectisch = vormen uit alle stijlen worden vrijelijk door elkaar gebruikt

Portland Public Service Building

Sainsbury Wing, National Gallery, London

Beeldende kunst

Massacultuur

H3 Expressionisme

• Vanuit het gevoel, niet de waarneming

• Voorstellingen zijn onrealistisch, maar wel herkenbaar

• Nadruk op bonte kleuren

• Aanpak: "eerst doen en dan denken " met directe en eenvoudige technieken

• Negatief (angsten) en positief (oerdrift) expressionisme

• Primitivisme: inspiratie voor kunst uit niet-westerse volken

H4 Rationalisme

H5 Kunst als boodschap

• Kenmerk: zoektocht naar essentie

• Kubisme: object vanuit meerdere standpunten

• Constructivisten: constructie als techniek en abstractie als vorm

• Suprematisme: het enige doel is de kunst zelf

• Nederland: zoeken naar een beeldtal die universeel toepasbaar is (de Stijl)

• Futurisme: dynamiek van de nieuwe maatschappij weergeven

• Dada: met antikunst afzetten tegen de heersende klasse, readymades

• Pittura metafisica (vreemde perspectieven en licht-donker contrasten) inspireert de surrealisten

• Rusland, Duitsland, Italië: tegen abstracte kunst, voorstander propagandistische kunst

Cultuur van het Moderne

H2 Sterren en idolen

• Abstract expressionisme: action painters en colorfield

• Popart: vergroting van producten uit de consumptiemaatschappij

  • Gevolg door hyperrealisme

• Inpakkunstenaars: Christo en Jeanne-Claude

• Performance art: de kunstenaar, het publiek en de acties zijn onderdeel van de kunst

H3 Subculturen en engagement

• Engagement: straatkunst dat heel zichtbaar is

• Aandacht voor maatschappelijke problemen, zoals de consumptiemaatschappij

• Graffitie neo-expressionisme: direct, spontaan en geabstraheerd

H4 Multicultureel

• Ai Wei Wei: kunst gecombineerd met activisme, installatie en conceptuele kunst

• Cultuurrelativisme: de ene cultuur is niet beter dan de ander

• Autobiografische kunst gebaseerd op eigen ervaring, zoals apartheid

Cultuur van het Moderne

H5 Kunst of Kitsch

• Shock art: verontrustende en shockerende beelden

  • Motief: zelfvoldane en hypocriete mens wakker schudden (taboes doorbreken)

  • Damien Hirst

• Commerciële kant: kunst is een beleggingsobject

H6 Multidisciplinair

• Internetkunst met computerprogramma's en voor iedereen en altijd bezichtbaar

• Vragen over ethiek door AI + NFT's

• Videokunst en videoclips

Dans & theater

Dans en het gevoel

Persoonlijke beleefde emotie als uitgangspunt voor kunst

1.3

Expressionisme

• Drukt emotie uit (niet verhalend met mime)

• Horizontaal en meer contact met de vloer

• Niet-ballet bewegingen door

• Iedere kledingvorm mag

• Geen improvisatie

• De rol van mannen en vrouwen is gelijk

• Divertissement verdwijnen

Romantisch ballet

Les Ballets Russes

Mary Wigman

Martha Graham

L'apres midi d'un faune (Nijnisky)

Dans, drama en het verstand

Dans als wetenschap

• Wetenschappelijke benadering

• Euritme= systeem waarin muzikale ritmes met dans samen worden gebracht

  • Muziek pedagoog Emile Jaques Dalcroze

  • Contraction and release (-> Graham)

  • Via beweging muzikale expressie ontwikkelen

Constructivistisch drama (biomechanica)

• Regisseur Vseolod Meyerhold

• Inwisselbare pionnen met voorgeschreven bewegingen acteren

• Decor en kostuums zijn constructivistisch en niet realistisch

• Bevolking betrekken

Methodacting

• De acteur moet de rol 'zijn' en die zo realistisch mogelijk acteurs

• Door Hollywood overgenomen

• Theater moet het publiek opvoeden

1.4

Rationalele, verstandelijke benadering van kunst

Caberet

• Dada en tegen de gevestigde orde keren

• Populair in Berlijn tussen de twee wereldoorlogen

1.5

Dans en theater als boodschap

Een protest / vorm van verzet / vorm van propaganda

Variététheater

• Geen traditie en geen regels

• Praktisch en prikkelt het publiek direct met komische acts en erotiek

• Futuristen

Klassieke theater

• 19e eeuws

• Overdreven standaardgebaren maken voor het uitdrukken van bepaalde emoties en luid spreken

Episch theater (verteltheater)

• Doel: voorkomen dat het publiek wordt meegesleurd in de illusie die het theater biedt -> vervreemdingeffect

• Bertolt Brecht: publiek inspireren een beter en rechtvaardiger mens te worden

De Dreigroschenoper

Caberet in de Weimarrepubliek

1.6

Dans en theater als amusement

Overgang kunst van het moderne naar massacultuur van de 20e eeuw

Cakewalk

Tapdansen

• Vervfraaien duffe westerse danspassen met komische variaties

• Door tot slaafgemaakten in Zuid-Amerika

• 1900: nationaal modeverschijnsel

• Ragtime

• Ondergrondse jazzclubs ontstaan

• Geluid van ijzertjes onder de schoenen + jazzmuziek

• Bojangles Robinson en Fred Astaire

• Vorm van amusement theater: zang, dans, cabaret, goochelen

• VS: vaudeville

• Voorloper massacultuur

• Onafhankelijke vrouw met een losser seksueel moraal

Revue

Flapper Girl

Zigfield follies

2.3

Theater & dans + subculturen & engagement

Overgang kunst van het moderne naar massacultuur van de 20e eeuw

Aktie Tomaat

Cabaret

Musicals

Dance gangs

• Aandacht vragen voor nieuwe vormen van toneel

• Verzet van de jongere generatie

• Jaren 60

• Vanaf jaren 1950

• Brave, nette grappen -> taboes doorbreken en mensen wakkerschudden

• Verzet door jeugd(hippie) cultuur

• Make-love-not-war mentaliteit

• New York, jaren 1970

• Acrobatische dansbewegingen uit een mix van culturen

• Breakdance en streetdance

2.4

Multiculturele dans en theater

Ontstaan van nieuwe mengvormen door invloed van andere culturen op Westerse kunst en cultuur

Werelddansen

Théâtre du Soleil

• Veel danssoorten stammen uit eeuwenoude tradities

• Fusion: mengvormen van verschillende danstradities en stijlen

• Tango, Flamenco en Salsa

• 1964 Parijs

• Acrobatische en expressionistische dansen

• Internationaal karakter

• Veel verschillende nationaliteiten

2.4

Multidisciplinaire theater

Kunstuitingen waarbij verschillende disciplines zo met elkaar vervlochten raken dat ze niet meer los van elkaar kunnen worden gezien

Musicals

• Totaaltheater

• Verschillende disciplines komen bij elkaar: dans, zang, spel, muziek en design

• Eer luchtigere stukken daarna serieuzere problematiek

• Succesvolle musicals worden verfilmd

• Genre: rock opera

• Multimedia: van te voren opgenomen video's

Locatietheater

• Theater niet persé op een podium

Film, fotografie & tv

Cultuur van het moderne

H3 Expressionisme

H3 Rationalisme

H5 Kunst als boodschap

H6 Kunst als amusement

Massacultuur

H2 Sterren en idolen

H3 subculturen en engagement

H4 multicultureel

Japan

• Kurosawa: stereotypen en goed vs kwaad

• Anime: Japanse tekenfilms met onrealistische tekeningen

China: Martial arts

India: Hindicinema (soort musicals)

H5 Kunst of kitsch

• Soap: serie met een cliffhanger

• Vierde wand doorbreken (knipogen naar de camera)

• Thriller: spannend, kijker meer info dan personages

• Romcom: film over 2 mensen die aan het einde van een film een relatie krijgen

• Films een manier om kritiek te uiten op maatschappelijke problemen

• Nouvelle vague (Fr) en neorealisme (Italië)

• Stripverhalen -> animatieseries

• Internettrends & memes: komen en gaan

• Bijdragen Imago en status van een ster + beroemd worden van sterren fotografie

• Anton Corbijn: zwart-wit foto's van sterren

• Cindy Sherman: geënsceneerde fotografie + mannelijke blik

• Films en documentaires over sterren

H6 Multidisciplinair

Genres

• Filmgenres voor een kleiner publiek (cult)

• Animatiefilms ontwikkelt door CGI

• Dogma breekt filmregels

Filmtechniek

• Script -> scènes -> storyboard

• Montage: Hollywood (realisme) of Russisch

• Aristotelische dramastructuur: verschillende fases

Muziek

Cultuur van het moderne

H3 Expressionisme

• Gekwelde expressionistische muziek

  • Geen muzikale thema's

  • Innerlijke conflicten en emoties

  • Niet 'prettig in het gehoor'

  • Dissonanten: alle tonen even belangrijk

• Vitalistische expressionistische muziek

  • Emoties woede en levensvreugde

  • Soms volksmuziek als inspiratiebron

  • Aggressieve klanken

H5 Kunst als boodschap

H6 Kunst en amusement

• Erik Satie: verwerpt de regels van het conservatorium en maakt muziek die voorloopt op seriële muziek

• Dada: assemblage (verzameling klanken, zoals een collage)

• Futuristen: niet-bestaande instrumenten

• Blues: onzuivere noten, zingen over ellende delen van hun leven

• Ragtime en jazz: swingend ritme met ongelijke melodie zwarte muziek

Massacultuur

• Elvis Presley: verbindt rock-'n-roll en rhythm-and-blues

• Beatles: klassieke structuur van een pop song

• Micheal Jackson: beroemde popster die videoclips bij zijn nummers uitbrengt

• Cancelcultuur: idolen verantwoordelijk houden voor hun gedrag

• Rock-'n-roll: jongeren verzetten tegen hun ouders

• Psychedelische rock: populair bij hippies

• Soul, punk, grunge: politiek getinte muziek

  • Soul, Europa: popmuziek

• Disco: solo dansen

• Hiphop: muziek met rap over maatschappelijke problemen

• R&B: hiphop, maar dan gladdere zang

• House en dance: elektronische dansmuziek

H2 Sterren en idolen

H3 Subculturen en engagement

• Glamrock door David Bowie: glamour + rock

• Nederland: levenslied en smartlap (emotioneel) populair

• Postmodern: mengvorm tussen kunstmuziek, popmuziek en volksmuziek

• Leidmotief: steeds zelfde melodieën voor een personage

• Symfonische en popmuziek in films

• Fusion: verschillende muziekstijlen vermengen -> wereldmuziek

• Cross-over: combineren culturen (immigranten)

• Landen maken eigen popmuziek

  • Kpop

Massacultuur

H4 Multicultureel

H5 Kunst of Kitsch

H6 Multidisciplinair

Mode

2.2 Sterren en idolen

• Opkomst van internationaal beroemde ontwerpers

  • Coco Chanel: oudste modehuis + little black dress

  • Christian Dior: new look, luxe kleding naar WW 2

• Haute Couture: door modeketens vertaald naar draagbare en betaalbare kleding

1.5 Subculturen en engagement

• 1960: spijkerbroeken wordt een symbool voor de rebelse jeugd en dagelijkse kleding

• Mod Look: kleurrijke kledingstijl die tegen de sobere stijl van de vorige generaties ingaan

• Minirok en hotpants voor jonge, hippe meiden

• Opkomst streatwear en sustainable kleding

Design

1.4 Rationalisme

Bauhaus domineert

• Vormgeving van nieuwe, voor iedereen beschikbare voorwerpen

• Less is more

• Nieuwe en industrieel verwerkbaar materiaal

• Nederland: Rietveld belangrijk

2.4 Multicultureel

• Modeontwerp Alaïa: kleding die vormen van het vrouwelijke lichaam volgt

• Japanse wijk Harajuku: uitbundige modestijl die zich afzet tegen uniformiteit (Lolita)

Art-decodesign

• Strakke en eenvoudige vormgeving

• Decoratieve, veelkleurige en functionerende en vernieuwende stijl

• Populair: Amerika jaren 1930

1.6 Kunst en amusement

Overig