H2: Schatkist aarde
§1: Het gezicht van de aarde verandert
H2: Schatkist aarde
§1: Het gezicht van de aarde verandert
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je weet hoe de aarde veranderde in de afgelopen 4,5 miljard jaar;
Je begrijpt waardoor het leven op aarde grote veranderingen onderging;
Je kunt met behulp van de geologische kalender verschillen tussen perioden aflezen.
Deze slide heeft geen instructies
Toen de aarde ontstond is deze snel afgekoeld.
juist
onjuist
koelde langzaam af
Als gevolg van vulkanische activiteit kwam er CO2 en waterdamp in de atmosfeer.
juist
onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Waterdamp condenseerde en vormde de huidige oceanen.
juist
onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Ongeveer drie miljoen jaar geleden ontstonden bacteriën waaruit later complexere levensvormen ontstonden.
juist
onjuist
3 miljard jaar
Het eerste leven bestond uit bacteriën de CO2 uit de lucht opnamen en zuurstof afgaven. Die zuurstof zou een paar miljard jaar later de mogelijkheden creëren voor complexere levensvormen. Zet deze op volgorde van oud naar jong.
Oud Jong
vis
weekdier
schelpdier
zoogdier
reptiel
landplant
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§1: Het gezicht van de aarde verandert
Uitleg
jong
oud
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§2: Dagboek van de aarde
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§2: Het dagboek van de aarde
Leerdoelen
Je weet hoe een fossiel in een gesteente terechtkomt;
Je begrijpt waarom bodemlagen en fossielen veel kunnen vertellen over de geologische geschiedenis van de aarde;
Je kunt met behulp van voorbeelden de relatieve en absolute ouderdom van bodemlagen vaststellen.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§2: Het dagboek van de aarde
Uitleg
Door gesteenten en fossielen te bestuderen leren we meer over de geschiedenis van de aarde:
Fossielen: een (versteend) overblijfsel of afdruk van een dier of plant
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§2: Het dagboek van de aarde
Uitleg
Door gesteenten en fossielen te bestuderen leren we meer over de geschiedenis van de aarde:
Fossielen
Gesteenten
Deze slide heeft geen instructies
Oudste fossiel in Nederland
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§2: Het dagboek van de aarde
Uitleg
Door gesteenten en fossielen te bestuderen leren we meer over de geschiedenis van de aarde:
Fossielen
Gesteenten
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§2: Het dagboek van de aarde
Uitleg
Door gesteenten en fossielen te bestuderen leren we meer over de geschiedenis van de aarde.
Om te bepalen hoe oud een laag is kun je de relatieve en absolute ouderdom bepalen.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§3: Delfstoffen in soorten en maten
Leerdoelen
Je kan verschillende soorten delfstoffen benoemen.
Je weet hoe delfstoffen zijn ontstaan.
Je kan het verschil in ontstaanswijze tussen ertsen en fossiele brandstoffen uitleggen.
Je kunt met behulp van kaarten belangrijke vindplaatsen van delfstoffen aangeven.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§3: Delfstoffen in soorten en maten
Uitleg
Stoffen die wij uit de grond halen en nuttig zijn voor de mens heten
delfstoffen.
Deze slide heeft geen instructies
Metalen
IJzer
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Diverse grondstoffen
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§3: Delfstoffen in soorten en maten
Uitleg
Ertsen worden gewonnen in:
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§3: Delfstoffen in soorten en maten
Stoffen die wij uit de grond halen en nuttig zijn voor de mens heten
delfstoffen.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§3: Delfstoffen in soorten en maten=
Het inkolingsproces van:
Planten gaan dood;
Plantenresten komen onder water te liggen;
Plantenresten komen onder aarde te liggen;
Druk vormt de planteresten eerst om in veen, dan in bruinkool en dan in steenkool
Aardgas stijgt omhoog (en wordt soms gevangen).
Plankton (kleine zeediertjes) gaan dood;
Dik pakket met dood plankton raakt bedekt onder sedimenten;
Druk en temperatuur neemt toe;
Chemisch proces zet plankton om in aardolie;
Aardgas stijgt omhoog (en wordt soms gevangen).
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§3: Delfstoffen in soorten en maten
Het raakt op!
Maar delfstoffen raken op, doordat de vraag naar (complexe) producten blijft stijgen. De meest schaarse delfstoffen zijn antimoon, goud, zink en molydbeen.
Let op! Dit is niet hetzelfde als zeldzaam!
Deze slide heeft geen instructies
Welke delfstof ontstaat uit plankton?
Steenkool
Aardolie
IJzer
Sedimentgesteente
Deze slide heeft geen instructies
Aardgas komt vrij bij het ontstaan van steenkool en aardolie
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
IJzer is een delfstof
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
Goud is heel zeldzaam en daarom veel waard
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
Veel delfstoffen zitten in je mobieltje
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
Plastic is ook een delfstof
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
Bij het inkolkingsproces onstaan er ertsen zoals ijzer en goud
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
Herhaling en verdieping Wereld
buiteNLand 3H
minute
second
mobiel in telefoontas
pak leerboek, schrift en etui
open online boek
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
Herhaling en Verdieping Wereld
Wat gaan we doen?
Herhaling §1, §2 en §3
Maken Samenvatting §1, §2 en §3
Maken Herhaling: WB 36-37
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
buiteNLand 3H
minute
second
mobiel in telefoontas
pak leerboek, schrift en etui
open LessonUp en online boek
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Wat gaan we doen?
Uitleg 2.4
Maken
Huiswerk
Leerdoelen
Je weet welke delfstoffen in Nederland gevonden worden en hoe ze ontstonden;
Je begrijpt waarom Nederland wat delfstoffen betreft afhankelijk is van het buitenland;
Je kunt met bodemdoorsneden aangeven waar aardolie, aardgas en aardolie in de Nederlandse ondergrond voorkomen.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg
In Nederland kennen we verschillende delfstoffen:
steenkool
aardgas
kalksteen
zand
klei
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg: aardgas en steenkool
In Nederland zijn we rijk geworden door de grond uit Groningen (aardgas) en Limburg (steenkool). We zijn nog niet van het gas af, maar de laatste Limburgse mijnen hebben 40 jaar geleden al hun deuren gesloten. Steenkool bleek te vervuilend, het mijnen werd te duur en aardgas was een goedkoper alternatief.
Dit aardgas is opgeslagen in het reservoiregesteente,
en is afkomstig uit het moedergesteente.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg: kalksteen
Maar Limburg heeft nog een andere delfstof: kalksteen.
Dit gebied is tijdens het Krijt een subtropische ondiepe zee geweest waar schelpen en kalkskeletjes van dode diertjes zich ophoopten. Na miljoenen jaren van druk werd dit kalksteen, een sedimentgesteente.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg: zand
Een andere nuttige delfstof is zand. Het wordt gebruikt als ophoog- en bouwmateriaal.
Dit is tijdens het Pleistoceen afgezet door:
rivieren in het pleistoceen
landijs tijdens ijstijden
wind na ijstijden
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg: klei
Door deze zelfde rivieren wordt ook klei afgezet. Deze kleine korrels dwarrelen neer bij een overstroming. Deze klei wordt gebruikt om bakstenen van te maken.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg
Ondanks deze grote hoeveelheid aan delfstoffen is Nederland alsnog afhankelijk van de import:
steenkool, aardolie en aardgas
alle metaalertsen
28 kritische metalen
Uitstapje: China de nieuwe wereldmacht?
Deze slide heeft geen instructies
Ik verwacht dat China in 2049 ...
... de enige wereldmacht is
... naast de VS en Rusland een wereldmacht is
... nog steeds een opkomende economie is
... geen economie meer heeft
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kan Nederland toch minder afhankelijk worden?
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg
Hoe oud is de grond onder je voeten?
Zoek je huis op de kaart
Vink in de legenda 'BRO DGM v2.2' aan
Zet een boring op de plaats van de huis
Blijf met je muis boven een kleur staan om te lezen hoe oud de laag is. Tip: soms moet je daarvoor even Google openen!
Maak een tijdlijn van je bevindingen met een legenda hoe oud de lagen zijn.
Extra vraag: waarom zou jij wel of niet rijk worden als je de grond onder je huis verkoopt?
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Uitleg
Nederland kan recyclen, hergebruik
en substitutie door een beter productonderwerp te ontwikkelen. Dit kan in de vorm van een circulaire economie.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Leerdoelen 2.4 herhaling
Je weet welke delfstoffen in Nederland gevonden worden en hoe ze ontstonden;
Je begrijpt waarom Nederland wat delfstoffen betreft afhankelijk is van het buitenland;
Je kunt met bodemdoorsneden aangeven waar aardolie, aardgas en aardolie in de Nederlandse ondergrond voorkomen.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
§4: Delfstoffen in Nederland
Maken
Hoe?
Zelfstandig of samenwerken in tweetallen op zachte toon of fluistertoon
Kom je er (samen) niet uit? Lees eerst het LB nog eens door.
Kom je er nog steeds niet uit? Steek je vinger op.
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
Herhaling en Verdieping
buiteNLand 3H
minute
second
mobiel in telefoontas
pak leerboek, schrift en etui
open LessonUp en online boek
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
Herhaling en Verdieping
Wat gaan we doen?
Herhaling
Maken Herhaling: WB 44
Maken Verdieping: WB 44
Maken Samenvattingsopdracht Nederland en Algemeen: WB 47
Maken Samenvatting §4
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
PO 1: Big history product
buiteNLand 3V
minute
second
mobiel in telefoontas
pak leerboek, schrift en etui
open LessonUp en online boek
Deze slide heeft geen instructies
H2: Schatkist aarde
PO 1: Big history product
Les 1
Introductie PO1 + klein voorbeeld PO1
HOMI-planning op laptop maken en inleveren op Magister voor het einde van de les
Les 2 en 3
Werken aan PO1
Planning bijwerken
Presentatie voor feedback inleveren op Magister, voor het einde van les 3
Les 4
Feedback verwerken en dezelfde dag voor 23:30 PO1 inleveren
minute
second
Deze slide heeft geen instructies