NTC_LDR_weerstanden_4VMBO_NaSk - Hersteld

• newEditor

NTC en LDR

weerstanden

Automatische schakelingen • 4e klas NaSk vmbo

Licht meten

Temperatuur meten

Serie & schuifweerstand

Wat moet je straks kunnen?

Leerdoelen paragraaf 9.2 in leerlingentaal

9.2.1

de 3 delen van een automatische schakeling noemen

9.2.2

vertellen wat licht doet met de weerstand van een LDR

9.2.3

een LDR-meetschakeling tekenen

9.2.4

vertellen wat temperatuur doet met de weerstand van een NTC

9.2.5

een NTC als temperatuursensor tekenen

9.2.6

vervangingsweerstand in serie berekenen

9.2.7

uitleggen hoe je een schuifweerstand instelt

9.2.1-7

Overzicht van alle leerdoelen uit paragraaf 9.2

Eenvoudige automatische schakeling

Denk: een apparaat reageert vanzelf op een meting.

1. Sensor

Meet iets uit de omgeving: licht, temperatuur, beweging.

2. Verwerker

Beslist wat er moet gebeuren met het signaal.

3. Actuator

Doet iets: lamp aan, ventilator aan, zoemer aan.

9.2.1

Je kunt de drie delen beschrijven waaruit een eenvoudige automatische schakeling bestaat.

LDR: lichtgevoelige weerstand

LDR = Light Dependent Resistor

Veel licht

weerstand wordt klein

→ stroom kan makkelijker lopen

Weinig licht

weerstand wordt groot

→ stroom wordt kleiner

Onthoudregel

meer licht = minder weerstand

9.2.2

Je kunt uitleggen wanneer de weerstand van een LDR toeneemt en wanneer hij afneemt.

Schakeling: licht meten met een LDR

Teken een spanningsdeler met een vaste weerstand en een LDR.

spanningsdeler: de sensor verandert de spanning op het meetpunt

Wat meet je?

De spanning op het meetpunt verandert als de hoeveelheid licht verandert.

Bij donker

LDR heeft grotere weerstand. Daardoor verandert de verdeling van de spanning.

Bij licht

LDR heeft kleinere weerstand. Een verwerker kan dit gebruiken als signaal.

9.2.3

Je kunt een schakeling tekenen waarin de hoeveelheid licht met een LDR wordt gemeten.

NTC: temperatuurgevoelige weerstand

NTC = Negative Temperature Coefficient

Temperatuur omhoog

weerstand omlaag

−

Warm

weerstand wordt kleiner

Koud

weerstand wordt groter

Onthoudregel: NTC = warmer → minder Ω

9.2.4

Je kunt uitleggen wanneer de weerstand van een NTC toeneemt en wanneer hij afneemt.

Schakeling: temperatuur meten met een NTC

De NTC werkt in hetzelfde basisidee als de LDR.

spanningsdeler: de sensor verandert de spanning op het meetpunt

Sensor

De NTC zit op de plek waar je temperatuur wilt meten.

Voorbeeld

Koelkast, brandalarm, thermostaat of laadbeveiliging van een accu.

Signaal

Als de NTC warm wordt, verandert de spanning op het meetpunt.

9.2.5

Je kunt een schakeling tekenen waarin een NTC als temperatuursensor wordt gebruikt.

Vervangingsweerstand in serie

In serie tel je de weerstanden gewoon bij elkaar op.

Formule

Rᵥ = R₁ + R₂ + R₃

Voorbeeld:

10 Ω + 20 Ω + 35 Ω = 65 Ω

Belangrijk: door alle onderdelen loopt dezelfde stroom.

9.2.6

Je kunt de vervangingsweerstand van een serieschakeling berekenen.

Schuifweerstand instellen

Met een schuifcontact kies je hoeveel weerstand de stroom tegenkomt.

Meer draad gebruiken → grotere weerstand

Minder draad gebruiken → kleinere weerstand

Hoe stel je hem in?

Door het schuifcontact te verplaatsen. De stroom loopt dan door een langer of korter stuk weerstandsdraad.

9.2.7

Je kunt beschrijven hoe je de weerstandswaarde van een schuifweerstand kunt instellen.

LDR en NTC naast elkaar

Twee sensoren, hetzelfde idee: weerstand verandert door de omgeving.

LDR

Reageert op licht

Veel licht → kleine weerstand

Donker → grote weerstand

NTC

Reageert op temperatuur

Warm → kleine weerstand

Koud → grote weerstand

Ezelsbrug: bij beide geldt vaak: meer prikkel = minder weerstand

9.2.2 & 4

Je kunt uitleggen wanneer de weerstand van LDR en NTC toe- of afneemt.

Korte klasopdracht

Werk in tweetallen. Teken, voorspel en leg uit.

1. Teken

Maak een meetschakeling met een LDR of NTC.

2. Voorspel

Wat gebeurt er met de weerstand als er meer licht of warmte komt?

3. Bereken

Zet twee weerstanden in serie en bereken Rᵥ.

4. Check

Leg uit hoe je een schuifweerstand instelt.

9.2.1-7

Oefenen met tekenen, voorspellen, berekenen en uitleggen.

Exit ticket

Beantwoord deze 3 vragen in je schrift.

1

Wat zijn de drie delen van een automatische schakeling?

2

Wat gebeurt er met de weerstand van een LDR bij veel licht?

3

Bereken: de vervangingsweerstand van drie weerstanden in serie 150 Ω, 330 Ω en 470 Ω

Klaar? Vergelijk je antwoord met je buur.