Python Programming
Кортеждер,
процедуралар
және функциялар
Информатика пәні
Орындаған: Аяулым Тілекстес
Python Programming
Кортеждер,
процедуралар
және функциялар
Информатика пәні
Орындаған: Аяулым Тілекстес
Кіріспе
Python бағдарламалау тілінде деректермен жұмыс істеу және кодты құрылымдау өте маңызды.
Кортеждер (tuple)
Өзгермейтін деректер жиыны
Процедуралар
Әрекет орындайтын код бөлігі
Функциялар
Нәтиже қайтаратын код бөлігі
Негізгі мақсат
Бұл құралдар бағдарламаны:
Тиімді ету
Түсінікті ету
Қысқа жазу
Кортеж деген не?
Кортеж (tuple) — өзгермейтін деректер жиыны
Кортеждер Python-да деректерді сақтаудың маңызды тәсілі болып табылады. Олар тізбектерге ұқсас, бірақ негізгі айырмашылығы — элементтерді өзгертуге болмайды.
Ерекшеліктері
1
Жақша арқылы жазылады
( )
2
Элементтерді өзгертуге болмайды
Immutable (өзгермейтін) деректер типі
3
Әртүрлі типтер болуы мүмкін
Сан, мәтін, нақты сан және т.б.
Мысал
# Кортеж құру
my_tuple = (1, "Python", 3.14)
# Элементтерді қарау
print(my_tuple[0])# 1
print(my_tuple[1])# Python
print(my_tuple[2])# 3.14
Маңызды!
Кортежді құру үшін жай жақшалар ( ) қолданылады
Кортеждің артықшылықтары
Жылдам жұмыс істейді
Кортеждер тізбектерге қарағанда жылдамырақ жұмыс істейді, себебі олар өзгермейтін деректер структурасы болып табылады.
Қауіпсіз (өзгермейді)
Деректер қорғалған, өйткені элементтерді қателікпен өзгерту мүмкін емес.
Қарапайым құрылым
Оқуға және түсінуге оңай, кодты таза ұстайды.
Қолданылуы
Тұрақты мәліметтер сақтау
Аптаның күндері, айлар, елдер тізімі
Координаттар
(x, y) немесе (latitude, longitude)
Қайтарылатын мәндер
Функциялардан бірнеше мән қайтару
Процедура деген не?
Процедура — белгілі бір әрекетті орындайтын код бөлігі
Процедуралар бағдарламаны бөліктерге бөлуге көмектеседі. Олар нақты тапсырманы орындайды, бірақ нәтиже қайтармайды.
Ерекшелігі
Нәтиже қайтармайды
Тек әрекет орындайды, мән қайтармайды
Тек әрекет орындайды
Мысалы: хабарлама шығару, файл жазу
Мысал
# Процедура анықтау
def
hello
():
(
"Сәлем!"
)
# Процедураны шақыру
hello
()
# Сәлем!
Қолданылуы
Хабарлама шығару, мәзір көрсету, файлды ашу
Ескерту
Процедурада return операторы болмайды
Процедураның маңызы
Кодты қайталамауға көмектеседі
Бір рет жазып, көп рет қолдануға болады. Бұл кодты таза әрі қысқа етеді.
Бағдарламаны жеңілдетеді
Күрделі тапсырмаларды кішігірім бөліктерге бөлуге мүмкіндік береді.
Оқуға ыңғайлы
Кодты логикалық бөліктерге бөлу оқуды жеңілдетеді.
Қолданылуы
Хабарлама шығару
def
show_message
():
(
"Қош келдіңіз!"
)
Әрекеттер орындау
defclear_screen():
print("\n" * 50)
Функция деген не?
Функция — нәтиже қайтаратын код бөлігі
Функциялар есептеулер жүргізіп, нәтиже қайтарады. Олар return операторы арқылы мән қайтарады.
Ерекшелігі
return қолданылады
Нәтижені қайтару үшін return керек
Нәтиже береді
Есептеу нәтижесін қайтарады
Мысал
# Функция анықтау
defadd(a, b):
return a + b
# Функцияны шақыру
result = add(5, 3)
print(result)# 8
Қолданылуы
Математикалық есептеулер, деректерді өңдеу
Артықшылығы
Бір функцияны бағдарламада көптеген рет қолдануға болады
Функцияның артықшылығы
Есептеулер жүргізеді
Күрделі математикалық операцияларды орындайды және нәтиже береді.
Нәтиже қайтарады
Есептеу нәтижесін қайтарады, оны өзгерістерге қолдануға болады.
Қайта қолдануға болады
Бір рет жазып, көп рет қолдануға болады — бұл уақытты үнемдейді.
Қолданылуы
Математикалық есептер
defsquare(x):
return x ** 2
Логикалық операциялар
defis_even(n):
return n % 2 == 0
Процедура vs Функция
Процедура
Нәтиже қайтармайды
Тек әрекет орындайды
return жоқ
Мән қайтармайды
Әрекет орындайды
Хабарлама, файл жазу
Функция
Нәтиже қайтарады
Есептеу нәтижесін береді
return бар
Мән қайтарады
Есептеу жүргізеді
Математикалық операциялар
Ескерту: Python-да нақты процедура жоқ — бәрі функция. Бірақ return жоқ функцияны процедура деп атайды.
Қорытынды
Кортеж
Өзгермейтін деректер
жиыны
(1, 2, 3)
Процедура
Әрекет орындайды
(return жоқ)
def hello(): ...
Функция
Нәтиже қайтарады
(return бар)
def add(): return ...
Негізгі қорытынды
Бұл ұғымдар бағдарламалаудың негізін құрайды. Оларды үйрену — күрделі бағдарламалар жазуға алғашқы қадам!
Сұрақтар
Біліміңізді тексеріңіз!
1
Кортежді өзгертуге бола ма?
2
Процедурада return бар ма?
3
Функция не қайтарады?
Сабақ аяқталды! Рахмет!