Ontwikkelingspsychologie
Periode 1
Les 2
Kiezen van een aanpak
Ontwikkelingspsychologie
Periode 1
Les 2
Kiezen van een aanpak
In deze les
Planning periode 1
Lesdoelen
Theorie + vragen in LessonUp
Check lesdoelen behaald?
Vooruitblik volgende les
Planning periode 1
Les 1: Kennismaken met het thema
Les 2: Prenatale ontwikkeling
Les 3: Baby
Les 4: Dreumes
Les 5: Peuter
Les 6: Jong basisschoolkind
Les 7: Ouder basisschoolkind
Lesdoelen
Aan het eind van de les...
... kan je een aantal omgevingsfactoren noemen die van invloed zijn op de ontwikkeling van de ongeboren baby.
... kan je van een aantal omgevingsfactoren noemen welke invloed zij hebben in de prenatale fase.
Theorie
Prenatale fase
Maak aantekeningen tijdens de uitleg van de theorie. Dit helpt de stof beter tot je te nemen.
Prenatale fase
Erfelijkheid
Omgevingsfactoren
Rol sociaal werker
Erfelijkheid
De prenatale ontwikkeling verloopt voor iedereen op dezelfde manier.
Toch is ieder mens uniek.
Dit komt doordat:
de vader via de spermacel de helft van de genen aanlevert,
en de moeder via de eicel de andere helft.
Bij de versmelting van spermacel en eicel ontstaat telkens een unieke combinatie.
Daarom verschillen broers en zussen ook van elkaar.
Omgevingsfactoren
Het precieze effect van omgevingsfactoren op de ongeboren vrucht, noemen we teratogene effecten.
Omgevingsfactoren
Niet alleen de genen bepalen hoe een baby zich ontwikkelt in de buik, maar ook invloeden van buitenaf.
Aan wat voor dingen kan je dan denken?
Omgevingsfactoren
Hoe sterk die invloeden doorwerken hangt af van drie dingen:
Welke factor het is (bijvoorbeeld roken of een infectie).
Hoe lang en hoe heftig de baby eraan wordt blootgesteld.
Het moment in de zwangerschap waarop het gebeurt (sommige fases, zoals de eerste weken waarin organen gevormd worden, zijn veel kwetsbaarder).
Omgevingsfactoren
Kort gezegd: dezelfde prikkel kan in een vroeg stadium heel schadelijk zijn, terwijl die later minder of een ander effect heeft.
Omgevingsfactoren
Alcohol en roken
Middelen
Straling en chemische stoffen
Gezondheid en welzijn moeder
Alcohol
Foetale alcoholsyndroom (FAS) of foetale alcoholeffecten
Gif verstoort hersenontwikkeling -> neurologische afwijkingen
Neurologische afwijking =
verstandelijke beperking
leerproblemen
Roken
Minder zuurstof beschikbaar
Ademhaling ongeboren kind vertraagt
Grotere kans op miskraam of sterkte in babytijd
Laag geboortegewicht
Meer risico op verstandelijke beperking
In de loop van het leven: hart- en ademhalingsproblemen
Hoe meer en hoe langer de vrouw rookt, hoe groter de problemen.
Middelen
Marihuana -> zelfde effecten als roken:
Langere termijn: snel geïrriteerde, afgeleide kinderen
Cocaïne, methadon of heroïne:
Laag geboortegewicht
Zichtbare geboorteafwijkingen
Reageren vlak en zijn vaak ontroostbaar
Zelf verslaafd ter wereld komen: gevaarlijk
Middelen
Medicijnen -> ernstige beperkingen
Aspirines: bloedingen en achterstanden in fysieke groei
Anticonceptiemiddelen: invloed op de hersenstructuren
Straling en chemische stoffen
Aantasting hersenfuncties
Erfelijke mutaties van de ei- en zaadcellen
Verhoging risico op miskraam, doodgeboorte, fysieke misvormingen en hersenafwijkingen
Gezondheid en welzijn moeder
Rode hond: doofheid, oogafwijking, verstandelijke beperking
Hiv: van moeder op kind doorgegeven
Genitale herpes of syfilis: miskraam, doofheid, blindheid, verstandelijke beperking
Infectieziekte toxoplasmose: miskraam, ernstige hersenafwijkingen, oogafwijkingen
Gezondheid en welzijn moeder
Ondervoeding: belemmering uitbouw zenuwstelsel, laag geboortegewicht, hartziekten
Te kort aan foliumzuur: verhoogde kans openruggetje, onvolgroeide hersenen, vroeggeboorte
Intense stress: overproductie cortisol, vroeggeboorte, laag geboortegewicht, lange termijn -> vatbaarder voor allergieën en meer prikkelbaar
Gezondheid en welzijn moeder
Risico bepaalde complicaties hangt af van:
leeftijd zwangere vrouw
Hoe korter gemenstrueerd: hoe groter de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht.
Oudere vrouwen: meer kans op kind met syndroom van Down.
Binnen een half jaar weer zwanger: meer kans op vroeggeboorte.
Hoe heet het precieze effect van omgevingsfactoren op de ongeboren vrucht?
genetisch effect
prenataal effect
embryonaal effect
teratogene effect
Oefening
6 meerkeuzevragen in LessonUp over de omgevingsfactoren.
Gebruik je aantekeningen.
Hoe sterk omgevingsfactoren invloed hebben op de ongeboren baby, hangt af van drie dingen. Welke van de onderstaande opties klopt niet?
Het geslacht van de baby.
Welke factor het is (bijvoorbeeld roken of een infectie).
Hoe lang en hoe heftig de baby eraan wordt blootgesteld.
Het moment in de zwangerschap waarop het gebeurt.
Welke omgevingsfactor veroorzaakt het FAS?
alcohol
roken
middelen
straling
Wat doet het gif van alcohol op de ongeboren vrucht?
Het veroorzaakt blindheid.
Het verstoort de hersenontwikkeling, waardoor neurologische afwijkingen ontstaan.
Het tast uitsluitend de botgroei aan, waardoor het skelet niet verder kan ontwikkelen.
Het maakt de huid van de baby extreem dun en kwetsbaar.
Welke van de onderstaande combinaties van omgevingsfactor en effect klopt?
Ondervoeding → verhoogde kans op openruggetje
Tekort aan foliumzuur → laag geboortegewicht en hartziekten
Intense stress → overproductie cortisol en grotere kans op vroeggeboorte
Tekort aan foliumzuur → sneller herstel van de moeder na de bevalling
Welke van de onderstaande beweringen over de invloed van straling en chemische stoffen tijdens de zwangerschap is onjuist?
Ze kunnen leiden tot aantasting van hersenfuncties.
Ze verhogen het risico op miskraam en doodgeboorte.
Ze veroorzaken erfelijke mutaties van de ei- en zaadcellen.
Ze zorgen altijd voor een sterker immuunsysteem bij de baby.
Welk van de onderstaande beweringen over drugsgebruik tijdens de zwangerschap klopt?
Marihuana veroorzaakt een verhoogde kans op hartziekten bij de baby.
Cocaïne, methadon of heroïne kunnen leiden tot een laag geboortegewicht en zichtbare afwijkingen.
Marihuana zorgt voor een hoger geboortegewicht en rustige kinderen.
Cocaïne, methadon of heroïne hebben geen invloed op het gedrag van pasgeboren baby’s.
Prenatale fase
Erfelijkheid
Omgevingsfactoren
Rol sociaal werker
Rol sociaal werker
Je hebt te maken met (toekomstige) ouders en hun ongeboren kinderen.
Je informeert ouders over risico’s, zoals alcohol- en drugsgebruik tijdens de zwangerschap.
Bij verslaving van de moeder kan je doorverwijzen naar de juiste hulpverlening.
Vrijwillige hulpverlening heeft de voorkeur, maar verplichte hulp kan worden ingezet om schade aan het kind te beperken of te voorkomen.
Rol sociaal werker
Veilig Thuis kan advies geven over handelen in dit soort situaties.
Niet alle baby’s worden gezond geboren; ouders moeten soms leren omgaan met de beperkingen van hun kind.
Je kan ouders doorverwijzen naar instanties of organisaties die ondersteuning bieden bij ontwikkelingsstimulering van het kind.
Oefening
3 meerkeuzevragen in LessonUp over de rol van de sociaal werker.
Gebruik je aantekeningen.
Wat is een belangrijke taak van de sociaal werker in relatie tot (toekomstige) ouders?
Zelf medische behandelingen uitvoeren bij verslaafde moeders.
Ouders informeren over de gevaren van alcohol en drugs tijdens de zwangerschap.
Controleren of ouders genoeg babyspullen hebben aangeschaft.
Zelf beslissen of een kind uit huis geplaatst moet worden.
Wat heeft de voorkeur wanneer een moeder verslaafd is tijdens de zwangerschap?
Direct verplichte hulpverlening inzetten.
De situatie negeren, omdat het een privézaak is.
De moeder zelf laten beslissen of ze stopt met middelengebruik.
Vrijwillige hulpverlening inschakelen.
Welke instantie kan een sociaal werker raadplegen over hoe te handelen in situaties van kindermishandeling of verwaarlozing?
Veilig Thuis
De gemeente
Jeugdzorg Nederland
De huisarts
Prenatale fase
Erfelijkheid
Omgevingsfactoren
Rol sociaal werker
In deze les
Planning periode 1
Lesdoelen
Theorie + vragen in LessonUp
Check lesdoelen behaald?
Vooruitblik volgende les
Check lesdoelen behaald?
Aan het eind van de les...
... kan je een aantal omgevingsfactoren noemen die van invloed zijn op de ontwikkeling van de ongeboren baby.
... kan je van een aantal omgevingsfactoren noemen welke invloed zij hebben in de prenatale fase.
Bespreek met degene naast je bovenstaande lesdoelen. Zijn ze voor jou allebei behaald?
Vooruitblik volgende les
Les 1: Kennismaken met het thema
Les 2: Prenatale ontwikkeling
Les 3: Baby
Les 4: Dreumes
Les 5: Peuter
Les 6: Jong basisschoolkind
Les 7: Ouder basisschoolkind