Erasmus
± 1469 - 1536
Een wereldberoemde denker
Erasmus
± 1469 - 1536
Een wereldberoemde denker
Fragment duurt 3:19 min.
Leerdoelen
Lees/leerstof
Zelf meedoen
Terugblik
Afbeelding vergroten
Zelf lezen en denken
Navigeren door de les
Symbolen die we tijdens deze les gebruiken:
Hotspot: klik en lees meer
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les:
- weet je wie Desiderius Erasmus was
- ken je de belangrijkste ideeën van Erasmus
- heb je kennisgemaakt met enkele SLEUTELSTUKKEN, belangrijke
boeken en brieven van Erasmus, uit de collectie van Bibliotheek
Rotterdam.
Het thema 'Erasmus' is onderdeel van de Canon van Nederland: de vijftig belangrijkste gebeurtenissen, personen en onderwerpen uit de geschiedenis van Nederland. http://www.canonvannederland.nl
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
Bij welk tijdvak hoort Erasmus?
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Wat zie je op het schilderij?
Welke informatie geeft dit over Erasmus?
Antwoorden: het is een man, schilderij lijkt van lang geleden, draagt een muts, draagt een winterjas, is aan het schrijven, hij draagt ringen, hij houdt van boeken, hij kijkt serieus etc.
± 1469 - 1536
Erasmus
Deze les gaat over Desiderius Erasmus van Rotterdam (± 1469 - 1536 ).
Hij leefde rond 1500.
Vier sleutelstukken vertellen zijn verhaal.
Ze horen bij het venster Erasmus uit de Canon van Nederland.
De sleutelstukken worden bewaard
in Bibliotheek Rotterdam.
Hier bevindt zich de grootste Erasmuscollectie ter wereld.
Deze slide heeft geen instructies
filmfragment van 3.20 minuten
± 1469 - 1536
Sleutelstuk 1:
Een boek uit de bibliotheek van
Erasmus
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Erasmus was een kind van zijn tijd, de Renaissance. Dit is de tijd na de Middeleeuwen. In deze tijd ontstond er weer nieuwe belangstelling voor de periode daarvóór, de Griekse en Romeinse oudheid. Dit zie je overal in terug: in de kunst, in de architectuur en in het denken.
Erasmus is één van die denkers.
Het sleutelstuk is een boek uit zijn bibliotheek. Het laat zijn belangstelling voor de klassieke oudheid zien. Hij gebruikte dit boek als bron om de wereld van de Grieken en Romeinen beter te leren kennen. Erasmus vond dat hierin allerlei voorbeelden stonden over hoe je een goede burger kunt zijn.
Kind van zijn tijd
Bij het doorklikken van de volgende pagina's komen steeds meer stukjes van een afbeelding tevoorschijn. Wie hielden zich bezig met de Verlichtingsideeën? Wat gebeurde er? Wat valt op?
Al kijkend maken de leerlingen een soort woordweb.
Fragment duurt 2:21 minuten
± 1469 - 1536
Hij schreef achterin het boek in het Latijn:
'Ik ben van Erasmus'.
Veel van zijn boeken zijn daaraan nog steeds te herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat stelt dit
tekeningetje voor?
± 1469 - 1536
De duivel
De Romeinse god Terminus
De Griekse god Artemis
Erasmus' zelfportret
Vanaf 1674 werden de bevindingen van Van Leeuwenhoek gepubliceerd in de Philosophical Transactions, maar op den duur wekten zijn wonderlijke waarnemingen zoveel ongeloof dat een delegatie werd afgevaardigd om de microscopische wezentjes met eigen ogen te aanschouwen.
Een mens of dier
Krabbels
Versieringen en figuren
Ik teken nooit uit verveling
Iets anders
Tekst
Tekst
Tekst
Tekst
Wat teken jij als je je verveelt?
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Erasmus is een beroemde humanist. In het humanisme staat de mens centraal. Als mens moet je zelfbewust, met veel zorg en aandacht, nadenken hoe je omgaat met jezelf en je omgeving.
De ideeën van Erasmus hebben nog altijd invloed op hoe we in de Nederlandse samenleving met elkaar omgaan.
Erasmus is een humanist
Bekijk het filmpje
Bij het doorklikken van de volgende pagina's komen steeds meer stukjes van een afbeelding tevoorschijn. Wie hielden zich bezig met de Verlichtingsideeën? Wat gebeurde er? Wat valt op?
Al kijkend maken de leerlingen een soort woordweb.
Fragment duurt 1:29 min.
Wat vind jij belangrijk om
een goede burger te zijn?
± 1469 - 1536
Woordweb
Les met devices
De leerlingen beantwoorden deze vraag via hun device. De antwoorden verschijnen in beeld. U maakt de antwoorden zichtbaar door op het spreekwolkje te klikken. Door nogmaals klikken ziet u tevens de naam van de leerling staan. Optioneel: opmerkingen kunnen worden verwijderd door ze naar de prullenbak te slepen.
Les zonder devices
U beantwoordt de vraag samen met de leerlingen klassikaal.
± 1469 - 1536
Sleutelstuk 2:
Een nieuwe bijbel,
geschreven/geredigeerd door Erasmus
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Bijbel uitgegeven door Erasmus.
Kun je zijn naam ontdekken?
Erasmus geloofde in God, net als iedereen in zijn tijd.
Hij vond het belangrijk dat iedereen toegang had tot de Bijbel. Hij ontdekte dat de Bijbeltekst die in zijn tijd werd gebruikt niet helemaal klopte. Hij vergeleek vele oude versies van de Bijbeltekst en maakte verbeteringen.
Daar kwam veel kritiek op: heilige teksten kun je toch niet zomaar aanpassen?!
Maar humanisten zagen juist wel dat Erasmus' bijbel een betere bron voor het christendom was. Deze onenigheid zorgde ervoor dat Erasmus wereldberoemd werd.
Deze slide heeft geen instructies
Fragment duurt 1:09 minuten
Waren mensen blij met Erasmus' nieuwe bijbel?
± 1469 - 1536
Ja iedereen was blij, want de Bijbel was nu beter.
Nee, want je mag de Bijbel niet zomaar veranderen.
De meningen waren verdeeld.
Ze waren vooral nieuwsgierig.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom was de boekdrukkunst belangrijk voor Erasmus?
± 1469 - 1536
Daardoor konden zijn ideeën overal in Europa verspreid worden.
Nu kon hij meer boeken lezen.
Hij kon daardoor beroemd worden in heel Europa.
De tijd van brieven aan elkaar doorgeven was voorbij.
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Sleutelstuk 3:
Een brief van
Erasmus
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Brieven schrijven was voor Erasmus belangrijk. Een brief was één van de weinige manieren om met mensen buiten je eigen woonplaats contact te houden. Brieven werden ook aan elkaar doorgegeven.
Bekijk deze brief aandachtig. Zie je de handtekening
van Erasmus? Kun je zien waar Erasmus zijn ganzenveer
van het papier haalde? Hij stopte de veer op dat
moment in zijn inktpot, zodat hij met verse inkt
verder kon schrijven.
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Deze brief is bijzonder. Erasmus geeft kritiek op zijn tijdgenoot Maarten Luther.
Beiden hebben problemen met de Katholieke kerk.
Zie jij waar Erasmus de naam Luther voor het eerst noemt in zijn brief?
Je ziet de naam van Luther in de eerste regel.
Fragment duurt 1:20 minuten
Wat is de kritiek op de kerk van
Luther en Erasmus?
± 1469 - 1536
Al die regeltjes die niks met geloof te maken hebben!
Priesters geven helemaal niet het goede voorbeeld.
Er gaat teveel geld naar pracht en praal.
De kerk maakt misbruik van de macht.
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Erasmus en Luther hadden verschillende ideeën over een oplossing voor de problemen van de Katholieke kerk. Luther kiest voor het protest en zelfs een nieuwe geloofsvorm, het protestantisme.
Erasmus schrijft in de brief dat hij het met Luthers werkwijze oneens was. Hij schrijft dat Luther teveel haatgevoelens opwekt, waardoor het moeilijk is om tot een gezamenlijke oplossing te komen.
In het volgende filmpje zie je dat de hekel aan elkaar van twee kanten komt.
Deze slide heeft geen instructies
Filmfragment duurt 2:58 min.
Luther versus Erasmus
Wat hoort bij wie (volgens Erasmus)?
± 1469 - 1536
Luther
Erasmus
Debat en overleg
Een nieuwe geloofsrichting
Conflict en afscheiding
Protest
Interne verandering binnen de kerk
tolerantie en redelijkheid
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Sleutelstuk 4:
Vrede!
Deze slide heeft geen instructies
Fragment duurt 1:33 minuten
± 1469 - 1536
Erasmus schreef veel over oorlog en vrede. In zijn tijd was er vaak oorlog.
Zijn boek 'Querela Pacis: De klacht van Vrede' schrijft hij in 1517 ter gelegenheid van een internationale vredesconferentie. Het heeft tot ver na zijn dood grote invloed.
Erasmus vindt oorlog zinloos en heeft daar drie argumenten voor.
Ben jij het met zijn argumenten eens? Bespreek ze samen.
Erasmus over oorlog en vrede
Deze slide heeft geen instructies
Daar ben ik het mee eens
Daar ben ik het niet mee eens
Tekst
Tekst
Tekst
Tekst
Argument 1 van Erasmus:
Oorlog is onnatuurlijk.
In de natuur komt oorlog niet voor.
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
Daar ben ik het mee eens
Daar ben ik het niet mee eens
Tekst
Tekst
Tekst
Tekst
Argument 2 van Erasmus:
Oorlog brengt vooral ellende voor mensen die er niets mee te maken hebben.
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
Argument 3 van Erasmus:
Mensen moeten geen oorlog voeren, maar samenleven, want iedereen is christen.
Hoe zou jij zelf de zin afmaken:
Mensen moeten geen oorlog voeren, want....
minute
second
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
Ja, want Erasmus is geboren in Rotterdam en noemde zichzelf 'Roterodamus'
Nee, want Erasmus was alleen als peuter in Rotterdam en daarna nooit meer.
Tekst
Tekst
Tekst
Tekst
De sleutelstukken vind je in de Openbare Bibliotheek van Rotterdam. Vind je het logisch dat de Erasmuscollectie in Rotterdam is?
± 1469 - 1536
De volledige citaten zijn:
1. Wij beschouwen deze waarheden als vanzelfsprekend: dat alle mensen als gelijken worden geschapen, dat zij door hun schepper met zekere onvervreemdbare rechten zijn begiftigd, dat zich daaronder bevinden het leven, de vrijheid en het nastreven van geluk.
2. Heb de moed je eigen verstand te gebruiken! / Durf (zelf) te denken!
3. Het doel van een Encyclopedie is om kennis te verzamelen die verspreid is over het aardoppervlak; om er het algemene systeem van duidelijk te maken aan de mensen met wie we leven, en het door te geven aan de mensen die na ons komen.
± 1469 - 1536
Erasmus gebruikte de naam Rotterdam om zichzelf te onderscheiden. Omgekeerd gebruikt Rotterdam nu de naam Erasmus als uithangbord voor de stad. Drie keer raden hoe deze brug heet!
Deze slide heeft geen instructies
Tekst
Tekst
Tekst
Tekst
Je weet nu meer over Erasmus
en zijn ideeën over de wereld.
Wat vond je van de les?
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Een moderne brief van Erasmus
Je weet nu veel over Erasmus. Hij dacht na over veel onderwerpen en problemen in de maatschappij. En brieven schrijven was voor hem een belangrijke activiteit. Wat zou Erasmus vandaag in een brief schrijven?
Bedenk een maatschappelijk probleem of een thema dat jij belangrijk vindt. Stel je voor dat Erasmus nu leefde. Schrijf namens Erasmus een brief over je onderwerp. Adresseer je brief aan iemand die invloed heeft op het probleem, bijvoorbeeld een staatshoofd of directeur van een groot bedrijf.
Thuisopdracht
Deze slide heeft geen instructies
± 1469 - 1536
Deze les is gemaakt door Bibliotheek Rotterdam.
Bezoek op de 3e etage de Erasmus Experience: www.erasmushoudtjescherp.nl
Bibliotheek Rotterdam beheert de grootste Erasmuscollectie ter wereld, met onder andere de vier sleutelstukken uit deze les.
Behalve Erasmus is er nog veel meer erfgoed in de bibliotheek:
www.bibliotheek.rotterdam.nl/erfgoed
Voor vragen over schoolbezoek kun je contact opnemen via: erfgoededucatie@bibliotheek.rotterdam.nl
Voor vragen over de erfgoedcollecties:
Deze slide heeft geen instructies
Colofon
± 1469 - 1536
Deze slide heeft geen instructies