3 Samenstelling melk

Inleiding in melkkunde

  • Melkgift door de koe

  • Samenstelling koemelk

  • Eigenschappen van bestanddelen koemelk
    (gaat niet om de chemie, maar om de invloeden op het proces)

1


Samenstelling melk

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 22 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Inleiding in melkkunde

  • Melkgift door de koe

  • Samenstelling koemelk

  • Eigenschappen van bestanddelen koemelk
    (gaat niet om de chemie, maar om de invloeden op het proces)

1


Samenstelling melk

Melkgift van een koe

  • Start lactatieperiode na het kalven

  • Duur lactatieperiode ongeveer 300 dgn

  • Gemiddelde melkgift ongeveer 9000 liter/jr

  • Meestal 2 keer per dag melken (robot 3 keer)

  • Maximaal 3 dagen gekoeld opslaan

2


Samenstelling melk

Schematische weergave lactatieperiode

3

Samenstelling melk


Uitbetaling melkgeld

  • Kg vet

  • Kg eiwit

  • Kwaliteit, enkele punten

    • Kiemgetal

    • Bacteriegroeiremmende stoffen (penicilline)

    • Reinheid

    • Zuurtegraad melkvet

    • Vriespunt

4


Samenstelling melk

Samenstelling melk

  • 4,5 % melkvet

  • 4,6 % lactose (melksuiker)

  • 3,5 % eiwit, waarvan:

    • 2,8% kaaseiwit

    • 0,7 % wei eiwit

  • 0,8 % zouten (= mineralen)

  • 86,6 % water

5


Samenstelling melk

Deeltjesgrootte verhouding

  • Zout 1 (ware oplossing)

  • Lactose 4 (ware oplossing)

  • Serumeiwit 80 (colloïdaal opgelost)

  • Caseïne 1.200 (colloïdaal opgelost)

  • Vetbol 36.000 (emulsie)

  • Bacterie 36.000

6


Samenstelling melk

Functie vet

  • Voedingswaarde

  • Smaak

  • Structuur (smedigheid)

7


Samenstelling melk

Opbouw vet

  • Vetbol met oppervlaktelaagje (eiwitten)

  • Glycerol en 3 vetzuren (tri-glyceride)


  • Eigenschappen vet(zuren) hangt af van

    • lengte keten

    • samenstelling van de keten

      • verzadigd

      • onverzadigd

    • smelttraject afhankelijk van de vetzuursamenstelling en ketenlengte

8


Samenstelling melk

Bederf van vetten

  • Oxydatie (ranzig worden m.b.v. zuurstof)

    • Hoe voorkomen??

  • Hydrolyse (splitsing m.b.v. water) geeft vrije vetzuren

  • Enzym lipase (vetsplitser)

    • Natuurlijke/micro-biologische

    • Kan alleen “beschadigde” vetbollen aantasten

    • Geeft vrije vetzuren (nare smaak, hoog zuurtegraad vet)



9


Samenstelling melk

Controlepunten bij aanvoer vet

  • FFA op vrije vetzuren

  • PO = PerOxide voor mate van Oxydatie

  • Smeltpunt

10

Vetbeschadiging (vrije vetzuren) door

  • Luchtinslag

    • lekke koppelingen

    • Hoge valhoogtes

    • Vloeistofniveau in roerwerk

  • Wild verpompen

  • Blind draaien van een pomp

  • Haakse bochten

11


Samenstelling melk

Vetbeschadiging door reactie met zuurstof

  • Geeft een ranzige smaak

12

Onverzadigde vet(zuren)

  • Bij kamertemperatuur vloeibaar

  • Sneller oxyderen (ranzig worden = kort houdbaar)

  • Essentiële vetzuren = noodzakelijke vetzuren, die de mens niet zelf kan maken



13


Samenstelling melk

Gezondheidsaspecten

  • Verzadigd vet (energiewaarde)

  • Transvet (ontstaan bij harden van onverzadigd vet)

  • Meervoudig onverzadigd

  • Essentiële vetzuren

    • (worden niet door menselijk lichaam gemaakt en moeten opgenomen worden via voedsel)

14


Samenstelling melk

Eiwitten

  • Opgebouwd uit aminozuren



15


Samenstelling melk

Eigenschappen eiwitten (proteïnen)

  • Emulgator (bijv. van vet)

  • Kunnen lucht vasthouden (schuim)

  • Kunnen water vasthouden

  • Plakt

  • Gaan uitvlokken bij

    • lagere pH’s,

    • hogere temperaturen,

    • hoge zout%

  • Afbraak door enzymen (proteïnasen) en bacteriën

16


Samenstelling melk

2 hoofd groepen melkeiwitten

  • Kaas-eiwit

  • Wei-eiwit

17


Samenstelling melk

Lactose (melksuiker)

  • Geringe zoetkracht

  • Slecht oplosbaar in water bij lage temperaturen

    • Gevolgen: neerslaan op bodem tank of grote kristallen geeft “zanderig” ijs

  • Lactose intolerantie bij mensen (als enzym lactase ontbreekt)

  • Wordt door zuursel (melkzuurbacteriën) omgezet in

    • melkzuur (pH daling),

      • koolzuurgas en

      • Smaakstoffen


Structuurformule voor de liefhebbers

18


Samenstelling melk

Gevolgen bij verhitting van lactose

  • Maillard-reactie = reactie van eiwitten met lactose als er nog vocht aanwezig is.

    • Gevolg: bruinkleuring en kooksmaak

  • Caramellisatie = reactie van lactose bij verhitting bij hoge temperaturen als er geen vocht meer aanwezig is

    • Gevolg: bruinkleuring en kooksmaak


19


Samenstelling melk

Melkzouten

  • Met name Calcium-fosfaat is belangrijk

    • Calciumfosfaat slaat neer bij verhitten (vanaf 65°C)

    • Calciumfosfaat slaat neer bij hoge pH’s (pH bijv. rond de 7)

  • Neergeslagen zouten verwijderen met zuur


20


Samenstelling melk

Toevoegen van zouten

Babyvoeding

  • Essentiële vetzuren voor voedingswaarde


Vetrijke producten

  • Fosfaten (voor pH bufferen calcium vangen)


21

Vitamines + Enzymen

  • A (caroteen, gele kleur), D, E + K zijn vet-oplosbaar

  • B2 en C water-oplosbaar

  • Vitamine C = anti oxydant. (NatriumAscorbaat)

  • Vitamine C verdwijnt een beetje tijdens opslag door oxydatie

  • Enzymen, werking afhankelijk van

    • Temperatuur

    • pH

    • aanwezige zouten

22


Samenstelling melk