Gezondheid, Ziekte & Beweging.

• newEditor
• Zorg en Welzijn
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 1

Gezondheid

Lesdoelen

• Je kunt beschrijven uit welke drie punten gezondheid bestaat

• Je kunt vijf voorbeelden van gezonde dingen benoemen

• Je kunt uitleggen waarom slapen belangrijk is, drie dingen benoemen waardoor je beter slaapt en twee punten waardoor je slecht slaapt

• Je kunt een collage maken

Waar denk jij aan bij gezondheid/ gezond zijn?

Gezondheid

Gezond ben je als je je  lichamelijk, geestelijk en sociaal goed voelt. 

We delen gezondheid in, in 3 onderwerpen:

Lichamelijk gezond zijn 

Geestelijk gezond zijn

Sociaal gezond zijn

Gezond leven

Je kunt gezond leven door gezond te eten, niet te roken en voldoende te bewegen en ontspannen. 

Door gezond te leven verklein je de kans op ziekten. 

Ook helpt gezond leven je langer fit te blijven. 

Een gezonde leefstijl is goed zorgen voor je lichaam én je geest. 

Wat betekent lichamelijk?

A

Wat met je hoofd te maken heeft.

B

Wat met je lijf te maken heeft.

C

Wat met omgaan met anderen te maken heeft.

D

Dat je fit bent.

Wanneer ben je lichamelijk gezond denk je?

Lichamelijk gezond zijn

De conditie van je lichaam.

Je hebt geen koorts, pijn of andere klachten.

Lichamelijk betekent: alles wat met je lijf te maken heeft.

Synoniem: fysiek.

Wat betekent geestelijk?

A

Wat met je hoofd te maken heeft.

B

Wat met je lijf te maken heeft.

C

Wat met omgaan met anderen te maken heeft.

D

Dat je blij bent.

Wanneer ben je geestelijk gezond denk je?

A

B

C

D

Geestelijk gezond zijn

Geestelijk = alles wat je voelt, wilt of denkt.

Bij geestelijk gezond zijn gaat het om wat je voelt of denkt.

Is je stemming positief? Voel je je goed?

Mensen zijn geestelijk gezond wanneer ze kunnen omgaan met problemen en ziekten die deel uitmaken van een 'normaal' leven en je een positieve deelname levert aan de maatschappij.

Synoniem = mentaal.

Noem een reden waarom lachen gezond is voor je.

Wat betekent sociaal?

A

Wat met je hoofd te maken heeft.

B

Wat met je lichaam te maken heeft.

C

Wat met het omgaan met anderen te maken heeft.

D

Een feestje vieren.

Wanneer ben je sociaal gezond?

A

B

C

D

Sociaal gezond zijn/ Je sociaal goed voelen.

Wie sociaal is begrijpt en voelt aan hoe mensen met elkaar zouden moeten omgaan. 

Een sociaal mens houdt rekening met anderen, heeft respect voor anderen en kan zich inleven in anderen.

Synoniem sociaal: menselijk, maatschappelijk.

Welke dingen die je kan doen zijn goed voor je gezondheid?

Goed voor je gezondheid

Gezond eten

Sporten/ bewegen

Jezelf goed verzorgen 

Omgang met goede vrienden

Goed slapen

Ontspannen/ leuke dingen doen

Gezond leven in 5 tips

1. Eet gezond

Je zorgt goed voor jezelf als je gezond eet. Door te eten volgens de Schijf van Vijf verklein je de kans op onder andere hart- en vaatziekten en kanker. Ook zorg je ervoor dat je alle voedingsstoffen binnenkrijgt die je lichaam nodig heeft. 

2. Blijf op gezond gewicht

Met een gezond gewicht loop je minder gezondheidsrisico’s dan mensen met overgewicht of ondergewicht. Je hebt bijvoorbeeld een lagere kans op aandoeningen als diabetes type 2, hart- en vaatziekten, gewrichtsklachten en bepaalde vormen van kanker dan wanneer je gewicht te hoog is. Daarnaast zit je met een gezond gewicht lekkerder in je vel en voel je je fitter.

3. Beweeg regelmatig

Voor een gezond leven is bewegen belangrijk. Je voelt je fitter als je beweegt en het verlaagt ook de kans op bijvoorbeeld overgewicht en hart- en vaatziekten. 

4. Rook niet

5. Ontspan voldoende

Om gezond te leven is het ook belangrijk om niet te veel stress te hebben. Zorg voor voldoende ontspanning en slaap genoeg.

.

Welke dingen doe jij om te ontspannen? Wat vind jij leuk om te doen?

A

B

C

D

Noem een reden waarom slapen belangrijk is voor je.

Slapen

Slapen is belangrijk voor je gezondheid. Je lichaam en geest rusten dan uit.

Zo slaap je lekker:

- Zorg voor frisse lucht

- Zet de verwarming laag of uit

- Neem een warm bad

- Drink een glas warme melk

- Eet of drink niet teveel voor je gaat slapen

- Kijk geen spannende film voor je gaat slapen

- Kijk niet teveel naar een scherm voordat je gaat slapen

Aan de slag!

Collage 'Gezonde keuzes'

Maak een collage (= een verzameling van plaatjes/ afbeeldingen) over gezonde keuzes. 

Zoek van de volgende onderwerpen minimaal 2 tot 3 plaatjes:

 gezonde voeding, sporten, bewegen, ontspannen, goed voor jezelf zorgen (lichamelijke verzorging).

En van de volgende onderwerpen minimaal 1 plaatje:

slapen, contact/omgang met andere mensen/ vrienden.

Tijd: 1 lesuur.

Hoe: individueel en digitaal, op je laptop (mag in Word of in PowerPoint).

Beoordeling: bekijk elkaars collage en geef je mening. Schrijf dit ook op.

Voorbeeld collage

Afsluiten van de les

Bespreken van de lesdoelen:

• Je kunt beschrijven uit welke drie punten gezondheid bestaat

• Je kunt vijf voorbeelden van gezonde dingen benoemen

• Je kunt uitleggen waarom slapen belangrijk is, drie dingen benoemen waardoor je beter slaapt en twee punten waardoor je slecht slaapt

• Je kunt een collage maken

Ziekten

Lesdoelen

Na deze les:

• Weet ik wat infectie- ziekten zijn.

• Kan ik verschillende soorten infectie- ziekten benoemen.

• Kan ik de betekenis hiervan opzoeken en een verslag maken.

• Weet ik wat immuun zijn is.

Oorzaken van ziekten

• Aangeboren = je wordt met een ziekte geboren.

• Erfelijk = familieleden hebben een grotere kans op een/ dezelfde ziekte.

• Infectieziekten = ziek worden door ziekteverwekkers.

• Leefstijl- ziekten = ziek worden door de manier waarop je leeft.

Infectieziekten

Infectieziekte = besmettelijke ziekte

Je wordt ziek door ziekteverwekkers.

Ziekteverwekkers zijn sommige bacteriën en virussen

Je kunt infectieziekten voorkomen door:

-  goede hygiëne

- veilig vrijen met een condoom

- door op te letten of eten niet over de houdbaarheidsdatum heen is

Oorzaken infectie- ziekten

- Eten en drinken: diarree, overgeven, misselijkheid.

- De lucht die je inademt: de griep

- Door onbeschermd te vrijen: een geslachtsziekte (SOA)

- Spuiten met een besmette naald: AIDS 

Wat is de griep? (meer antwoorden zijn goed)

A

Een virus.

B

Besmettelijk.

C

Een verkoudheid.

D

Een soort plant.

Hoe krijg je een voedsel- infectie?

A

Doordat je iemand met een voedsel- infectie een boks hebt gegeven.

B

Door het inademen van een ziekmakende bacterie.

C

Door een ziekmakende bacterie in of op het eten.

D

Door te gamen.

Hoe kan je anderen niet besmetten wanneer je een koortslip hebt? (meer antwoorden zijn goed)

A

De koortslip niet aanraken.

B

Niet knipogen naar iemand.

C

Goed je handen wassen.

D

Je drinkbeker niet delen.

Wat is een ander woord voor de ziekte van Pfeiffer?

A

De game- ziekte

B

De kus- ziekte

C

De griep

D

De aanstelleritus

Ben jij wel eens ziek geweest? Welke ziektes heb jij al eens gehad? Welke ziektes ken jij?

Opdracht

In duo's:

Zoek ieder apart 2 verschillende soorten infectie- ziekten op.

Schrijf hiervan op:

- Wat de ziekte is

- Wat de klachten zijn die de ziekte geeft

Tijd: 15 minuten.

Waar: zoeken via google (zoek op: infectie- ziekten), maak je verslag in Word.

Kies uit:

Bof, buikgriep, buiktyfus, Corona (COVID-19), Diarree, difterie, dysenterie, Griep, HMV, Hepatitis B, Krentenbaard, kinkhoest

Legionella, Malaria, mazelen, Norovirus, Oogontsteking

Paratyfus, polio, Rode hond, roodvonk, Scabiës, schurft

Tetanus, tuberculose, Veteranenziekte, vijfde ziekte

Vogelgriep, Waterpokken

Zesde ziekte, ziekte van Lyme, ziekte van Pfeiffer.

Opdracht:

Daarna:

Wisselen jullie met elkaar uit.

Jullie leggen aan elkaar uit van welke ziektes je hebt opgezocht:

- Welke ziekte

- Wat de ziekte is

- Wat de klachten zijn die de ziekte geeft

Tijd: 10 minuten.

Daarna: klassikaal bespreken.

Je kunt immuun zijn tegen een ziekte. Wat betekent immuun zijn? Zoek dit op!

Immuniteit/ immuun zijn

Als een persoon niet vatbaar is voor een bepaalde ziekteverwekker of een ziekte. Dit betekent dat deze persoon de betreffende ziekte niet kan krijgen of daar minder klachten van krijgt.

2 soorten immuniteit:

- natuurlijke immuniteit: ontstaat doordat je een ziekte zelf doormaakt, bijv. waterpokken, de griep.

- kunstmatige immuniteit: ontstaat door inenting met een vaccin, bijvoorbeeld tegen Corona.

Natuurlijke immuniteit

Je lichaam verdedigt zich tegen ziekteverwekkers.

In je bloed zitten cellen die ziekteverwekkers doden.

Dit zijn de witte bloedcellen.

- Sommige witte bloedcellen sluiten ziekteverwekkers in en doden ze.

- Andere witte bloedcellen maken antistoffen tegen de ziekteverwekker.

Werkwijze van witte bloedcellen die anti- stoffen maken:

Werkwijze van witte bloedcellen die ziekteverwekkers insluiten en doden:

Wat doen de witte bloedcellen in jouw lichaam? (meer antwoorden zijn goed)

A

Die sluiten ziekteverwekkers in en doden ze.

B

Die luieren en doen niks.

C

Die maken anti- stoffen.

D

Die zorgen ervoor dat je hoofdpijn krijgt.

Kunstmatige immuniteit

Ontstaat door een inenting met een vaccin -> filmpje.

Wat doet een vaccin?

A

Die maakt je ziek.

B

Die helpt je lichaam met anti- stoffen (geheugencellen) aanmaken tegen een ziekte.

C

Doet helemaal niets.

D

Die laat je weer beter worden als je ziek bent.

Opdracht

Afsluiten van de les

Bespreken van de lesdoelen:

Nu:

• Weet ik wat infectie- ziekten zijn.

• Kan ik verschillende soorten infectie- ziekten benoemen.

• Kan ik de betekenis hiervan opzoeken en een verslag maken.

• Weet ik wat immuun zijn is.

Leefstijlziekten

Lesdoelen

Na deze les:

• Weet ik wat leefstijlziekten zijn

• Kan ik verschillende leefstijlziekten benoemen

• Weet ik wat oorzaken van leefstijlziekten zijn

• Kan ik een werkstuk maken

Leefstijl- ziekten

Leefstijl is de manier waarop je leeft.

Je leefstijl heeft invloed op je gezondheid.

Voorbeelden van leefstijl- ziekten zijn:

Longkanker 

Slecht gebit 

Huidkanker

Obesitas (overgewicht) -> diabetes type 2

Hart- en vaatziekten 

Wat kan een oorzaak zijn van een leefstijl- ziekte denk je?

Oorzaken van leefstijlziekten:

Te veel snoepen

 Te weinig bewegen

Slechte/ ongezonde voeding

Roken

Alcohol drinken

Drugs gebruiken

Onbeschermd en te lang in de zon/ onder de zonnebank

Te weinig slaap

Te weinig ontspannen

Risico's/ gevolgen overgewicht

Wat doet de stof nicotine in een sigaret met je lichaam?

A

Die zorgt ervoor dat je meer wil en dat je verslaafd raakt.

B

Die zorgt ervoor dat je gaat hoesten.

C

Die zorgt voor een slechte conditie.

D

Die zorgt ervoor dat je moet niezen.

Waarom is alcohol drinken slecht voor je gezondheid? (meer antwoorden zijn goed)

A

Het gaat de ontwikkeling van je hersenen tegen.

B

Je kan er kanker van krijgen.

C

Je kan er overgewicht van krijgen.

D

Je gaat er vals door zingen.

Hoe voorkom je gaatjes in je tanden? (meer antwoorden zijn goed)

A

Door goed je tanden te poetsen.

B

Door niet zoveel te snoepen.

C

Door veel energie- drank te drinken.

D

Door niet te ontbijten.

Wat moet er in je werkstuk staan:

Titelblad

Inleiding 

Inhoudsopgave

Hoofdstukken: 

Hoofdstuk 1: Wat is de ziekte?

Hoofdstuk 2: Wat is de oorzaak van de ziekte?

Hoofdstuk 3: Welke klachten geeft de ziekte?

Hoofdstuk 4: Hoe wordt de ziekte behandeld?

Nawoord

Vul je werkstukje aan met afbeeldingen. 

Opdracht werkstukje leefstijl- ziekte.

Kies een leefstijl- ziekte uit en maak daar een werkstukje over.

Kies uit:

Longkanker 

Huidkanker

Darmkanker

Overgewicht

Diabetes type 2

Hartziekte 

Alzheimer

COPD

Titelblad: 

Onderwerp van je werkstuk

Afbeelding 

Naam + klas

Inleiding:

Stel jezelf voor.

Vertel waar je werkstuk over gaat en waarom je dit onderwerp hebt gekozen.

Inhoudsopgave:

Overzicht van de inhoud + de paginanummers

Hoofdstuk 1: Wat is de ziekte?

Hoofdstuk 2: Wat is de oorzaak van de ziekte?

Hoofdstuk 3: Welke klachten geeft de ziekte?

Hoofdstuk 4: Hoe wordt de ziekte behandeld?

Nawoord: vertel in het kort hoe je het maken van het werkstuk vond gaan.

Opdracht Werkstuk

Wat moet er in je werkstukje staan:

Titelblad

Inleiding 

Inhoudsopgave

Hoofdstukken: 

Hoofdstuk 1: Wat is de ziekte?

Hoofdstuk 2: Wat is de oorzaak van de ziekte?

Hoofdstuk 3: Welke klachten geeft de ziekte?

Hoofdstuk 4: Hoe wordt de ziekte behandeld?

Nawoord

* Vul je werkstukje op iedere pagina aan met afbeeldingen. 

Onderwerpen: 

Longkanker - Huidkanker

Darmkanker - Overgewicht -Diabetes type 2 - Hartziekte -Alzheimer - COPD

Afsluiten van de les

Bespreken van de lesdoelen.

Nu:

• Weet ik wat leefstijlziekten zijn

• Kan ik verschillende leefstijlziekten benoemen

• Weet ik wat oorzaken van leefstijlziekten zijn

• Kan ik een werkstuk maken

Bewegen

Bewegen

Lesdoelen

Na de les:

• Weet ik waarom bewegen belangrijk is

• Kan ik verschillende manieren van bewegen benoemen

• Weet ik wat beweegrichtlijnen zijn

•  Kan ik een groepsopdracht uitvoeren

• Kan ik meedoen met de opdracht van anderen

Waarom is bewegen belangrijk denk je?

Bewegen

Waarom is bewegen belangrijk?

- Voldoende bewegen kan de kans op hart- en vaatziekten 20 tot 30% verlagen.

- De bloeddruk verlaagt, waardoor de kans op bijvoorbeeld een hartinfarct of beroerte kleiner is.

- Mensen die voldoende bewegen leven langer.

- Bewegen zorgt ervoor dat stress vermindert.

- Je wordt energieker.

Spieren trainen

Ongebruikte spieren worden dunner en zwakker.

Als je beweegt en sport train je je spieren en worden ze dikker en kunnen ze meer kracht uitoefenen.

Conditie

Beweging is niet alleen goed voor je spieren maar zorgt ook voor ontspanning.

Als je meer beweegt bouw je lichamelijke conditie op. Je kan dan langer en sneller bewegen.

Coördinatie

Coördinatie betekent dat alle spieren in het lichaam tegelijkertijd goed worden aangestuurd.

Door bewegen verbeter je je coördinatie. Door te trainen kan je sneller reageren.

Warming- Up

• lichaam voorbereiden op een training: warming up 

• warming up: spieren laten bewegen, er stroomt dan bloed door de spieren en je spieren worden warm 

• warme spier trekt makkelijk samen en raakt minder snel overbelast 

• warming up voorkomt blessures aan je gewrichten (verstuiking, ontwrichting)

Cool Down

Er stroomt dan voldoende bloed door de spieren om alle afvalstoffen af te voeren

• rek- en strekoefeningen

• om spierpijn te voorkomen 

• rustig rondjes lopen 

Blessure:

Een blessure is een beschadiging aan botten, spieren en gewrichten.

Beweegrichtlijnen voor 4 - 18 jarigen

* Zit niet te vaak stil.

* Beweeg minstens 1 uur per dag matig intensief.

* Doe minstens 3 keer per week activiteiten die je spieren- en botten versterken.

Website

https://sport.nl/sportwijzer

Op welke manieren kom jij aan voldoende beweging?

Tips om meer te bewegen

*Pak vaker de fiets of ga lopend naar je werk, school of de supermarkt.

*Op school? Maak dan een wandeling op het schoolplein tijdens de pauzes.

*Zit je veel op school of tijdens je hobby? 

Probeer ieder half uur even op te staan: geef de plantjes water of haal een glas drinken.

*Stap 1 of 2 haltes eerder uit de bus of tram en wandel de rest.

*Neem de trap in plaats van de lift.

Sporten

Kies een sport die bij je past

Het kan helpen om lid te worden van een sportvereniging. 

Sommige mensen vinden samen sporten leuker dan alleen. 

Anderen gaan liever zwemmen, schaatsen of joggen. 

Opdracht: maak de sportwijzer.

Opdracht Bewegen

Bewegingsactiviteit- of spel voor de klas.

Bedenk in groepjes van 3 een bewegingsactiviteit- of spel voor de klas.

De opdracht moet echt uitgevoerd worden.

Je bent met je groepje de 'leider' van de activiteit/ het spel.

Verdeel de taken:

* Voorzitter (die zorgt ervoor dat iedereen weet wat hij/zij moet doen en dat dit ook gedaan wordt, maakt de verwerking van de opdracht)

* Tijdsbewaker (bewaakt de tijd voor het bedenken van de opdracht en het uitvoeren van de activiteit of het spel)

* Activiteitenleider (leidt de activiteit met de klas, zorgt ervoor dat de spullen klaar staan)

Het spel of de activiteit mag maximaal 5 minuten duren.

Verwerk de opdracht in WORD of op een a4- papier:

Geef je groepje een naam.

Zorg ervoor dat de naam van het spel/ de activiteit duidelijk zichtbaar is.

Leg uit hoe het spel uitgevoerd moet worden.

Verdeel eventueel al de groepjes.

Vul het aan met een plaatje.

Afsluiten van de les

Nabespreken van de lesdoelen

Nu:

• Weet ik waarom bewegen belangrijk is

• Kan ik verschillende manieren van bewegen benoemen

• Weet ik wat beweegrichtlijnen zijn

•  Kan ik een groepsopdracht uitvoeren

• Kan ik meedoen met de opdracht van anderen

Beweegrichtlijn jongeren 4 - 18 jaar

- Bewegen is goed, maar meer bewegen is nog beter.

- Doe minstens elke dag een uur aan matig intensieve inspanning, zoals fietsen, wandelen of zwemmen. Langer, vaker of intensiever bewegen is nog gezonder.

- Doe minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten, zoals springen, dansen of krachtoefeningen.

- Voorkom veel stilzitten.