2.1 Het skelet (met oefenvragen)

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 3

Thema 2: Bewegen

2.1 Het skelet

Noem de namen van de botten die jij weet

Waarvoor dient het skelet?

Opbouw lichaam

Globaal bestaat je lichaam uit drie onderdelen:

- Hoofd

- Romp 

- Ledematen (armen en benen)

Opbouw skelet 

• Schedel

• Wervelkolom (wervels)

• Borstkas (ribben, deel van de wervelkolom en het borstbeen)

• Bekken/heupen (heupbeenderen)

• Ledematen

Soorten skeletten

Inwendig skelet

Uitwendig skelet (chitine, vervellen)

Geen skelet

Menselijk skelet 

Het skelet bestaat uit 206 botten (beenderen). De botten die in het plaatje zijn aangegeven moet je kennen. 

Ezelsbruggetje: 

De ellepijp zit vast aan de kant van de pink.

Leer de botten van het menselijk lichaam uit je hoofd en ook de plaats waar ze zitten. 

-> Hoe zou jij dit aanpakken?

Functies van het skelet 

- Stevigheid 

- Vorm geven 

- Bescherming organen 

- Beweging mogelijk maken 

Hoe zijn de botten gebouwd?

Platte beenderen: plat

Rood beenmerg

Pijpbeenderen:  rond

Rood beenmerg 

Mergholte met geel beenmerg

Bijv: 

Soorten beenderen

Rood beenmerg = aanmaak bloedcellen

Geel beenmerg = opslag vet

Pijpbeenderen

Pijpbeenderen komen voornamelijk voor in de ledematen (opperarmbeen en dijbeen) -> stevigheid

Ze bevatten 2 soorten merg:

• Rood (in de kop). Hierin worden bloedcellen gevormd.

• Geel (in de mergholte). Hier wordt vet opgeslagen.

Platte beenderen

Platte beenderen zijn o.a. de heupbeenderen, schedelbeenderen en schouderbladen -> bescherming kwetsbare organen

• Deze bevatten alleen rood beenmerg.

• Ze hebben geen mergholte met geel beenmerg.

Sleep de juiste namen naar de goede plek.

opperarmbeen

teenkootje

dijbeen

sleutelbeen

schedel

heupbeen

kuitbeen

Wat zijn de taken van het skelet?

A

stevigheid en vorm

B

stevigheid, vorm en bescherming

C

stevigheid, vorm, bescherming en beweging

D

stevigheid, vorm, bescherming, beweging en stilstaan

Welke functie van het skelet zie je het beste terug bij de schedel? (meerdere antwoorden mogelijk)

A

Het skelet geeft vorm aan het lichaam

B

Het skelet beschermt kwetsbare organen

C

Het skelet maakt het lichaam stevig

D

Het skelet zorgt dat het lichaam kan bewegen

Uit welke delen bestaat het skelet?

A

Schedel en ledematen en armen

B

Romp, ledematen en armen en benen

C

Schedel, romp, ledematen

D

Schedel, romp, ledematen en armen en benen

Wat wordt er beschermd door onze borstkas?

A

Maag en nieren

B

Hart en longen

C

Hersenen

D

Darmen en maag

Is de volgende zin juist of onjuist: "Alle organismen hebben een inwendig skelet."

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Is de volgende zin juist of onjuist: "De schedel steunt op de borstwervels"

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Kies het juist antwoord: "Hoe heet het bot dat aan de kant van de pink zit in de arm?"

A

Opperarmbeen

B

Spaakbeen

C

Ellepijp

D

Kies het juist antwoord: "Welke wervels zitten er aan het uiteinde van de wervelkolom, na het heiligbeen?"

A

Heiligbeen

B

Staartbeen

C

Halswervels

D

Hoe heten de groen gekleurde botten?

A

Halswervels

B

Borstwervels

C

Lendewervels

D

Heiligbeen

Welk deel van de wervelkolom zit vast aan je heupbeenderen?

A

Staartbeen

B

Wervelkolom

C

Lendenwervels

D

Heiligbeen

Waaruit bestaan been en kraakbeen?

Kraakbeenweefsel

Kraakbeenweefsel bestaat uit cellen die in groepjes bij elkaar in tussencelstof (met veel lijmstof!) liggen. 

Kraakbeenweefsel

Kraakbeen bevat veel lijmstof en weinig kalk. Hierdoor is het buigzaam. 

Waar 2 botten tegen elkaar komen, zit ook een laagje kraakbeen. 

Beenweefsel

Botten bestaan uit cellen  met tussencelstof met veel kalk (hard en stevig) en weinig lijmstof (buigzaam). 

Plekken met veel kraakbeen

• In de neus

• Tussen borstbeen en ribben

• Tussen de wervels van de       wervelkolom

• In de oorschelp

• Gewrichten

• Luchtpijp/strottenhoofd

Kraakbeen

is zacht en soepel

Het skelet van een baby bestaat vooral uit kraakbeen

Baby's

                Groei vanuit de groeischijven

(van kraakbeen)

Blauw = groeischijf

Baby's

Hebben veel lijmstof en weinig kalk in hun botten. Ze breken bijna nooit een bot. Ze zijn ook erg soepel en lenig. 

Bejaarden

Hebben veel kalk en weinig lijmstof in hun botten. Als ze vallen, breken ze snel hun botten. 

Welke stof zorgt voor de soepelheid/beweegbaarheid van de botten?

A

Kalkstof

B

Lijmstof

C

D

Bij baby’s bestaat het skelet vooral uit 

 Tijdens de groei verandert het meeste kraakbeen in

Bij het ouder worden neemt de hoeveelheid

 in de botten af en de hoeveelheid 

neemt toe.

Lijmstof

Bot

Kraakbeenweefsel

Kalk

Leg in eigen woorden uit waarom baby's bijna nooit een bot breken.

Kraakbeenweefsel of botweefsel?

kraakbeen

kraakbeen

bot

bot

bot

Welke stof beschermt onze botten tegen slijtage?

A

lijmstof

B

kalk

C

kraakbeen

D

De beenderen van een kind bevatten meer kalk dan de beenderen van een oudere

A

ja

B

nee

C

D

Bij oude mensen bevatten de beenderen veel

 en weinig

Als mensen ouder worden, verandert er ook veel kraakbeenweefsel in

kraakbeen

botweefsel

Lijmstof

Kalkzouten

tussencelstof

Het skelet van een volwassen mens bestaat uit:

A

500 botten

B

206 botten

C

350 botten

D

150 botten

Botweefsel

Kraakbeenweefsel

Hard en stevig

Flexibel

Cellen in groepjes bij elkaar

Cellen in ringen rond een centraal kanaal

Het stukje weefsel in de afbeelding is

Kraakbeenweefsel

Beenweefsel

Bevat veel lijmstof

Bevat weinig lijmstof

Bevat veel kalkzouten

Is buigzaam

Bevat weinig kalkzouten

Beenweefsel

Kraakbeenweefsel

Is stevig

Het huiswerk:

Maak de opdrachten in je werkboek. Kijk de opdrachten na.

Lezen: 2.1 blz. 68 t/m 77

Maken: opdracht 5, 7, 9, 13, 14, 19, 20