De bouw van de cel les 3
De bouw van de cel
Marjan & Gerieke
AFP
Onderdelen in deze les
De bouw van de cel
Marjan & Gerieke
AFP
Open vanuit het idee dat alle levende organismen uit cellen bestaan. Deze les bouwt van algemene celkenmerken naar transport via de celmembraan en eindigt bij stofwisseling.
Wat gaan we deze les doen?
Lesdoelen
Klinisch redeneren
TWIXX: de cel, transport in de cel
Aan de slag
TWIXX: fysiologische kant van de cel
Aan de slag
Vragen?
Terugblikken & vooruit kijken
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen:
Aan het einde van deze les kun je:
De belangrijkste kenmerken van cellen noemen.
De bouw van de celmembraan uitleggen.
De functies van de celmembraan beschrijven.
Het verschil tussen intercellulair en extracellulair uitleggen.
Uitleggen hoe diffusie en osmose werken.
Beschrijven hoe stoffen actief door de celmembraan worden vervoerd.
Beschrijven hoe blaasjestransport werkt.
Uitleggen wat stofwisseling is.
Deze slide heeft geen instructies
Klinisch redeneren casus
Wat: Klinisch redeneren aan de hand van een casus
Hoe: In groepjes van 4 personen (6 groepjes)
Hulp: Gebruikt elkaars expertise, vraag de docent
Klaar: Ga voor jezelf bezig met de opdracht van periode 1
Afronding: Klassikale terugkoppeling
Groep 1
Emily
Carlein
Nina T
Groep 2
Leandra
Julia
Ferona
Groep 3
Linn
Celia
Maaike
Groep 4
Anna
Anne
Inice
Groep 5
Lucia
Lindi
Marlon
Groep 6
Nina G
Jolien
Noud
Groep 7
Juda
Joëlle
Lionne
Groep 8
Thomas
Iris
Milou
Terug naar de theorie van vandaag
De belangrijkste kenmerken van cellen noemen.
De bouw van de celmembraan uitleggen.
De functies van de celmembraan beschrijven.
Het verschil tussen intercellulair en extracellulair uitleggen.
Uitleggen hoe diffusie en osmose werken.
Beschrijven hoe stoffen actief door de celmembraan worden vervoerd.
Beschrijven hoe blaasjestransport werkt.
Uitleggen wat stofwisseling is.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De cel
Celkern: elke cel heeft één celkern, bevat DNA en regelt stofwisseling
Kernplasma: waterige inhoud van de celkern omgeven door een vlies (Kernmembraan)
Kernporiën: kleine opening in kernmembraan
Chromosoom: draadvormig structuur in de celkern; bevat lange DNA-moleculen die rond eiwitten gewikkeld zijn
Lysosoom: kleine blaasjes in het celplasma; bevatten enzymen die intracellulaire vertering verzorgen; bij beschadiging kunnen ze de cel zelf vernietigen
Celplasma: geleiachtig vocht in de cel waarin stoffen en organellen zweven
Mitochondrium: organellen die een functie hebben bij de energievoorziening van de cel
Ribosomen: deeltjes in de cel die een belangrijke rol spelen bij de eiwitsynthese
Endoplasmatisch reticulum: netwerk van met elkaar verbonden membranen in het celplasma
Golgicomplex: celorganel dat bestaat uit een stapel afgeplatte blaasjes; in de blaasjes worden stoffen vervoerd
Centrosoom: organel dat uit twee centriolen bestaat; heeft een functie bij de celdeling
Transport in en uit de cel
Passief transport
Natuurkundige processen:
diffusie
osmose
Actief transport
Twee typen:
enzymatische pomp
Blaasjestransport
Stoffen kunnen op verschillende manieren in en uit de cel gaan. Sommige stoffen, zoals water en gassen, kunnen de celmembraan ongehinderd passeren. Daar doen de cel en de celmembraan geen moeite voor. De meeste stoffen kunnen niet zomaar door de celmembraan heen. Bij het transport van deze stoffen spelen de celmembraan en de cel een actieve rol.
Bij passief transport stromen stoffen vanzelf in of uit de cel, via de celmembraan.
Gebaseerd op 2 natuurkundige processen
difussie (in de longen, O2 vanuit lucht naar cel, CO2 andersom
Osmose beweging van water en gassen door een halfdoorlaatbaar membraan, in de richting van de hoogste concentratie opgeloste stoffen (zout huishouding van het lichaam = normaal evenwicht)
Intracellulair en extracellulair
Extracellulair betekent: buiten de cel.
Intracellulair betekent: binnen de cel
Deze begrippen helpen om te beschrijven waar stoffen zich bevinden en in welke richting transport plaatsvindt.
Maak expliciet dat extracellulair breder is dan alleen de ruimte tussen cellen; het betekent alles buiten de celmembraan.
Deze slide heeft geen instructies
De fysiologische kant van de cel
Alle scheikundige reacties die in levende cellen plaatsvinden (stofwisseling)
Een stof kan omgezet worden naar een andere stof
Opbouwreactie:
kleine moleculen worden groot
opbouwstofwisseling (assimilatie)
Afbraakreactie:
grote moleculen worden klein
afbraakstofwisseling (dissimilatie)
Maak expliciet dat extracellulair breder is dan alleen de ruimte tussen cellen; het betekent alles buiten de celmembraan.
Elke cel heeft één celkern
Juist
Onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Diffusie en osmose passen bij actief transport
Juist
Onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Welk ezelsbruggetje is je het meest bijgebleven?
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag: ezelsbruggetjes bedenken
Wat: Ezelsbruggetjes bedenken bij moeilijke begrippen (begrippen volgende dia)
Hoe: In groepjes van 4 personen
Hulpmiddelen: Elkaar, geen laptop of chat GPT!
Klaar: Ga bezig met de opdracht voor periode 1
Afronding: Klassikale terugkoppeling
Groep 1
Leandra
Lucia
Milou
Ferona
Groep 2
Jolien
Nina G
Lindi
Marlon
Groep 3
Thomas
Julia
Linn
Celia
Groep 4
Maaike
Carlein
Lionne
Emily
Groep 5
Anne
Noud
Inice
Iris
Groep 6
Joëlle
Nina T
Anna
Juda
Aan de slag: ezelsbruggetjes bedenken
Begrippen:
Diffusie
Osmose
Intercellulair
Extracellulair
Fagocytose
Pinocytose
Exocytose
Maak expliciet dat extracellulair breder is dan alleen de ruimte tussen cellen; het betekent alles buiten de celmembraan.
Deel je ezelbruggetjes
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag: opdracht van periode 1
Wat: Ga aan de slag met de opdracht voor periode 1
Hoe: Zelfstandig
Hulp: Vragen mogen bij de docent
Klaar: Ga bezig met de voorbereidingen voor de volgende les
Tijd: Tot 14:05 u
Groep 1
Leandra
Lucia
Milou
Ferona
Groep 2
Jolien
Nina G
Lindi
Marlon
Groep 3
Thomas
Julia
Linn
Celia
Groep 4
Maaike
Carlein
Lionne
Emily
Groep 5
Anne
Noud
Inice
Iris
Groep 6
Joëlle
Nina T
Anna
Juda
Vragen?
Groep 1
Leandra
Lucia
Milou
Ferona
Groep 2
Jolien
Nina G
Lindi
Marlon
Groep 3
Thomas
Julia
Linn
Celia
Groep 4
Maaike
Carlein
Lionne
Emily
Groep 5
Anne
Noud
Inice
Iris
Groep 6
Joëlle
Nina T
Anna
Juda
Wat uit deze les ga jij het best onthouden?
Reflectievraag zonder fout of goed. Laat leerlingen terugkijken op hun eigen leerproces.
Volgende les:
Levensloop van de cel
Groep 1
Leandra
Lucia
Milou
Ferona
Groep 2
Jolien
Nina G
Lindi
Marlon
Groep 3
Thomas
Julia
Linn
Celia
Groep 4
Maaike
Carlein
Lionne
Emily
Groep 5
Anne
Noud
Inice
Iris
Groep 6
Joëlle
Nina T
Anna
Juda
