C.02 Elektriciteit en straling
Hoofdstuk 9 - ELEKTRICITEIT EN STRALINGEN
C.02 Elektriciteit en straling
Hoofdstuk 9 - ELEKTRICITEIT EN STRALINGEN
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Soms kan elektriciteit door je huid sneller in je lichaam komen. Waar ligt dat aan?
aan hoe schoon je huid is
aan hoe dik je huid is
aan hoe vet je huid is
Deze slide heeft geen instructies
Elektriciteit
Je kunt uitleggen hoe je veilig werkt met elektriciteit.
je kunt uitleggen wat de gevaren van werken met elektriciteit zijn en hoe je jezelf er tegen beschermd.
je kunt uitleggen hoe je omgaat met statische elektriciteit.
Deze slide heeft geen instructies
Welke 'Gevaren en risico's' bij elektriciteit zijn er?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Inleiding Elektriciteit
Elektriciteit is een onmisbaar onderdeel van ons dagelijks leven, maar het brengt ook aanzienlijke gevaren met zich mee. Bij onjuist gebruik of defecte apparatuur kan elektriciteit leiden tot elektrische schokken, brand of explosies. De risico's zijn afhankelijk van de spanning, stroomsterkte en de mate van contact met stroomvoerende onderdelen. Zelfs een kleine hoeveelheid stroom kan al gevaarlijk zijn voor het menselijk lichaam.
Deze slide heeft geen instructies
Risico's en preventie
Hoe stroom door het lichaam loopt
De stroomsterkte die door het lichaam loopt, hangt af van twee belangrijke factoren:
Het spanningsverschil
De elektrische weerstand
Het spanningsverschil: Hoe groter het verschil in spanning, hoe meer stroom er door het lichaam kan stromen.
De elektrische weerstand: Dit wordt onder andere bepaald door de ondergrond en het schoeisel.
Een vloer van beton of klinkers biedt weinig weerstand (geleider), waardoor het gevaar groter is. Vloeren van linoleum of met een rubberen mat bieden juist meer weerstand (isolatoren), waardoor de stroom minder goed geleid wordt.
Wat is secundair letsel als je werkt met elektriciteit?
Deze slide heeft geen instructies
Secundair letsel door elektriciteit
Letsel bij het werken met elektriciteit kan niet alleen direct door stroom worden veroorzaakt, maar ook indirect. We spreken dan van secundair letsel. Dit kan op de volgende manieren ontstaan:
Schrikreacties:
Kortsluiting
Drukgolven
Schrikreacties: Als je plotseling stroom voelt, kun je schrikken en daardoor vallen of jezelf bezeren.
Kortsluiting: Bij kortsluiting kunnen onderdelen of gereedschap kapotgaan, waarbij rondvliegende materialen letsel kunnen veroorzaken.
Drukgolven: Een explosie door kortsluiting kan je wegslingeren, wat kan leiden tot verwondingen.
Deze slide heeft geen instructies
Kortsluiting
Als de stroomdraden contact maken
Grote vlamboog
Bij elektrisch lassen bepaal je zelf de vlamboog
Zware kortsluiting> drukgolf.
Je wordt omver geduwd
Deze slide heeft geen instructies
gevaar
kortsluiting
Deze slide heeft geen instructies
2 kapotte snoeren raken elkaar. Je ziet vonken. Hoe noem je dat?
aarding
kortsluiting
weerstand
Deze slide heeft geen instructies
Waar heb je mee te maken als er stroom door je lichaam loopt?
met een drukgolf
met elektrocutie
met kortsluiting
Deze slide heeft geen instructies
Veiligheidsmaatregelen bij elektrische installaties
Om veilig te kunnen werken met elektrische installaties en vaste apparatuur, zijn er verschillende veiligheidsmaatregelen die je kunt nemen:
Fysieke afscherming
Isolatie
Dubbele isolatie
Fysieke afscherming:
Stroomvoerende onderdelen worden afgesloten of afgeschermd, zoals met een omhulsel van een schakelkast of de behuizing van een wasmachine. Hierdoor kun je deze delen niet aanraken.
Isolatie:
Stroomvoerende delen worden omgeven door een materiaal dat stroom niet geleidt, zoals keramiek, rubber of kunststof. Deze isolatie kan alleen worden verwijderd door het te breken.
Dubbele isolatie:
Apparaten met dubbele isolatie hebben een extra beschermingslaag. Dit betekent dat het apparaat niet geaard hoeft te worden, omdat de dubbele isolatie al voldoende bescherming biedt.
Deze slide heeft geen instructies
Extra veiligheidsmaatregelen bij defecten
Soms bieden fysieke afscherming en isolatie onvoldoende bescherming, bijvoorbeeld wanneer deze stuk gaan. In dat geval kunnen de volgende maatregelen worden genomen:
Veiligheidsaarding
Aardlekschakelaars
Veiligheidsaarding: De metalen buitenkant van een apparaat wordt met aarde verbonden. Als er een defect optreedt, komt het metaal niet onder stroom te staan, omdat de stroom wordt afgevoerd naar de aarde. Dit vermindert het risico op elektrische schokken.
Aardlekschakelaars: Een aardlekschakelaar detecteert wanneer er stroom ‘weglekt’ naar de aarde. Als deze lekstroom groter wordt dan een bepaalde waarde, schakelt de aardlekschakelaar de spanning automatisch uit. Zo’n schakelaar biedt echter geen bescherming tegen overstroom, opwarming of kortsluiting. Daarom moet een aardlekschakelaar regelmatig worden getest.
Aardlekschakelaar
Aardlek = als er stroom niet door één van de draden loopt
Aardlek is gevaarlijk
Aardlekschakelaar schakelt de stroom uit
Deze slide heeft geen instructies
Wat kan er gebeuren als een elektrisch apparaat heel lang achter elkaar aanstaat?
er kan een aardlek ontstaan
er kan isolatie ontstaan
er kan brand ontstaan
Deze slide heeft geen instructies
Tijdelijk elektrisch materieel
Veel elektrisch materieel is voorzien van een fysieke afscherming, oftewel een omkasting. Deze omkasting zorgt ervoor dat de gebruiker beschermd is tegen direct contact met stroomvoerende onderdelen. Aan deze omkasting zitten verschillende beveiligingen die zorgen voor extra veiligheid:
Beveiliging tegen stoten en vallende voorwerpen
Beveiliging tegen indringen van stof en vocht
Dubbele isolatie
Beveiliging tegen stoten en vallende voorwerpen: De omkasting is stevig en bestand tegen impact van vallende voorwerpen of stoten. Dit voorkomt dat de omkasting beschadigt en dat interne stroomvoerende delen bloot komen te liggen.
Beveiliging tegen indringen van stof en vocht: De omkasting is ontworpen om te voorkomen dat stof en vocht in het apparaat kunnen binnendringen. Dit is belangrijk, omdat vocht de elektrische weerstand verlaagt, waardoor stroom makkelijker kan gaan lopen. Ook kan stof de werking van onderdelen belemmeren of brandgevaar veroorzaken.
Dubbele isolatie: Sommige apparaten hebben een omkasting met dubbele isolatie. Dit betekent dat het apparaat twee lagen bescherming heeft, waardoor er minder kans is dat stroom naar buiten kan lekken. Apparaten met dubbele isolatie hoeven niet geaard te worden.
Deze slide heeft geen instructies
Statische elektriciteit
Statische elektriciteit kan ontstaan door verschillende activiteiten en omstandigheden. De belangrijkste oorzaken van statische elektriciteit zijn:
Stroming van vloeistoffen
Lopen over kunststof vloerbedekking
Wrijving over kunststof of door kleding over de huid
Verfspuiten of gelijkwaardige werkzaamheden
Drijfriemen
Opstijgende gas- of dampbellen
Pneumatisch transport van poeders of korrels
Stroming van vloeistoffen: Als bepaalde vloeistoffen door een kunststof leiding stromen of worden geroerd, kan wrijving ontstaan die statische elektriciteit opwekt.
Lopen over kunststof vloerbedekking: De wrijving tussen schoenen en de kunststof vloerbedekking kan statische lading veroorzaken.
Wrijving over kunststof of door kleding over de huid: Als je bijvoorbeeld over een kunststof oppervlak wrijft of wanneer kleding over je huid schuurt, kan statische elektriciteit ontstaan.
Verfspuiten of gelijkwaardige werkzaamheden: Tijdens het verfspuiten kunnen kleine deeltjes in de lucht een lading opbouwen.
Drijfriemen: De wrijving van een drijfriem kan zorgen voor een opbouw van statische elektriciteit.
Opstijgende gas- of dampbellen: Turbulentie die ontstaat door opstijgende bellen in vloeistoffen kan leiden tot statische lading.
Pneumatisch transport van poeders of korrels: Bij het transport van poeders of korrels door buizen, mengers en doseersluizen kan door wrijving statische elektriciteit ontstaan.
Maatregelen om statische elektriciteit te beperken
Om de risico’s van statische elektriciteit te beperken, kunnen de volgende maatregelen worden genomen:
Aarding
Beperken van stroomsnelheid
Antistatische toevoegingen
Beperking van valhoogte
Antistatische kleding en schoeisel
Aarding: Het aarden van pijpleidingen, apparatuur en tanks zorgt ervoor dat opgebouwde lading direct naar de aarde kan worden afgevoerd.
Beperken van stroomsnelheid: Door de snelheid van stromende vloeistoffen te verlagen, wordt de wrijving verminderd en daarmee ook de opbouw van statische elektriciteit.
Antistatische toevoegingen: Door antistatische middelen aan vloeistoffen toe te voegen, wordt de opbouw van statische elektriciteit verminderd.
Beperking van valhoogte: Door de valhoogte van een product in een opslagtank of vat te beperken, wordt turbulentie voorkomen, wat de opbouw van statische elektriciteit vermindert.
Antistatische kleding en schoeisel: Door antistatische kleding en schoeisel te dragen, wordt de kans op een schok door statische elektriciteit verminderd.
Deze slide heeft geen instructies
Van welk materiaal moeten de zolen van je schoenen zijn om je te beschermen tegen statische elektriciteit?
van metaal
van leer
van rubber
Deze slide heeft geen instructies
Wat doe je om een machine te beschermen tegen statische elektriciteit?
de zorgt dat de machine aarding heeft
je zorgt dat de machine een spanningsmeter heeft
je zorgt dat de machine een nullastschakelaar heeft
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kan je werkgever ervoor zorgen dat er geen statische elektriciteit ontstaat in de leidingen?
door de leidingen dicht op elkaar te plaatsen
door de leidingen goed schoon te maken
door de leidingen allemaal op dezelfde temperatuur te houden
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Elektrocutie
Hoeveel stroom door je lijf:
Hoge spanning
Vochtigheid > zweten
Dikte van je huid
Oppervlak van de plek waarmee je onder stroom komt te staan
Deze slide heeft geen instructies
Elektrocutie
Sta je op een rubbermat? Dat isoleert > hoge weerstand
Betonnenvloer > lage weerstand
Deze slide heeft geen instructies
Jezelf beschermen
zorg dat je niet in de buurt komt. (fysieke afscherming)
geen beschermingen weghalen
gebruik isolatie
kijk of de kabels niet beschadigd zijn
Deze slide heeft geen instructies
Gebruik dubbel geïsoleerde apparatuur ( zie de foto)
Deze slide heeft geen instructies
Werk met aarding> er is dan contact tussen je apparaat en de aarde
Bij teveel stroom wordt die via een metalen draad naar de aarde gestuurd
Geen stroom op de buitenkant
Deze slide heeft geen instructies
Steiger? > aarding
Gebruik een geaarde stekker
Deze slide heeft geen instructies
Aardleiding
Deze slide heeft geen instructies
Apparatuur met lage spanning
42 volt of lager is veiliger
Deze slide heeft geen instructies
Waar is de buitenkant van een wasmachine een voorbeeld van?
van fysieke afscherming
van isolatie
van tijdelijk materieel
Deze slide heeft geen instructies
Welke schakelaar schakelt de stroom uit als er stroom uit het elektrische systeem lekt?
de aardlekschakelaar
de isolatieschakelaar
de stroomlekschakelaar
Deze slide heeft geen instructies
Aan welk symbool kun je zien dat een apparaat dubbel geÏsoleerd is?
Deze slide heeft geen instructies
Tijdelijk materieel
Vooral op de bouw
Let op dat er geen beschadigingen zijn
Zorg dat er aardlekschakelaar is
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Haspel helemaal afrollen !!!
Deze slide heeft geen instructies
Maximale belasting
Deze slide heeft geen instructies
Wat doe je als je ziet dat elektrisch materieel beschadigd is?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom rol je een kabelhaspel altijd helemaal uit?
Deze slide heeft geen instructies
Met welk soort druk heb je te maken bij pneumatisch transport?
met elektrodruk
met luchtdruk
met waterdruk
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waar/Niet Waar
Een rubberen mat verlaagt de elektrische weerstand van de ondergrond.
Niet waar. Een rubberen mat verhoogt juist de elektrische weerstand en vermindert het risico op elektrische schokken
Wat is het grootste gevaar van een beschadigde elektrische kabel?
De kabel werkt niet meer goed
Je kunt een elektrische schok krijgen
De kabel kan warm worden, maar dat is ongevaarlijk
Het apparaat werkt trager
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waar/Niet Waar
Een aardlekschakelaar beschermt tegen kortsluiting.
Niet waar. Een aardlekschakelaar beschermt tegen lekstromen naar de aarde, niet tegen kortsluiting. Voor kortsluiting is een zekering of installatieautomaat nodig.
Welke ondergrond biedt de minste weerstand tegen elektriciteit?
Rubber mat
Houten vloer
Linoleum vloer
Betonvloer
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waar/Niet Waar
Een betonvloer biedt minder weerstand tegen elektriciteit dan een linoleumvloer.
Waar. Waar. Een betonvloer bevat vaak vocht en mineralen, waardoor deze beter geleidt dan een linoleumvloer, die meestal een hogere elektrische weerstand heeft.
Wat kan secundair letsel veroorzaken bij een elektrische schok?
Directe verbranding door stroom
Schrikreactie waardoor je valt
Het apparaat stopt met werken
Het smelten van een stekker
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waar/Niet Waar
Als een omkasting van tijdelijk elektrisch materieel beschadigd is, biedt het nog steeds bescherming tegen stoten.
Niet waar. Een beschadigde omkasting kan de bescherming tegen stoten en elektrische gevaren verminderen, wat gevaarlijk kan zijn.
Welke maatregel beschermt je het beste tegen de gevolgen van kortsluiting?
Een isolerende mat gebruiken
Het gebruik van een aardlekschakelaar
Het dragen van rubberen schoenen
Een stroomonderbreker gebruiken
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de functie van een aardlekschakelaar?
Het beschermt tegen overbelasting
Het detecteert of er stroom weglekt naar de aarde
Het voorkomt kortsluiting in elektrische circuits
Het regelt de stroomtoevoer naar apparaten
Deze slide heeft geen instructies
Samenvatting: Veilig werken met elektriciteit
Gevaren van elektriciteit: Elektrische schokken, brand, explosies en secundair letsel door schrikreacties of rondvliegend materiaal.
Stroomdoorgang door het lichaam: De stroomsterkte wordt beïnvloed door het spanningsverschil en de elektrische weerstand van de ondergrond en het schoeisel.
Secundair letsel: Schrikreacties, drukgolven en rondvliegend materiaal kunnen letsel veroorzaken.
Veiligheidsmaatregelen:
Fysieke afscherming: Beschermende omkasting van apparaten (bijv. schakelkasten).
Isolatie: Gebruik van materialen zoals rubber, keramiek of kunststof.
Dubbele isolatie: Extra beschermlaag bij apparaten, waardoor aarding niet nodig is.
Tijdelijk elektrisch materieel:
Beveiligd tegen stoten, stof, vocht en met dubbele isolatie.
Statische elektriciteit:
Oorzaken: stroming van vloeistoffen, wrijving, pneumatisch transport.
Maatregelen: aarding, antistatische kleding, beperken van valhoogte van materialen.
Extra veiligheidsmaatregelen:
Veiligheidsaarding: Aardverbinding voor het afvoeren van stroom bij defecten.
Aardlekschakelaar: Detecteert stroomlekken en schakelt de stroom uit om gevaar te voorkomen.
Onthoud: Veiligheid begint met bewustzijn. Controleer regelmatig de beschermingsmaatregelen, draag de juiste PBM's en wees alert op mogelijke gevaren.
Accu met startkabels
Elektriciteit en straling zijn vaak onzichtbare, maar gevaarlijke risico’s.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat moet je doen bij het aansluiten van een vrachtwagenaccu?
Handschoenen dragen
Eerst plus- en minpool tegelijk vastpakken
Altijd roken tijdens het aansluiten
Oogbescherming
Deze slide heeft geen instructies