1.1 Rivieren: de natuur

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

1.1 Rivieren: de natuur

H1 Wateroverlast
Domein E: Leefomgeving

Havo 4

Leerdoelen

• Ik kan de kenmerken van de stroomgebieden van Rijn en Maas beschrijven.

• Ik kan uitleggen op welke manier klimaatverandering en menselijk ingrijpen de waterafvoer van Rijn en Maas beïnvloeden.

• Ik kan een verband leggen tussen overstromingsgevaar en de manier waarop het Nederlandse rivierengebied is ingericht.

• Ik kan verklaren hoe klimaatverandering zorgt voor wateroverlast en hoger overstromingsrisico. 

De loop van een rivier

• Hoofdrivieren + zijrivieren = stroomstelsel

• Gebied waarin een hoofdrivier al het water naar zee afvoert = stroomgebied

• Scheiding tussen twee stroomgebieden = waterscheiding

Begrippen

• Stroomgebied: Gebied waarbinnen al het regen- en smeltwater via een hoofdrivier naar zee stroomt.

• Stroomstelsel: Een rivier met al zijn zijrivieren.

Waterscheiding

Lengteprofiel

1. Bovenloop
   (veel reliëf -> hoge stroomsnelheid -> veel erosie).

2. Middenloop
   ( minder reliëf -> langzamere stroomsnelheid -> bredere rivier)

3. Benedenloop 
   ( bijna geen reliëf -> lage stroomsnelheid -> meanderen -> veel sedimentatie).

Verval & Verhang

• Verval = hoogteverschil tussen twee plekken langs een rivier.

• Verhang = het verval per km.

• Welk verband kun je ontdekken tussen verval en stroomsnelheid?

Verval en verhang

Debiet & Regiem

• De waterafvoer verschilt per rivier en is niet het hele jaar door hetzelfde.

• Verschillen in de waterafvoer per jaar = regiem.

• De hoeveelheid water op een bepaalt punt per seconde = debiet.

Regiem is altijd regelmatig of onregelmatig (en nooit meer/minder, hoog/laag)

Verklaring verschillen in debiet?

Aan de slag

Maak opdracht 1 t/m 5 van 1.1

VIL

Ga naar https://b.socrative.com/login/student/

Vul daar NIESING2884 in

0 = helemaal niet eens

4 = helemaal eens

Rivieren en klimaatverandering

Klimaatverandering zorgt voor:

• Meer neerslag in een onregelmatig neerslagregiem.

• Groter neerslagtekort in de zomer.

• Smelten van gletsjers.

• Zeespiegelstijging.

• Welke invloed heeft dit op het regiem en debiet van rivieren?

Welk begrip hoort bij de volgende omschrijving? "hierbinnen wordt al het regen- en smeltwater door één hoofdrivier afgevoerd naar zee"

A

Waterafvoer

B

Stroomgebied

C

Waterscheiding

D

Stroomstelsel

Uit welke drie onderdelen bestaat een lengteprofiel van een rivier?

Welke drie soorten rivieren zijn er?

Maak de zin af: Het hoogteverschil tussen twee plekken langs de rivier noemen we het:

Wat is het regiem van een rivier?

A

Hoeveel water er door een rivier stroomt

B

Een ander woord voor debiet

C

De wisselingen in water in een rivier in een jaar

D

De stroomsnelheid van een rivier

Winterdijk

Winterdijk

Zomerdijk

Zomerdijk

Vaargeul

Zomerbed

Winterbed

Uiterwaard

Uiterwaard

Noem 2 nadelen van bochten in de rivier

Aan de slag! Of uitleg?

Maken paragraaf 1.1. opdracht 1 t/m 5 

+ examen opgave VWO-2014-1 opgave 7

via havovwo.nl/vwo/vak/bestanden/vak14iex.pdf

Bespreken examenopdracht

Hautes Fagnes

Aan de slag!

Maak de opdrachten 1 t/m 5 van paragraaf 1.1.

Wat is het verband tussen de manier hoe wij in NL ons rivierengebied hebben ingericht en overstromingsgevaar?

Begrippen:

-debiet

-regiem

Maas=regenrivier

Rijn=gemengde rivier

Invloed hiervan op regiem?

Verval en verhang