Theorieles 2 Ontstaan Romeinse Rijk
Planning
Zit klaar richting het bord.
Kort projectweek;
Theorie ontwikkeling Rome tot groot Rijk;
Zelfstandig verder werken aan ELO-opdracht 1.
Lesduur is: 20 minOnderdelen in deze les
Planning
Zit klaar richting het bord.
Kort projectweek;
Theorie ontwikkeling Rome tot groot Rijk;
Zelfstandig verder werken aan ELO-opdracht 1.
Deze slide heeft geen instructies
Deadlines Romeinen:
vrijdag 28 maart --> Deadline ELO-opdracht: het Romeinse rijk.
Vrijdag 4 april--> Deadline ELO-opdracht: Romeinen en Germanen.
Proefwerk Romeinen: uiterlijk 11 april ( maak eigen keuze).
Deze slide heeft geen instructies
Volgorde regeersystemen
Koninkrijk: 753 – 509 v.Chr.
Republiek: 509 – 27 v.Chr.
Keizerrijk: 27 v.Chr. – 476 n.Chr.
Deze slide heeft geen instructies
Koninkrijk?
De stadstaat Rome is ooit een koninkrijk geweest, hoewel daar erg weinig over bekend is.
Wie zou de eerste koning zijn geweest?
Romulus (van Romulus en Remus)
Maar zit daar een kern van waarheid in?
Belangrijk: Het koningschap in Rome was niet erfelijk!.
Deze slide heeft geen instructies
De Romeinse Republiek
De naam republiek komt van: res publica. Dat betekent: publieke zaak, in het Latijn.
Op papier is de republiek een democratie...
...maar in de praktijk is een kleine groep mensen aan de macht. Dit heet: aristocratie
Deze slide heeft geen instructies
De Romeinse Republiek
De republiek wordt bestuurd door de senaat ('raad van ouderen'). Dit waren rijke Romeinen.
Het volk kiest elk jaar 2 leiders: consuls
Zij voerden de besluiten van de senaat uit
Deze slide heeft geen instructies
Volgorde bestuursvormen Romeinse Rijk
Eerst ...
daarna...
en als laatste
Koninkrijk
Keizerrijk
Republiek
Deze slide heeft geen instructies
Op de afbeelding zie je de bijeenkomst van:
De senaat
De consuls
De volksvergadering
Het volk
Deze slide heeft geen instructies
Het Romeinse Rijk groeit!
Wat begon als een kleine stad groeit in een paar eeuwen uit tot een enorm rijk.'
Door overwinning wordt het Romeinse legioen (leger) groter en beter getraind.
Legeraanvoerders, zoals later Julius Caesar, veroveren grote delen van Europa.
Deze slide heeft geen instructies
Italië veroverd (tot 264 v. Chr.)
Uitbreiding van het rijk (tot 146 v. Chr.)
Deze slide heeft geen instructies
Gallië veroverd en een deel van Noord-Afrika (tot 44 v. Chr.)
Het Romeinse rijk in 3 continenten tot 14 n. Chr.)
Deze slide heeft geen instructies
Het Romeinse Rijk
Snelle uitbreiding binnen Italië
Door deze snelle uitbreiding binnen Italië werden ook Griekse Kolonies veroverd (vanaf 200 v.Chr) > Romeinen leerden veel over de Grieken.
Dit is de reden waarom Romeinse en Griekse gebouwen veel op elkaar lijken.
Deze slide heeft geen instructies
Wereldrijk
Een wereldrijk is een groot rijk in meerdere werelddelen.
Gebieden buiten Italië werden bestuurd door gouverneurs (bestuurder)
De veroverde gebieden moesten belasting betalen aan de Romeinse overheid (regering)
Deze slide heeft geen instructies
Limes
Rond 30 v. Chr. veroveren de Romeinen de laatste grote stukken grondgebied.
Ze maken vaak gebruik van natuurlijke grenzen zoals: zeeën, rivieren, bergen en woestijnen.
Maar als het nodig is bouwen ze wachttorens en forten om de grens te versterken. Deze (natuurlijke) grens en uitgebreid verdedigingssysteem heet de Limes.
Deze slide heeft geen instructies
Julius Caesar wordt vermoord
44 v. Chr.
Julius Caesar wordt steeds machtiger. Tegenstanders denken dat Caesar zelfs koning wil worden: ze moeten hem tegenhouden!
Op de idus (15e dag) van maart wordt hij in de Senaat door andere senatoren vermoord.
- Aan deze man hebben we de naam Tsaar en keizer te danken, maar ook de maand juli is naar hem vernoemd.
- Hij wordt in het jaar 100 v.Chr. geboren in het Romeinse wijkje Subura.
- Zijn vader zat in de politiek en zijn moeder hield zich vooral bezig met zijn opvoeding.
- Kort nadat hij zijn toga Virilis krijgt, overlijdt zijn vader. Hij wordt de pater familias.
- HIj schopt het hoog tot officief en raakt geliefd bij het volk.
- Caesar wordt opperrechter, maar wil meer. Hij streeft naar de hoogst haalbare positie in de samenleving: het consulaat. Om dit te realiseren sluit het een verbond met twee andere generaals. Dit wordt ook wel het driemanschap genoemd.
- Hij is degene die het meeste voordeel behaald uit dit verbond. In 59 v.Chr. wordt hij tot consul benoemd.
- Hij verovert heel Gallie.
- Pompeius is inmiddels door de senaat aangesteld als dictator om de Romeinse Republiek te beschermen tegen de verrader Caesar (verrader omdat hij de rubicon overstak en de regels van de senaat niet opvolgde).
- In 44 v.Chr. wordt Caesar dictator voor het leven. Op 15 maart wordt er een aanslag op hem gepleegd. Zijn vrouw en waarzegster hadden hem gewaarschuwd. Toch ging hij naar het senaatsgebouw.
Octavianus neemt wraak
44 v. Chr.
Na de dood van Julius Caesar breekt er weer een burgeroorlog uit, met onder andere de geadopteerde zoon van Julius Caesar, Octavianus.
Hij schakelt de daders en andere tegenstanders één voor één uit.
Ook zijn vroegere medestander, Marcus Antonius, en diens geliefde: Cleopatra.
Deze slide heeft geen instructies
Imperator Caesar Augustus
27 v. Chr. - 14 n. Chr.
Uiteindelijk is er niemand machtiger dan hij. De rust in het rijk is terug.
De senaat bedankt hem hiervoor en geeft de titel Augustus ('de verhevene') te geven. Vanaf dit moment heet Octavianus dus Augustus!
Augustus wordt de eerste keizer (princeps) van het Romeinse Rijk.
- Na de moord op Julius Caesar in 44 v.Chr. raakte de Romeinse Republiek opnieuw in een periode van chaos en burgeroorlogen. De mannen die Caesar hadden vermoord beweerden dat ze de republiek wilden redden van een nieuwe alleenheerser. Maar in werkelijkheid ontstond er juist een machtsstrijd over wie Rome zou controleren.
- Een belangrijke figuur in deze strijd was Octavianus, de geadopteerde zoon en erfgenaam van Caesar. Hoewel hij nog jong was, wist hij snel politieke steun te verzamelen. In 43 v.Chr. sloot hij een bondgenootschap met Marcus Antonius, een trouwe generaal van Caesar, en met Marcus Aemilius Lepidus. Samen vormden zij het Tweede Triumviraat, een officiële alliantie die door de staat werd erkend en die hen bijna onbeperkte macht gaf om orde te herstellen en wraak te nemen op Caesars moordenaars.
- Het triumviraat begon met het uitschakelen van politieke tegenstanders en trok daarna ten strijde tegen Brutus en Cassius, die een leger hadden verzameld in het oosten van het rijk. In 42 v.Chr. kwamen de legers tegenover elkaar te staan in de Slag bij Philippi in Macedonië. De strijd eindigde in een overwinning voor Octavianus en Antonius. Brutus en Cassius pleegden na hun nederlaag zelfmoord. Daarmee was de wraak voor de moord op Caesar voltooid.
- Na deze overwinning verdeelden de drie leiders het Romeinse rijk onder elkaar. Antonius kreeg het oostelijke deel, Octavianus het westen en Lepidus kreeg een kleiner gebied in Afrika. Deze samenwerking hield echter niet lang stand. Lepidus verloor al snel zijn macht en werd uit de politiek verwijderd, waardoor uiteindelijk vooral Octavianus en Antonius overbleven als rivalen.
- De spanningen tussen hen namen steeds verder toe. Antonius verbleef lange tijd in het oosten en kreeg een relatie met Cleopatra VII, de heerseres van Egypte. In Rome gebruikten de aanhangers van Octavianus dit om Antonius af te schilderen als iemand die de Romeinse belangen verried en te veel onder invloed stond van Cleopatra. -De situatie escaleerde uiteindelijk in een nieuwe burgeroorlog in 32 v.Chr. Officieel verklaarde de senaat de oorlog aan Cleopatra, maar in werkelijkheid was het een strijd tussen Octavianus en Antonius om de macht over Rome.
De beslissende confrontatie vond plaats tijdens de Slag bij Actium, een grote zeeslag voor de kust van Griekenland op 2 september 31 v.Chr. De vloot van Octavianus stond onder bevel van zijn bekwame generaal Marcus Vipsanius Agrippa. Tijdens de slag werd de gecombineerde vloot van Antonius en Cleopatra verslagen. Het was een keerpunt: hun macht was gebroken.
- Na de nederlaag vluchtten Antonius en Cleopatra naar Egypte, naar de stad Alexandrië. Toen Octavianus daar in 30 v.Chr. aankwam en de overwinning onvermijdelijk werd, pleegden Antonius en Cleopatra zelfmoord. Daarmee eindigde de laatste grote tegenstand tegen Octavianus.
- Vanaf dat moment had Octavianus de controle over het hele Romeinse rijk. Officieel bleef de republiek nog bestaan, maar in werkelijkheid lag alle macht bij hem. In 27 v.Chr. gaf de senaat hem de eretitel Augustus. Dit moment wordt gezien als het begin van het Romeinse Keizerrijk.
Hoewel Augustus deed alsof hij de republiek herstelde, had hij in feite een nieuw politiek systeem gecreëerd waarin één man de belangrijkste macht had. Daarmee kwam er definitief een einde aan de Romeinse Republiek en begon de periode van de keizers
Het Romeinse Keizerrijk
(27 v. Chr. - 476 n. Chr.)
Rome zal meer dan 500 jaar een keizerrijk zijn
Ongeveer 80 keizers hebben dan geregeerd.
Deze slide heeft geen instructies
Pax Romana
27 v. Chr.
Met keizer Augustus begint een periode van rust en vrede die ongeveer 200 jaar duurt: de Pax Romana (vrede van Rome)
Veiligheid, orde, economische- en culturele bloei
Het rijk breidt zich nog steeds verder uit, maar voorlopig is er tussen de machtigste politieke groepen een soort vrede...
Politieke stabiliteit
Begint onder Augustus
Weinig burgeroorlogen (in tegenstelling tot de periode ervoor)
Sterke centrale macht van de keizer
- Veiligheid en orde
Goed georganiseerd leger bewaakte de grenzen (limes)
Binnen het rijk was het relatief veilig om te reizen
Minder opstanden en conflicten
- Economische bloei
Handel groeide sterk door veiligheid
Goede wegen en havens verbonden het rijk
Eén munt en stabiel bestuur maakten handel makkelijker
- Culturele en maatschappelijke ontwikkeling
Verspreiding van de Romeinse cultuur (romanisering)
Groei van steden, badhuizen, tempels en theaters
Latijn en Romeinse wetten werden wijd verspreid
- Infrastructuur
Uitbouw van wegen, aquaducten en steden
Snelle communicatie binnen het rijk
Bekend gezegde: “Alle wegen leiden naar Rome”
- Recht en bestuur
Ontwikkeling van Romeins recht
Efficiënt bestuur over een enorm gebied
Meer eenheid in wetten en regels
- Belangrijke nuance
De Pax Romana was niet overal en altijd volledige vrede:
Aan de grenzen waren nog oorlogen
Soms lokale opstanden (zoals in Judea)
- Kort samengevat: de Pax Romana was een periode van rust, veiligheid en groei, waarin het Romeinse Rijk zijn grootste bloei kende onder sterke keizers.
Zelfstandig werken
Rustig verder werken:
ELO-opdracht 1: het Romeinse Rijk.
Let op vraag 1: DEZE GAAT OVER DE STICHTINGSMYTHE (veel punten!).
Let op vraag 6: Hier wordt gevraagd een fotocollage te maken (veel punten)
Het leerpad is deze keer minder belangrijk. Hier ga je aan verder wanneer je de eerste twee ELO-opdrachten af hebt.
Deze slide heeft geen instructies