Welkom bij Biologie
Welkom bij Biologie
Deze slide heeft geen instructies
Thema 7 - Regeling
7.1 Regeling en homeostase
7.2 Hormonale regulatie
7.3 Het zenuwstelsel
7.4 Reflexen en het autonome zenuwstelsel
7.5 Impulsgeleiding
Spieren en Beweging
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je kunt beschrijven op welke manieren hormonen de cellen en weefsels van organismen kunnen beïnvloeden.
Je kunt de werking van hormoonklieren en hun hormonen beschrijven.
Je kunt beredeneren hoe organen reageren op hormonen.
Deze slide heeft geen instructies
Signaalmoleculen
receptoren
doelwitcellen
hormonen
endocriene klieren
exocriene klieren
hormoonconcentratie
hormoonstelsel
hypofyse
hypothalamus
Groeihormoon (GR)
antidiuretisch hormoon (ADH)
Begrippen bij BS2
Schildklier
thyroxine
schildklierhormoon
eilandjes van Langerhans
Insuline
Glucagon
bloedsuikerspiegel
glycogeen
Erytropoëtine (epo)
bijnieren
adrenaline
Deze slide heeft geen instructies
Hormonale regulatie
Langzaam
Moleculen via bloedvaten
Ongericht
Zenuwstelsel
Snel
Impulsen via zenuwen
Zeer gericht
Communicatie tussen organen
Deze slide heeft geen instructies
Hormonen
Signaalstoffen/moleculen afgegeven door hormoonklieren
Endocriene klieren = produceert hormonen en geeft af aan het bloed (zoals hypothalamus).
Exocriene klieren = geeft stoffen af aan oppervlakten in het lichaam (zoals speekselklier, zweetklier). Produceert geen hormonen.
Deze slide heeft geen instructies
Doelwitorgaan
Hormonen binden aan receptoren op de celmembraan van het doelwitorgaan
Hormoon past alleen op de receptor van het doelwitorgaan.
Na binding aan receptor vindt er een actie plaats.
Mate van reactie o.a. bepaald door hormoonconcentratie (Hormoonspiegel)
Deze slide heeft geen instructies
Type hormonen
Peptidehormonen
Eiwit
Receptoreiwit op celmembraan nodig
Steroïdenhormonen
Vet (lipide)
Kan direct door celmembraan
Receptoreiwit op kernmembraan
Hormoon-receptorcomplex
Second messenger
Signaalcascade
BINAS 89
Hormoon-receptorcomplex
(Steroid hormonen)
Second-messenger
(PeptideHormonen)
De werking van hormonen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
BINAS 89B: werking van hormonen
Deze slide heeft geen instructies
Hormoonklieren (binas 89A)
Het hormoonstelsel bestaat uit een aantal hormoonklieren.
Hypofyse
Hypothalamus
Schildklier
Bijnieren
Eilandjes van Langerhans
Testes/ovaria
Deze slide heeft geen instructies
Hypothalamus en hypofyse
Via de hypothalamus en de hypofyse
zijn het hormoonstelsel en zenuwstelsel
met elkaar verbonden
Neurosecretie; wanneer hormonen door
neuronen worden gevormd.
Neurohormonen; hormonen gevormd
door neuronen
Deze slide heeft geen instructies
Hypothalamus en achterkwab
1. Zenuwcellen produceren neurohormonen Oxytocine en ADH
2. Zenuwcellen geven deze hormonen af aan bloedvat in achterkwab van hypofyse.
Deze slide heeft geen instructies
Hypothalamus
Releasing-Hormones (RH) en
Inhibiting-Hormonen (IH) zijn neurohormonen die de endocriene cellen in de hypofysevoorkwab beïnvloeden.
IH: voorkomt productie groeihormoon en prolactine
RH: stimuleert productie van TSH, FSH, LH, groeihormoon, prolactine en adrenocorticotroop hormoon
Deze slide heeft geen instructies
Hypofyse
(BiNas 89C)
Ligging hypofyse
Deze slide heeft geen instructies
Hypofyse hormonen
Follikelstimulerend hormoon (FSH) en luteïniserend hormoon (LH)
beïnvloeden ovaria en testes
Prolactine
melk productie
Oxytocine
weeën, melkproductie
knuffelhormoon: hechtingsband
Deze slide heeft geen instructies
Hypofyse hormonen
Adrenocorticotroop hormoon (ACTH)
geproduceerd bij stress
bevordert de aanmaak van hormonen in de bijnierschors
Groeihormoon (GH)
regelt de groei en ontwikkeling
stimuleert in puberteit de groei van de beenderen
te veel: reuzengroei, te weinig: dwerggroei
Deze slide heeft geen instructies
Schildklierhormonen
BiNas 89A
De schildklier zit
in de hals, tegen je strottenhoofd aan
maakt o.i.v. TSH uit de hypofyse verschillende schildklierhormonen, zoals thyroxine
bevat jodium (krop bij tekort)
jodiumpillen bij fall out
functie is het stimuleren dissimilatie; invloed op metabolisme en groei
Deze slide heeft geen instructies
Schildklier
Schildklier maakt:
T4=thyroxine (voorloper hormoon)
T3=actief
T4 wordt in levercellen omgezet in T3
Toename stofwisseling
Toename verbranding in mitochondriën
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
* produceert thyroxine
TSH schildklier
thyroxine TSH
+ thyroxine + stofwisseling
- thyroxine - stofwisseling
Schildklier
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Spijsverteringsklieren
BINAS 89A
maag gastrine => stimulatie maagsecretie
versterking maagmotoriek
twaalfvingerige darm (alvleesklier) secretine
=> stimulatie afgifte HCO3- alvleesklier
remming maagmotoriek
Let op! dit zijn hormonen en zullen door de bloedbaan hun doel bereiken.
Wat doet
HCO3-?
Deze slide heeft geen instructies
eilandjes van Langerhans
alfa-cellen produceren glucagon en beta-cellen produceren insuline
Bij een gezond persoon wordt de Glucoseconcentratie gehandhaafd tussen de 4,0 en de 8,0 mmol/L. De normwaarde is 5,0 mmol/L (0,9 g/L).
Insuline meer glucosetransporteiwitten in celmembraan
Insuline stimuleert omzetting glucose naar glycogeen, vetten en eiwitten
Glucagon stimuleert afbraak glycogeen naar glucose
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
onvoldoende zuurstof
productie epo (erytropoëtine )
rode beenmerg: productie rode bloedcellen
Nieren
Deze slide heeft geen instructies
bij stress productie adrenaline door merg
* effect op cellen van meerdere organen:
- bevordert dissimilatie
- bevordert omzetting glycogeen in glucose
- snellere hartslag en ademhaling
- bloedvaten verwijden
productie cortisol door schors
* verantwoordelijk voor chronische stress
- onderdrukt afweer
- verhoogt glucose in bloed
Bijnieren
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Te Doen
Lezen, bestuderen, leren: Thema 1 Basisstof 2
Bestuderen Binas tabel 89
Maken: opdr. 19 t/m 23
Deze slide heeft geen instructies
Lees het nieuws bericht hiernaast.
Op een hoogte van 1000 meter bevat de lucht veel minder zuurstof dan op zeeniveau. Leg uit welk effect het niet kunnen doen van een hoogtestage heeft op de productie van EPO bij Tom Dumoulin. (zie o.a. Binas 89A)
Licht toe waarom Tom zichzelf niet ziet als Tour winnaar. Schrijf je antwoord op de volgende dia.
Deze slide heeft geen instructies
Op een hoogte van 1000 meter bevat de lucht veel minder zuurstof dan op zeeniveau. Leg uit welk effect het niet kunnen doen van een hoogtestage heeft op de productie van EPO bij Tom Dumoulin. Licht toe waarom Tom zichzelf niet ziet als Tour winnaar.
Deze slide heeft geen instructies
Maakt EPO gebruik van een second messenger of kan het direct door het celmembraan de cel in?
Deze slide heeft geen instructies