7.2 Hormonale regulatie

Welkom bij Biologie

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 35 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom bij Biologie

Deze slide heeft geen instructies

Thema 7 - Regeling

7.1 Regeling en homeostase

7.2 Hormonale regulatie

7.3 Het zenuwstelsel

7.4 Reflexen en het autonome zenuwstelsel

7.5 Impulsgeleiding

Spieren en Beweging

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

  • Je kunt beschrijven op welke manieren hormonen de cellen en weefsels van organismen kunnen beïnvloeden.

  • Je kunt de werking van hormoonklieren en hun hormonen beschrijven. 

  • Je kunt beredeneren hoe organen reageren op hormonen.

Deze slide heeft geen instructies

  • Signaalmoleculen

  • receptoren

  • doelwitcellen

  • hormonen

  • endocriene klieren

  • exocriene klieren

  • hormoonconcentratie

  • hormoonstelsel

  • hypofyse

  • hypothalamus

  • Groeihormoon (GR)

  • antidiuretisch hormoon (ADH)

Begrippen bij BS2

  • Schildklier

  • thyroxine

  • schildklierhormoon

  • eilandjes van Langerhans

  • Insuline

  • Glucagon

  • bloedsuikerspiegel

  • glycogeen

  • Erytropoëtine (epo)

  • bijnieren

  • adrenaline




Deze slide heeft geen instructies


Hormonale regulatie

  • Langzaam

  • Moleculen via bloedvaten

  • Ongericht



Zenuwstelsel

  • Snel

  • Impulsen via zenuwen

  • Zeer gericht

Communicatie tussen organen

Deze slide heeft geen instructies

Hormonen

Signaalstoffen/moleculen afgegeven door hormoonklieren


Endocriene klieren = produceert hormonen en geeft af aan het bloed (zoals hypothalamus).

Exocriene klieren = geeft stoffen af aan oppervlakten in het lichaam (zoals speekselklier, zweetklier). Produceert geen hormonen.


Deze slide heeft geen instructies

Doelwitorgaan

  • Hormonen binden aan receptoren op de celmembraan van het doelwitorgaan 

  • Hormoon past alleen op de receptor van het doelwitorgaan. 

  • Na binding aan receptor vindt er een actie plaats. 

  • Mate van reactie o.a. bepaald door hormoonconcentratie (Hormoonspiegel)

Deze slide heeft geen instructies

Type hormonen

Peptidehormonen

  • Eiwit

  • Receptoreiwit op celmembraan nodig

Steroïdenhormonen

  • Vet (lipide)

  • Kan direct door celmembraan

  • Receptoreiwit op kernmembraan


Hormoon-receptorcomplex

Second messenger

Signaalcascade

BINAS 89


Hormoon-receptorcomplex

(Steroid hormonen)

Second-messenger

(PeptideHormonen)

De werking van hormonen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

BINAS 89B: werking van hormonen

Deze slide heeft geen instructies

Hormoonklieren (binas 89A)

Het hormoonstelsel bestaat uit een aantal hormoonklieren.

  • Hypofyse

  • Hypothalamus

  • Schildklier

  • Bijnieren

  • Eilandjes van Langerhans

  • Testes/ovaria

Deze slide heeft geen instructies

Hypothalamus en hypofyse

Via de hypothalamus en de hypofyse 

zijn het hormoonstelsel en zenuwstelsel 

met elkaar verbonden


Neurosecretie; wanneer hormonen door 

neuronen worden gevormd.

Neurohormonen; hormonen gevormd 

door neuronen

Deze slide heeft geen instructies

Hypothalamus en achterkwab

1. Zenuwcellen produceren neurohormonen Oxytocine en ADH 

2. Zenuwcellen geven deze hormonen af aan bloedvat in achterkwab van hypofyse.

Deze slide heeft geen instructies

Hypothalamus

Releasing-Hormones (RH) en

Inhibiting-Hormonen (IH) zijn neurohormonen die de endocriene cellen in de hypofysevoorkwab beïnvloeden.


IH: voorkomt productie groeihormoon en prolactine

RH: stimuleert productie van TSH, FSH, LH, groeihormoon, prolactine en adrenocorticotroop hormoon



Deze slide heeft geen instructies

Hypofyse

 (BiNas 89C)

Ligging hypofyse

Deze slide heeft geen instructies

Hypofyse hormonen

Follikelstimulerend hormoon (FSH) en luteïniserend hormoon (LH)

  • beïnvloeden ovaria en testes


Prolactine 

  • melk productie 


Oxytocine 

  • weeën, melkproductie

  • knuffelhormoon: hechtingsband 

Deze slide heeft geen instructies

Hypofyse hormonen

Adrenocorticotroop hormoon (ACTH)

  • geproduceerd bij stress

  • bevordert de aanmaak van hormonen in de bijnierschors


Groeihormoon (GH)

  • regelt de groei en ontwikkeling

  • stimuleert in puberteit de groei van de beenderen

  • te veel: reuzengroei, te weinig: dwerggroei

Deze slide heeft geen instructies

Schildklierhormonen

BiNas 89A


De schildklier zit

  • in de hals, tegen je strottenhoofd aan

  • maakt o.i.v. TSH uit de hypofyse verschillende schildklierhormonen, zoals thyroxine

  • bevat jodium (krop bij tekort)

  • jodiumpillen bij fall out 


functie is het stimuleren dissimilatie; invloed op metabolisme en groei



Deze slide heeft geen instructies

Schildklier

Schildklier maakt:


T4=thyroxine (voorloper hormoon)

T3=actief


T4 wordt in levercellen omgezet in T3

Toename stofwisseling

Toename verbranding in mitochondriën

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies


* produceert thyroxine


TSH           schildklier

thyroxine           TSH
+ thyroxine           + stofwisseling 
- thyroxine            - stofwisseling 

Schildklier 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Spijsverteringsklieren

BINAS 89A

maag      gastrine => stimulatie maagsecretie 

versterking maagmotoriek


twaalfvingerige darm (alvleesklier)     secretine

=> stimulatie afgifte HCO3- alvleesklier

remming maagmotoriek




Let op! dit zijn hormonen en zullen door de bloedbaan hun doel bereiken.

Wat doet

HCO3-?

Deze slide heeft geen instructies

eilandjes van Langerhans

alfa-cellen produceren glucagon en beta-cellen produceren insuline

Bij een gezond persoon wordt de Glucoseconcentratie gehandhaafd tussen de 4,0 en de 8,0 mmol/L. De normwaarde is 5,0 mmol/L (0,9 g/L).
Insuline meer glucosetransporteiwitten in celmembraan
Insuline stimuleert omzetting glucose naar  glycogeen, vetten en eiwitten

Glucagon stimuleert afbraak glycogeen naar glucose

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

onvoldoende zuurstof 


productie epo (erytropoëtine )


rode beenmerg: productie rode bloedcellen 

Nieren

Deze slide heeft geen instructies


bij stress productie adrenaline door merg 

* effect op cellen van meerdere organen: 

 - bevordert dissimilatie

 - bevordert omzetting glycogeen in glucose

 - snellere hartslag en ademhaling

 - bloedvaten verwijden


productie cortisol door schors 

* verantwoordelijk voor chronische stress 

- onderdrukt afweer

- verhoogt glucose in bloed

Bijnieren

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Te Doen

Lezen, bestuderen, leren: Thema 1 Basisstof 2

Bestuderen Binas tabel 89

Maken: opdr. 19 t/m 23


Deze slide heeft geen instructies

Lees het nieuws bericht hiernaast. 


Op een hoogte van 1000 meter bevat de lucht veel minder zuurstof dan op zeeniveau. Leg uit welk effect het niet kunnen doen van een hoogtestage heeft op de productie van EPO bij Tom Dumoulin.  (zie o.a. Binas 89A)

Licht toe waarom Tom zichzelf niet ziet als Tour winnaar. Schrijf je antwoord op de volgende dia.

Deze slide heeft geen instructies

Op een hoogte van 1000 meter bevat de lucht veel minder zuurstof dan op zeeniveau. Leg uit welk effect het niet kunnen doen van een hoogtestage heeft op de productie van EPO bij Tom Dumoulin. Licht toe waarom Tom zichzelf niet ziet als Tour winnaar.

Deze slide heeft geen instructies

Maakt EPO gebruik van een second messenger of kan het direct door het celmembraan de cel in?

Deze slide heeft geen instructies