Het heelal — overzicht
Zon, maan, sterren en planeten
(geselecteerde kernfeiten & visuals)
Het heelal — overzicht
Zon, maan, sterren en planeten
(geselecteerde kernfeiten & visuals)
Je legt uit wat we met ‘het heelal’ bedoelen.
Je onderscheidt ster, planeet, komeet, meteoroïde/meteoor/meteoriet.
Je kent de volgorde van de 8 planeten.
Je beschrijft in grote lijnen de oerknal.
Je weet wat een lichtjaar is.
Alle materie en ruimte: sterren, planeten, manen, gaswolken, donkere ruimte, …
Het heelal is enorm en voortdurend in beweging.
Het heelal begon met een ‘oerknal’.
Sindsdien zet het heelal uit en vormen zich sterrenstelsels en sterren.
Na afkoeling ontstonden gaswolken → sterrenstelsels → sterren.
Afstand die licht in 1 jaar aflegt.
Lichtsnelheid ≈ 300.000 km/s.
1 lichtjaar ≈ 9.500.000.000.000 km.
Elliptisch — bol- tot lensvormig, geen spiraalarmen.
Spiraalvormig — armen rond een centrale verdikking.
Onregelmatig — geen vaste vorm.
Vraag aan de klas: tot welk type hoort de Melkweg?
Antwoord: spiraalvormig.
Ster: hete gasbol, zendt zelf licht uit.
Planeet: weerkaatst licht van een ster.
Dichtstbijzijnde ster; bron van licht en warmte.
Opbouw: kern, stralings- en convectiezone, chromosfeer, corona.
Zonnevlekken = koelere (maar nog hete) plekken.
Asteroïden — ‘mini-planeten’ (gordel tussen Mars en Jupiter).
Kometen — ijs en stof; bij de zon: gasenvelop + staart.
Meteoroïden (ruimte) → meteoren (verbranden) → meteorieten (inslag).
Draait om een ster.
Genoeg massa om (bijna) rond te zijn.
Heeft zijn baanomgeving ‘opgeruimd’.
Mercurius • Venus • Aarde • Mars
Jupiter • Saturnus • Uranus • Neptunus
Pluto = dwergplaneet.
Maak Van Acht Meter Japanse Stof Uw Nieuwe Pyjama
Mercurius, Venus, Aarde, Mars.
Dicht bij de zon; vooral gesteente/ijzer; vaak kraters.
Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus.
Grotendeels gas, geen vast oppervlak; ringen en vele manen.
Pluto en vele ijsrijke objecten.
Kuipergordel: rand van het zonnestelsel.
Grootste ‘aardse’ planeet; vloeibaar water en leven.
Zwaartekracht houdt ons en de maan vast.
Dichtstbijzijnde hemellichaam; veel kraters en ‘mare’.
Altijd bijna hetzelfde gezicht (rotatie = omlooptijd).
Dunnere atmosfeer; ijskappen; veel stof en vulkanen.
Dagduur bijna als op aarde; seizoenen langer.
Jupiter: grootste planeet; ‘Grote Rode Vlek’ (storm).
Saturnus: spectaculair ringensysteem.
Uranus ‘op zijn kant’ (sterk gekantelde as).
Neptunus: winderig; donkere vlekken; ook ringen.
1957: Spoetnik (eerste kunstmaan).
1961: Yuri Gagarin (eerste mens in de ruimte).
1969: Neil Armstrong (eerste mens op de maan).
ISS: langdurig onderzoek in de ruimte.
Dirk Frimout — eerste Belg in de ruimte (1992).
Frank De Winne — missie naar ISS (2002).
Weer, communicatie, navigatie, aardobservatie, wetenschap.
Heelal = alle ruimte en materie.
Sterrenstelsels: elliptisch, spiraal, onregelmatig.
Ster vs. planeet; 8 planeten (+ dwergen).
Kleine objecten: asteroïden, kometen, meteoroïden.
Ruimtevaart: Spoetnik → ISS; Belgische bijdragen.
Wat is een lichtjaar?
Noem de 4 binnenplaneten.
Wat is het verschil tussen een meteoor en meteoriet?
Tot welk type hoort de Melkweg?
Welke Belg ging als eerste de ruimte in?
In groepjes van 4: elk lid verdiept zich in één subthema:
A: Oerknal & lichtjaar
B: Sterrenstelsels & Melkweg
C: Planeten (binnen/buiten/dwerg)
D: Kleine objecten & maan
Maak een miniposter (of 1 dia) met 3 kernfeiten + 1 vraag.
Daarna elkaar onderwijzen; klasbord vult een gezamenlijke mindmap.