Tekort aan water
Watertekorten in het Midden-Oosten:
- alleen in de hoge bergen niet
- oorzaken en omvang tekort verschillen
• Watertekort door weinig neerslag:
- steppeklimaat of woestijnklimaat
hele jaar
- Middellandse Zeeklimaat
droge zomermaanden
• Watertekorten nemen toe in gebieden met
een:
- snelle bevolkingsgroei
- sterke toename van de welvaart
Bad, douche, wasmachine,
vaatwasser, voedsel
Het watertekort in het midden oosten neemt...
Alleen maar toe
Alleen maar af
Answer C
Answer D
Oases
In de droge steppen en woestijnen wonen soms
toch veel mensen.
oases: plaatsen in de woestijn waar water
te vinden is.
• Cairo is een voorbeeld van zo’n plek door de Nijl:
- hoofdstad Egypte
wonen meer mensen dan in heel Nederland
- Nijl, Tigris, Eufraat = rivieroase
Waar of niet waar: Zonder de nijl zou er (bijna) niemand kunnen wonen in Cairo
Waar
Niet waar
Answer C
Answer D
Oases
• Riad is een voorbeeld van zo’n plek
door de aanwezigheid van grondwater:
- hoofdstad Saudi-Arabië
- bronoase = plek in de woestijn waar
grondwater aan de oppervlakte komt.
vanzelf of door het graven van
waterputten.
- aquifer met fossiel water.
niet-duurzaam gebruik: sneller
opgebruikt dan aangevuld.
Grondwater oppompen is een duurzame manier van water gebruiken
Ja, het water vult net zo snel bij als dat je het gebruikt
Nee, het water gaat sneller op dan het bijgevuld wordt
Ja, het water komt diep uit de aarde en daar is genoeg
Answer D
Problemen
Op een aantal plekken raakt het water op door:
- niet-duurzaam gebruik aquifers
- bouw stuwdammen stroomopwaarts
• Ernstige gevolgen:
- afname voedselproductie
- onrust
• Ook: migratie vanwege afname leefbaarheid
woonplaats
Stuwdammen
Stuwdammen worden door landen aangelegd om water vast te houden
Achter de stuwdam ontstaat een groot meer, het meer is de watervoorraad
Wat zijn de voor en nadelen van een stuwdam bouwen?
Denk hierbij aan de landen verderop aan de rivier, en het land dat de stuwdam gebouwd heeft.
Wat zijn voordelen van een stuwdam?
Wat zijn nadelen van een stuwdam?
Oplossingen
Om het watertekort te verkleinen, zijn maatregelen
nodig die:
- de vraag naar water verkleinen
- het aanbod van water vergroten
• Zuiniger omgaan met water in de landbouw.
druppelirrigatie
• Hergebruiken en weer zuiveren van water voor de
landbouw.
water uit wasmachines, fabrieken,
douches, toiletten
Huiswerk
Maak opdrachten 2 tot en met 7 voor aanstaande vrijdag
Volgende week vrijdag is de toets over 3 paragrafen + basisboek nummers
Oplossingen
• Van zout water zoet water maken.
duur, kost veel energie
vooral in de rijke landen van het Midden-Oosten
• Opslaan van water, bijvoorbeeld in een stuwmeer
achter een stuwdam.
opslaan voor gebruik in de hetere en drogere
zomers
• Aanvoeren van water vanuit nattere naar drogere
gebieden.
VB: van Turkije naar Saudi-Arabië
B5 Natuurlijke en menselijke factoren
Verklaren doe je met twee soorten factoren:
- natuurlijke factoren
- menselijke factoren
• Voorbeeld aardbevingen in Japan.
natuurlijke factor: ligging op breuklijn
• Voorbeeld bootvluchtelingen Middellandse Zee.
menselijke factor: met het vliegtuig word je niet toegelaten
• Voorbeeld wintersport in de Alpen.
natuurlijke factoren: door klimaat en reliëf ligt er sneeuw.
menselijke factoren: door kapitaal, kennis en politieke beslissingen
is dit gebied ingericht op toerisme.
B59 Stijgingsregen
Evenaar altijd warm warme lucht stijgt op koelt af kan minder waterdamp bevatten stijgingsregen
• De gebieden met stijgingsregens zijn goed te herkennen op wereldschaal.
B60 Droogte
Dalende lucht warmt op warme lucht kan meer waterdamp bevatten de bewolking lost op droog
• Droge gebieden:
- steppe: 250-500 mm neerslag per jaar
- woestijn: < 250 mm neerslag per jaar
• Veel woestijnen liggen net ten noorden en zuiden van de tropen door dalende lucht.
B93 Grondwater
In de grond bevindt zich water in de kleine
openingen (poriën) tussen de bodemdeeltjes.
grond met veel poriën = poreus
water kan dan ver weg zakken (infiltratie)
aquifer = waterdragende laag in de ondergrond
• Grondwaterpeil / grondwaterspiegel = bovenkant
van het grondwater.
maaiveld = oppervlak van de grond.
B94 Rivieren
Rivier = natuurlijke waterloop die water afvoert
uit een gebied.
regenrivier = afhankelijk regenwater
gletsjerrivier = afhankelijk smeltwater gletsjers
gemengde rivier = regenwater en smeltwater
• Stroomstelsel = alle waterlopen
(hoofdrivier, zijrivieren, beekjes) samen.
Stroomgebied = het hele gebied dat afwatert
op de hoofdrivier.
Waterscheiding = grens tussen twee
stroomgebieden.
Veel invloeden
De Turkse cultuur is verbonden met de:
- Arabische cultuur uit het Midden-Oosten
- Europese westerse cultuur
door: ligging en geschiedenis
• Ottomaanse Rijk:
- Turkije en groot deel Midden-Oosten
- hoofdstad: Istanbul
- Ottomaanse cultuur was mengeling van oa de Arabische en de Turkse cultuur
invloed Arabische cultuur zie je nu nog in Turkije aan godsdienst, eetgewoonten, bouwstijl
Veel invloeden
• Na de Eerste Wereldoorlog:
- einde Ottomaanse Rijk
- nieuw, ‘modern’ Turkije onder Atatürk
Europese invloeden in kleding, techniek, kunst, rechtspraak, schrift.
vb: vervanging Arabisch schrift door westerse letters en cijfers
vb: verplichte westerse kleding zonder hoofddoek op scholen.
De laatste jaren neemt de invloed van de islam weer toe.
studentes mogen weer hoofddoeken dragen aan Turkse universiteiten.
De beschikbaarheid van water
Turkije: relatief natte klimaten, toch ook
watertekorten
• Langs de kusten van de Middellandse Zee en
de Zwarte Zee:
- relatief veel neerslag
- Middellandse Zee: watertekorten in droge,
warme zomers.
toeristenseizoen
voorlopige oplossing: water opslaan in natte
periode
• In de ruige berggebieden in het oosten:
hele jaar relatief veel neerslag.
De beschikbaarheid van water
• Binnenland:
- afgesloten door hoge bergen
- droogste deel van Turkije
- aanvoer water uit berggebieden
De beschikbaarheid van water
VB waterproject: Zuidoost-Anatoliëproject
Dit project moet brengen:
- water
- elektriciteit
- welvaart en welzijn
Maar: Syrië en Irak zijn boos op Turkije.
Syrië: 60% minder water, Irak: 90% minder.
Ongelijkheid
In Turkije is er een grote regionale ongelijkheid
tussen steden en platteland
• Turkije is een opkomend land: in grote steden zie
je weinig verschil in welvaart met Nederland.
Istanbul, Ankara
• Groot verschil met welvaart in dorpen op de
steppen in Oost-Turkije.
meeste mensen werken in de landbouw
meestal wel elektriciteit
West- en Oost-Turkije
Ook ongelijkheid West-Turkije
en Oost-Turkije door:
• Ligging vanouds belangrijkste steden.
- Istanbul, Izmir, Bursa, Ankara
- veel goedbetaald werk
- platteland blijft achter qua inkomens
- wel verbetering woningen,
ziekenhuizen, wegen
• Gunstigere ligging steden:
- grote en welvarende afzetmarkten
West- en Oost-Europa beter bereikbaar
- aan open grenzen in vergelijking met
die in het oosten
West- en Oost-Turkije
• Betere natuurlijke omstandigheden voor:
- landbouw
- toerisme
B4 Beschrijven en verklaren
Bij aardrijkskunde beschrijf en verklaar je.
• Beschrijven: wat ergens is.
waar is de stad gebouwd?
• Verklaren: waarom dat zo is.
waarom is de stad daar gebouwd?
verklaren doe je met:
- menselijke factoren
- natuurlijke factoren
B166 Cultuur
Cultuur is alles wat je hebt aangeleerd.
taal, godsdienst, voedsel, kleding.
• Inrichting
moskeeën
fietspaden
• 10 cultuurgebieden
gebieden met overeenkomsten in de cultuur
westerse cultuur: Europa, Noord-Amerika, Australië
grote verschillen binnen cultuurgebieden
• Diffusie = cultuurelementen kunnen zich van het ene
naar het andere cultuurgebied verspreiden.
B229 Opkomende landen
Kenmerken opkomende landen (groeilanden):
• Snelle economische groei.
veel buitenlandse investeringen
BRICS-landen: van gesloten naar vrijemarkteconomie
• Bnp per inwoner is nog relatief laag.
nog steeds aantrekkelijk voor buitenlandse bedrijven door
relatief lage lonen
• Grote sociale en regionale ongelijkheid.
sommige mensen profiteren, anderen niet
groeiende middenklasse
grote verschillen tussen regio’s en tussen stad en platteland