LUISTER
LUISTER
Luister
Welke keuzes maakte de regisseur?
In deze les onderzoeken we samen met de leerlingen wat een regisseur in een documentaire zelf bedenkt, en wat niet.
We richten ons daarbij op de verhaalstructuur, de filmische vormgeving, en het beoogde en werkelijke effect van de keuzes van de filmmaker op de kijker.
Vraag of opdracht
Tip
Kijk
Vragen en opdrachten
Er zijn geen goed-fout opdrachten, wel kijkvragen, klassengesprekken en reflectievragen.
Je kunt kiezen voor verschillende werkvormen: individueel, in groepjes of klassikaal.
De les kan uitgebreid worden met een 'maak'-les om de opgedane kennis te verwerken. Hier worden tips voor gegeven.
NB Ons advies is om bij deze les niet te werken met 'devices in de klas'. Je kunt dit uitzetten door het vinkje onderin het scherm van de lespresentatie te deactiveren.
Je gaat nu naar een korte film kijken over de kindertelefoon ►
Instructie voorafgaand aan het kijken
Weten de leerlingen wat De Kindertelefoon is?
Na het kijken van de film gaan we onderzoeken op welke manier de filmmaker, Astrid Bussink, het verhaal over De Kindertelefoon heeft laten zien aan jullie, en welke keuzes ze daarbij heeft gemaakt.
Leerlingen mogen aantekeningen maken tijdens het kijken, maar dat hoeft niet.
Film Luister van Astrid Bussink, 16 min
Bekijken van de film in zijn geheel.
Filmervaring
Er is geen goed of fout, laat de leerlingen steeds iets gedetailleerder benoemen wat ze van de film vonden, of welk gevoel de film hen gaf.
Wat dan precies? Waarom?
Filmgenre: documentaire
Luister is een documentaire. De film
probeert de werkelijkheid in beeld
te brengen.
Alleen de stemmen van de medewerkers van de kindertelefoon
zijn echt. De stemmen van de kinderen zijn ingesproken door acteurs, omdat gesprekken met de kindertelefoon vertrouwelijk zijn. De beelden bij de verhalen zijn ook verzonnen door kinderen.
Verhaalstructuur: samenvatting
De meest basale samenvatting is
bijvoorbeeld: de film gaat over de
kindertelefoon. Laat de leerlingen deze zin aanvullen met hun eigen mening. Bijvoorbeeld:
Deze grappige én serieuze film gaat over heel verschillende kinderen met kleine en grote problemen die de kindertelefoon bellen.
Verhaalstructuur: personages
Een filmverhaal bestaat vaak uit drie stukken: begin, midden en eind. Het middenstuk is daarbij het langst.
Deze film heeft vier hoofdpersonages:
1. Hallo Flapdrol, de skater die worstelt met zijn verliefdheid op een jongen.
2. Tessa die de scheiding van haar ouders moeilijk vindt.
3. Een jongen die in een asielzoekerscentrum woont.
4. Sarah die thuis vaak eenzaam en alleen is.
Verhaalstructuur: personages
Deze film heeft vier hoofdpersonages:
1. Hallo Flapdrol, de skater die worstelt met zijn verliefdheid op een jongen.
2. Tessa die de scheiding van haar ouders moeilijk vindt.
3. Een jongen die in een asielzoekerscentrum woont.
4. Sarah die thuis vaak eenzaam en alleen is.
Regisseur Astrid husselde
deze vier verhalen door
elkaar.
Verhaalstructuur (mozaiekfilm)
De maker kiest voor deze structuur (het opknippen van vier verhalen) om de kijker te blijven boeien. Je moet nu meer opletten als je kijkt. Het maakt de film minder saai.
Verhaalstructuur: mening vormen
Nu luisteren de leerlingen naar het verhaal van Sara. Het verhaal wordt nu in één keer verteld.
De leerlingen ervaren of het beoogde effect, dat je als kijker geboeid blijft, bereikt wordt door het husselen. Hoe zou het geweest zijn als de vier verhalen achter elkaar werden verteld?
Tessa
Verhaalstructuur: mening vormen
Hier zie je één verhaal: dat van Tessa.
De leerlingen ervaren of het beoogde effect minder saai, spannender, bereikt wordt door het husselen. Hoe zou het geweest zijn als de vier verhalen achter elkaar werden verteld?
Filmische vormgeving: camera
Astrid, de maker, vroeg kinderen (andere kinderen dan de bellers) beelden te verzamelen bij de onderwerpen die ze
had bedacht. Bij het verhaal over een jongen die andere kinderen pest, ging een skater met zijn Go Pro-camera filmen om de aandacht van zijn eigen probleem af te leiden. Een ander meisje kreeg de vraag om beelden te maken zoals ze die zelf uit het raam zag toen ze zelf nog in een asielzoekerscentrum woonde.
Ook de foto's die je in Luister ziet zijn door kinderen zelf gemaakt, met wegwerpcamera's. Door kinderen 'de regie' te geven en het beeld te laten bepalen, voelt de documentaire 'echter' aan, want het is letterlijk gemaakt vanuit het perspectief van een kind.
Filmische vormgeving: beeld/ vormgeving
Je kunt de vier personages en hun verhalen goed volgen, omdat de regisseur hen allemaal een eigen look heeft gegeven: beeld, tekst, typografie.
Filmische vormgeving: beeld en grafische nabewerking
Je kunt de vier personages en hun verhalen goed volgen, omdat de regisseur hen allemaal een eigen look heeft gegeven: beeld, tekst, typografie.
Laat de leerlingen zelf benoemen wat de kenmerken per verhaal zijn. In de volgende slide kun je beter het verschil in stijl per kind zien.
Filmische vormgeving: beeld en grafische nabewerking
Het lettertype is bij elk verhaal/kind anders.
De beelden zijn bij elk kind anders (bijvoorbeeld het skatebord bij Flapdrol, de poes bij Sara, de donkere beelden bij de asielzoeker).
De regisseur koos voor
een vrolijk einde.
Lesafluisting
In deze les hebben we onderzocht welke keuzes een regisseur allemaal kan nemen, bij het maken van een documentaire. Ook leerden de leerlingen benoemen welk effect deze keuzes hebben. Een leuke uitsmijter voor de les, is de keuze voor het einde van de film.
Verhaalstructuur: einde van een film
De leerlingen leren een mening vormen en leren deze te onderbouwen. Vraag goed door waarom ze kiezen voor een happy end of een serieuzer einde.
Het einde van een film is belangrijk voor het gevoel dat je overhoudt aan een film.
Afsluiting lesgedeelte begrijpend kijken
Hierna volgen extra opdrachten. Verdiepingsopdrachten en (creatieve) verwerkingsopdrachten.
extra opdracht 1
Extra opdracht 1: documentaires vergelijken (context)
In de eerste extra opdracht ontdekken de leerlingen dat filmmakers een verhaal heel verschillend in beeld kunnen brengen.
Zo ontdek je nog meer welke keuzes een filmmaker maakt. Ook kan de leerling een mening vormen over wat hij of zij een aansprekende manier van vertellen en filmen, vindt.
Je gaat nu kijken naar een
stukje uit Giovanni en het waterballet ►
Context
In dit fragment vertelt Giovanni over zijn vriendin. Ook een persoonlijk verhaal. Maar het verhaal is heel anders in beeld gebracht dan de verhalen van de kinderen in Luister.
Welk effect heeft dit? Vind je het fijn om de persoon in beeld te zien? Voelt het anders?
Fragment uit Giovanni en het Waterballet
Context
Overeenkomsten
Het zijn allebei echte verhalen over en voor kinderen: jeugddocumentaires.
Beide documentaires hebben dezelfde maker: Astrid Bussink.
Verschillen
De verteller van het verhaal, Giovanni, is in beeld. In tegenstelling tot Luister waarin niemand herkenbaar in beeld is.
Bij Giovanni is het beeld vrolijk, is er buiten bij zonlicht gefilmd. Bij Luister is het beeld korreliger, donkerder.
Kinderen hebben de beelden bij Luister zelfgemaakt. Bij Giovanni is er sprake van professioneel camerawerk.
Leerlingen kunnen met nog meer voorbeelden komen. Het gaat er om dat ze inzien dat je één verhaal op verschillende manieren kunt vertellen.
Verdiepingsvraag
Deze twee verschillende stijlen hebben een verschillend effect. Wat is het effect voor jou als kijker?
extra opdracht 2
Extra opdracht 2: zelf een foto maken
Beeld maken
In de film is geen enkel kind herkenbaar in beeld gebracht. Maak zelf met een
fototoestel of een (geleend) mobieltje vier foto's van een klasgenoot, die telkens op een andere manier niet met zijn of haar gezicht op de foto staat.
Notitie: De film bevat veel voorbeelden waarin personen anoniem zijn gemaakt,
bijvoorbeeld door kadrering (het hoofd valt buiten beeld), door er voorwerpen voor te plaatsen (zoals een huisdier, of sluik haar), door op de rug te fotograferen, door CLOSE UPS van benen en schaduwen)
extra opdracht 3
Extra opdracht 3: zelf een verhaal vertellen/verbeelden
Bedenk zelf een onderwerp/kort verhaal
Zelf een korte documentaire maken
Eigenlijk kun je over álles een documentaire maken. Over elk onderwerp, over elke persoon. Wat zou jij een geschikt onderwerp vinden voor een korte documentaire?
Astrid Bussink geeft tips in het volgende fragment.
Fragment 2DOC Astrid Bussink, 1 minuut 15 seconden
Zelf documentaire maken: werk je idee uit
Werk je idee uit op papier met woorden, maak een mood-bord... of.... film alvast een stukje met een webcam, Go pro of een (geleend) mobieltje.
Welke personages komen in je documentaire voor? Welke vragen zou je stellen? Op wat voor een manier zou je het filmen? Lukt het om de eerste dertig seconden te filmen?
Denk daarbij aan de drie tips voor beginnende makers van Astrid Bussink!
Deze slide heeft geen instructies