Hoogsensitiviteit in
het voortgezet onderwijs
15-06-2026
Anne Paalvast
Keuzeruimte pedagogiek
S3272680@vuw.leidenuniv.nl
Hoogsensitiviteit in
het voortgezet onderwijs
15-06-2026
Anne Paalvast
Keuzeruimte pedagogiek
S3272680@vuw.leidenuniv.nl
Inhoudsopgave
Macroniveau -> wetenschappelijk onderzoek
Mesoniveau -> beleid voor HSP op school X + Trajectgroep
Microniveau -> eigen handelen in de les
Conclusie/advies
Macroniveau: wat zegt onderzoek over hoogsensitiviteit?
"Een aangeboren genetisch bepaalde persoonlijkheidstrek, gekenmerkt door een sterker bewustzijn en responsiviteit voor de omgeving.
4 kenmerken:
Diepte van verwerking
Overprikkeling
Emotionele reactiviteit en empathie
Sensitiviteit voor subtiliteiten
Wetenschappelijk onderzoek
(Nog) niet duidelijk waarom deze kenmerken bij HS passen
Wel aangetoond door hersenonderzoek
Mesoniveau: hoe gaat school x om met hoogsensitiviteit?
Beleid op school X
Trajectgroep/ “huiskamer”
Trajectgroep
Doelstellingen:
Voorkomen van uitval door gedrags- of sociaal-emotionele problematiek.
Voorkomen van voortijdig schoolverlaten of thuiszitten.
Leerlingen in onderwijsritme houden.
Docenten ondersteunen die handelingsverlegenheid ervaren.
Trajectgroep
Doelgroep:
Leerlingen met extra ondersteuningsbehoefte
Leerlingen met gedrags- en sociaal-emotionele problematiek
Leerlingen die snel overprikkeld raken
Leerlingen die kampen met angsten/ paniek
Trajectgroep
Hoe zit het in elkaar?
Persoonlijk plan samen met de ondersteuner
‘Woonkamer’ ruimte
Geschikt voor HSP
Microniveau: hoe kan ik omgaan met hoogsensitive kinderen in mijn les?
Gekeken naar onderzoek + kenmerken van Aron
Kan een hulpmiddel bieden
Microniveau
Voelen zich niet op hun gemak bij harde geluiden.
Voelen zich opgejaagd als ze in korte tijd veel moeten doen.
Doen erg hun best om te voorkomen dat er fouten worden gemaakt of dat ze iets vergeten.
Als zij op hun vingers worden gekeken, worden zij zo gespannen dat hun prestaties veel minder zijn dan gewoonlijk.
Worden beïnvloed door de stemmingen van anderen
Kunnen diep geroerd raken door kunst of muziek.
Microniveau
Geluidsdempende oordoppen / koptelefoon toestaan bij opdrachten
Geef duidelijke instructie, vraag feedback aan de leerling
Geef procesgerichte en individuele feedback
Geef de leerling ruimte om na te denken
Geef ruimte voor persoonlijke interpretatie / creatieve werkvormen
Laat leerling buiten het lokaal werken / rondje lopen
Belangrijkste: ga in gesprek
Conclusie
Weinig onderzoek, nog minder onderzoek over onderwijs
20% van de leerlingen is hoogsensitief -> vrij hoog aantal
Literatuur
Bergsma, E. (2022, June 10). 15 wetenschappelijke feiten over hoogsensitiviteit.
https://hoogsensitief.nl/15-wetenschappelijke-feiten-over-hoogsensitiviteit/
Samsen, E., Bakx, A. (2022, december 12). (Hoog)begaafd en hoogsensitief: Feit, fabel, of . . .? https://248media.nl/hoogbegaafd-en-hoogsensitief/?
Greven, C. U., Trupp, M. D., Homberg, J. R., & Slagter, H. A. (2025). Sensory processing sensitivity: theory, evidence, and directions. Trends in Cognitive Sciences, 30(6), 530–545.
De definitie van HSP: https://www.hspmagazine.nl/definitie