Wat is materie?

Wat is materie?

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 20 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat is materie?

Open met herkenbare voorbeelden uit de leefwereld: lucht in een ballon, water in een fles en een steen. Zo zien leerlingen dat materie niet altijd vast en zichtbaar hoeft te zijn.

Materie in drie vormen

Materie komt vaak voor als:


  • vaste stof

  • vloeistof

  • gas


Al deze vormen zijn materie.

Houd dit als eerste kennismaking. Diepere uitleg over deeltjes of faseovergangen is hier nog niet nodig.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat materie is en daarvan voorbeelden geven.

Deze slide heeft geen instructies

Welke dingen om je heen zijn volgens jou materie?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Pik ook misvattingen op, zoals licht of geluid, zonder die meteen af te keuren.

Materie is overal

  • een boek op de bank

  • water in een glas

  • lucht in een klaslokaal

  • zand op de grond

  • melk in een fles

Maak duidelijk dat ook lucht materie is, hoewel je die meestal niet ziet. Dat is vaak een hardnekkige misvatting.

Voorbeelden van materie

Voorbeelden zijn:


  • hout

  • water

  • olie

  • zuurstof

  • ijzer

  • plastic

  • rook

Bij rook kan je kort zeggen dat die uit kleine deeltjes en gassen bestaat en daarom ook materie is.

Wat bedoelen we met materie?

Materie is alles wat massa heeft en ruimte inneemt.


Dat betekent dat materie niet alleen vaste stoffen zijn, maar ook vloeistoffen en gassen.


Veel dingen om je heen bestaan dus uit materie.

Benadruk de twee kernvoorwaarden: massa en ruimte innemen. Houd het nog eenvoudig en vermijd een te diep model van atomen op dit moment.

Welk kenmerk hoort bij materie?

A

massa en ruimte

B

kleur en geur

C

licht en warmte

D

geluid en schaduw

De juiste kern is dat materie massa heeft en ruimte inneemt. De andere opties zijn eigenschappen of dingen die je wel waarneemt, maar die niet bepalen of iets materie is.

Vul de juiste woorden in

Materie is alles wat massa heeft en ruimte inneemt. Een ballon met lucht toont dat lucht ook materie is.

massa
ruimte
materie
geluid
licht
warmte
vorm

Deze invuloefening herneemt de kernzin van de eerste uitleg en het voorbeeld van de ballon met lucht.

Niet alles is materie

Sommige dingen hebben geen massa en nemen geen ruimte in.


Voorbeelden:

  • licht

  • geluid

  • warmte

  • schaduw


Die noemen we geen materie.

Let op: warmte en licht kunnen leerlingen verwarren omdat je ze wel ervaart. Leg uit dat je ze waarneemt, maar dat ze geen stof zijn.

Twee kenmerken

Je kan materie herkennen aan twee eigenschappen:


  • massa hebben: je kan het wegen

  • ruimte innemen: het heeft een plaats of volume


Als iets aan beide voldoet, noemen we het materie.

Gebruik eenvoudige taal bij volume: 'het neemt plaats in'. Eventueel tonen met een lege en opgeblazen ballon.

Ook lucht is materie

Een ballon met lucht wordt groter en zwaarder dan een lege ballon.


Dat toont dat lucht ruimte inneemt en massa heeft.

Dit is het sleutelmoment tegen de intuïtie van leerlingen in. Eventueel verwijzen naar een opgepompte fietsband of voetbal.

Samengevat

Materie is alles wat:


  • massa heeft

  • ruimte inneemt


Daarom zijn vaste stoffen, vloeistoffen en gassen allemaal vormen van materie.

Deze slide landt het centrale idee van de les. Koppel terug naar de centrale vraag: wat is materie en hoe herken je voorbeelden?

Wat is geen materie?

A

rook

B

zuurstof

C

warmte

D

olie

Warmte is een veelvoorkomende verwarring: je voelt het, maar het is geen stof met massa en volume.

Vul de juiste woorden in

Materie komt voor als vaste stof, vloeistof en gas. Water en olie zijn voorbeelden van een vloeistof.

vaste stof
vloeistof
gas
vloeistof
warmte
licht
schaduw
metaal

Let erop dat leerlingen de drie vormen correct benoemen en water/olie koppelen aan vloeistof.

Noem 1 voorbeeld van materie en leg kort uit waarom.

Verwachte elementen: een correct voorbeeld zoals lucht, water, hout, zuurstof, ijzer, plastic of rook, plus een korte uitleg dat het massa heeft en ruimte inneemt.

Wat is één ding dat je vandaag hebt geleerd?

Reflectievraag zonder juiste of foute antwoorden. Laat leerlingen één kernidee uit de les benoemen.

Welk voorbeeld hielp jou het best om materie te begrijpen?

Reflectievraag over het leerproces. Mogelijke antwoorden: de ballon, voorbeelden uit de klas, de drie vormen, de samenvatting.

Voorbeelden per vorm

  • vaste stof: steen, hout, metaal

  • vloeistof: water, olie, melk

  • gas: lucht, zuurstof, waterdamp


Zo zie je dat materie in verschillende vormen kan voorkomen.

Gebruik consequent de termen vaste stof, vloeistof en gas.

Begrippen

materie - alles wat massa heeft en ruimte inneemt

massa - de hoeveelheid stof van een voorwerp

ruimte innemen - een plaats of volume hebben

vaste stof - een vorm van materie met een eigen vorm

vloeistof - een vorm van materie zonder eigen vorm, maar met eigen volume

gas - een vorm van materie zonder eigen vorm en zonder eigen volume

volume - de ruimte die een stof of voorwerp inneemt

Deze slide heeft geen instructies