Nederland onder Duitse bezetting
Nederland onder Duitse bezetting
Wat weet je al over de Duitse bezetting van Nederland?
Leerdoel van deze les
Aan het einde van deze les kun je uitleggen
wat de Duitse bezetting van Nederland inhield,
hoe de Jodenvervolging verliep en
welke impact dit had op de samenleving.
Nederland in mei 1940
Op 10 mei 1940 valt Duitsland Nederland binnen. Na zware bombardementen, waaronder op Rotterdam, geeft Nederland zich over op 15 mei.
De gevolgen van de Duitse bezetting
Na de overgave vlucht de koningin met de regering naar Engeland. Nederland wordt vijf jaar lang bezet door Duitsland.
Bombardement van Rotterdam
Rotterdam werd zwaar gebombardeerd; de stad stond in brand en huizen stortten in.
Het dagelijkse leven onder bezetting
In het begin leek er weinig te veranderen. Winkels en scholen bleven open, maar langzaam verdwenen democratie en vrijheid.
Bestuur door de bezetter
Arthur Seyss-Inquart werd rijkscommissaris. Politieke partijen waren verboden, persvrijheid verdween en kritiek werd hard bestraft.
Meer regels en controle
Er kwamen steeds meer regels: de pers werd gecontroleerd, propaganda nam toe en de radio moest worden ingeleverd.
Arbeidsinzet en onderduiken
Jongemannen moesten in Duitsland werken (Arbeitseinsatz). Dit leidde tot angst en een toename aan onderduiken.
Leven in angst en onzekerheid
Mensen vertrouwden elkaar steeds minder. Anne Frank schreef over angst tijdens het onderduiken en het luisteren naar de radio.
De situatie van Joden verslechtert
Vanaf 1942 moesten Joden een gele ster dragen. Zij werden uitgesloten van het openbare leven en waren zichtbaar kwetsbaar.
De Februaristaking
Arbeiders staakten uit protest. De bezetter sloeg de staking met geweld neer.
Gevolgen
Razzia in de Jodenbuurt van Amsterdam leidde tot verontwaardiging.
Aanleiding
Deportaties en vernietiging
Vanaf 1942 werden Joden via Westerbork naar vernietigingskampen gedeporteerd. Slechts enkelen overleefden.
Verzet, collaboratie en aanpassing
Sommige Nederlanders werkten samen met de Duitsers, anderen probeerden niet op te vallen. Verzetsgroepen hielpen onderduikers en verspreidden illegale kranten.
Operatie Market Garden
In september 1944 probeerden de geallieerden Nederland vanuit het zuiden te bevrijden, maar de brug bij Arnhem werd niet veroverd.
De Hongerwinter
Na de mislukte operatie werden voedseltransporten stopgezet. Duizenden stierven tijdens de winter door honger, kou en ziekte.
Einde van de bezetting
Op 5 mei 1945 kwam eindelijk een einde aan de bezetting. Nederland vierde de bevrijding, maar de gevolgen waren groot.
Jodenvervolging in Europa
Al vanaf 1933 werden Joden in Duitsland steeds verder buitengesloten. Tijdens de oorlog breidde deze vervolging zich uit.
De Neurenberger wetten
In 1935 werden wetten aangenomen die Joden hun burgerrechten ontnamen en gemengde huwelijken verboden.
Kristallnacht 1938
Winkels en synagogen werden vernield en duizenden Joden gearresteerd. Dit betekende een omslagpunt in de vervolging.
De ‘definitieve oplossing’
Tijdens de Wannseeconferentie besloten de nazi’s tot systematische, georganiseerde moord op miljoenen Joden.
Wat mogen we nooit vergeten?
De impact van de bezetting en de Jodenvervolging blijft voor altijd voelbaar in de Nederlandse samenleving.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.