Grammatica
AcI
participia: ppp en ppa
ablabs (ablativus absolutus, ppp of ppa in de ablativus)
gerundium, gerundivum
conjunctivus: herkennen & benoemen
werkwoordsuitgangen
Grammatica
AcI
participia: ppp en ppa
ablabs (ablativus absolutus, ppp of ppa in de ablativus)
gerundium, gerundivum
conjunctivus: herkennen & benoemen
werkwoordsuitgangen
AcI
accusativus cum infinitivo
LA: naamwoord in accusativus + infinitivus
NL: accusativus > onderwerp, infinitivus > persoonsvorm
komt na ww van zeggen, denken, schijnen, menen, horen, etc. (NL: 'dat'-zin)
Voorbeelden
Silvia Iulium dormire videt. Silvia ziet dat Iulius slaapt.
Julium canere audiunt. Zij horen dat Julius zingt.
Wat moet je kunnen met: de Aci?
herkennen in een Latijnse tekst
de onderdelen (accusativus & infinitivus) kunnen herkennen en benoemen
correct vertalen (dus: accusativus als onderwerp (nominativus), infinitivus als persoonsvorm (indicativus))
Uitleg basisgrammatica: participia > PPP
NL: voltooid deelwoord > gelopen, gezongen, geschreven
LA: “stam” ww + t + uitgang Groep 1/2 bijvoeglijk naamwoord >
vocare > vocatus, vocata, vocatum
terrere > territus, territa, territum
vincere > victus, victa, victum
audire > auditus, audita, auditum
Uitleg basisgrammatica: participia > PPP
Predicatief = met ‘nadat’ (of: ‘toen/omdat/hoewel’)
Discipuli audiuti continuare possent.
De leerlingen, nadat zij geholpen zijn, kunnen verdergaan.
Bijvoeglijk
Discipuli audiuti continuare possent.
De geholpen leerlingen kunnen verdergaan. OF
De leerlingen, die geholpen zijn, kunnen verdergaan.
Zelfstandig
Audiuti continuare possent.
De geholpenen kunnen verdergaan. OF
Zij die geholpen zijn kunnen verdergaan.
Uitleg basisgrammatica: participia > PPP
LET OP
PPP vertaal je altijd voortijdig aan de tijd van de persoonsvorm!
Je gaat dus, t.o.v. de pv. een stapje verder in het verleden.
Voorbeelden:
Zij zijn blij (gaudent) nadat ze zijn geholpen (audiuti).
Zij waren blij (gaudebant) nadat ze waren geholpen (audiuti).
Wat moet je kunnen met: ppa/ppp?
herkennen in een Latijnse tekst (kenletters ppa: ns/nt + vervoegingen in overige naamvallen, ppp: -us, -a, -um + vervoegingen in overige naamvallen)
naamval, getal en geslacht kunnen benoemen
correct vertalen (dus: ppa gelijktijdig ('terwijl'), ppp voortijdig ('nadat') OF, als de context het toelaat: toen/omdat/hoewel)
Uitleg: ablabs
'losgemaakte ablativus'
bijwoordelijke bepaling die losstaat van de rest van de zin
LA: ppa/ppp in abl. + naamwoord in abl.
dus: -nte/-ntibus (ppa) OF -(t)o/-(t)a/-(t)is (ppp)
NL: ppa/ppp > 'terwijl/nadat' (hoewel/omdat) + naamwoord > onderwerp
Voorbeelden:
Magistro explicante discipulus linguam scire incipet.
Terwijl/Omdat de leraar uitlegt, begint de leerling de taal te begrijpen.
Magistro explicato discipulus linguam scire incipet.
Nadat/Omdat de leraar uitlegde, begint de leerling de taal te begrijpen.
Wat moet je kunnen met: de ablabs?
herkennen in een Latijnse tekst
onderdelen kunnen herkennen en benoemen (dus: naamwoord in de ablativus, participium in de ablativus)
correct vertalen in het Nederlands (dus: naamwoord in ablativus wordt onderwerp (nominativus), participium in de ablativus wordt persoonsvorm (indicativus))
Wat moet je kunnen met: het gerundium/gerundivum?
verschillen in vorm en betekenis (= vertaling) weten tussen beide vormen
beide vormen kunnen herkennen in een Latijnse tekst
beide vormen kunnen benoemen (dus: geslacht (indien van toepassing), getal en naamval)
beide vormen correct kunnen vertalen (gerundium: zelfstandig gebruik van de infinitivus; gerundivum: van verplichting/met esse ('moeten worden + voltooid deelwoord') en dominant (eigenlijk hetzelfde als het gerundium, maar dan congruerend met een naamwoord)
Herhaling conjunctivus
Bijzin: geen bijzondere vertaling
Hoofdzin:
adhortativus/aansporing > vertalen met 'laten'
dubitativus/twijfel > altijd ? in het Latijn!
prohibitivus/verbod > altijd ne in het Latijn!
optativus/wens > vertalen met 'moge(n)'
Conjunctivus herkennen: actief
praesensstam +
e + persoonsuitgangen praes.
a + persoonsuitgangen praes.
infinitivus praesens + persoonsuitgangen praes.
perfectumstam + erim, eris, erit, erimus, eritis, erint
infinitivus perfectum (-isse) + persoonsuitgangen praes.
praesens
a-stammen:
e-stammen, e-stammen, i-stammen
imperfectum
alle stammen
perfectum
plusquamperfectum
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief a-stammen
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief e-stammen
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief i-stammen
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief e-stammen
Conjunctivus herkennen: passief
praesensstam +
e + persoonsuitgangen praes.
a + persoonsuitgangen praes.
infinitivus praesens + persoonsuitgangen praes.
voltooid deelwoord (= ptc.) + sim, sis, sit, simus, sitis, sint
voltooid deelwoord (= pt.c) + essem, esses, esset, essemus, essetis, essent (= conj. van esse)
praesens
a-stammen:
e-stammen, e-stammen, i-stammen
imperfectum
alle stammen
perfectum
plusquamperfectum
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) a-stammen passief
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) e-stammen passief
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) e-stammen passief
Conjunctivus (= subjunctive in Engels) i-stammen passief
present active subjunctive of sum = sim, sis, sit, simus, sitis sint
imperfect active subjunctive of sum = essem, esses, esset, essemus, essetis, essent
Wat moet je kunnen met: de conjunctivus?
herkennen in een Latijnse tekst
tijd, persoon, getal, actief/passief kunnen benoemen
weten waardoor een conjunctivus verklaars kan worden (in bijzinnen: door voegwoord/betrekkelijke bijzin met betrekkelijk voornaamwoord; in hoofdzinnen: adhortativus/aansporing, dubitativus/twijfel, prohibitivus/verbod, optativus/wens)
correct vertalen (in bijzinnen: geen aparte vertaling; in hoofdzinnen: adhortativus met 'laat/laten', dubitativus met 'moeten...?', prohibitus met 'niet (moeten)', optativus met 'moge/mogen')
Wat moet je kunnen met: de werkwoordsuitgangen?
tijd, persoon, modus (= soort werkwoord: infinitivus, indicativus, imperativus, participium, conjunctivus, gerundium, gerundivum), getal, actief/passief/deponens kunnen benoemen
correct kunnen vertalen