Grammatica (aci, ppa/ppp, ablabs, gerundium/gerundivum, conjunctivus, ww-uitgangen)

Grammatica

  • AcI

  • participia: ppp en ppa

  • ablabs (ablativus absolutus, ppp of ppa in de ablativus)

  • gerundium, gerundivum

  • conjunctivus: herkennen & benoemen

  • werkwoordsuitgangen

1 / 30
volgende
Slide 1: Slide
newEditorLatijnMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 30 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Grammatica

  • AcI

  • participia: ppp en ppa

  • ablabs (ablativus absolutus, ppp of ppa in de ablativus)

  • gerundium, gerundivum

  • conjunctivus: herkennen & benoemen

  • werkwoordsuitgangen

AcI

  • accusativus cum infinitivo

  • LA: naamwoord in accusativus + infinitivus

  • NL: accusativus > onderwerp, infinitivus > persoonsvorm

  • komt na ww van zeggen, denken, schijnen, menen, horen, etc. (NL: 'dat'-zin)


Voorbeelden

Silvia Iulium dormire videt. Silvia ziet dat Iulius slaapt.

Julium canere audiunt. Zij horen dat Julius zingt.

Wat moet je kunnen met: de Aci?

  • herkennen in een Latijnse tekst

  • de onderdelen (accusativus & infinitivus) kunnen herkennen en benoemen

  • correct vertalen (dus: accusativus als onderwerp (nominativus), infinitivus als persoonsvorm (indicativus))

Uitleg basisgrammatica: participia > PPP

  • NL: voltooid deelwoord > gelopen, gezongen, geschreven

  • LA: “stam” ww + t + uitgang Groep 1/2 bijvoeglijk naamwoord >

    vocare > vocatus, vocata, vocatum
    terrere > territus, territa, territum
    vincere > victus, victa, victum
    audire > auditus, audita, auditum

Uitleg basisgrammatica: participia > PPP

  • Predicatief = met ‘nadat’ (of: ‘toen/omdat/hoewel’)
    Discipuli audiuti continuare possent.
    De leerlingen, nadat zij geholpen zijn, kunnen verdergaan.

  • Bijvoeglijk
    Discipuli audiuti continuare possent.
    De geholpen leerlingen kunnen verdergaan. OF
    De leerlingen, die geholpen zijn, kunnen verdergaan.

  • Zelfstandig
    Audiuti continuare possent.
    De geholpenen kunnen verdergaan. OF
    Zij die geholpen zijn kunnen verdergaan.

Uitleg basisgrammatica: participia > PPP

LET OP

PPP vertaal je altijd voortijdig aan de tijd van de persoonsvorm!

Je gaat dus, t.o.v. de pv. een stapje verder in het verleden.


Voorbeelden:

  1. Zij zijn blij (gaudent) nadat ze zijn geholpen (audiuti).

  2. Zij waren blij (gaudebant) nadat ze waren geholpen (audiuti).

Wat moet je kunnen met: ppa/ppp?

  • herkennen in een Latijnse tekst (kenletters ppa: ns/nt + vervoegingen in overige naamvallen, ppp: -us, -a, -um + vervoegingen in overige naamvallen)

  • naamval, getal en geslacht kunnen benoemen

  • correct vertalen (dus: ppa gelijktijdig ('terwijl'), ppp voortijdig ('nadat') OF, als de context het toelaat: toen/omdat/hoewel)

Uitleg: ablabs

  • 'losgemaakte ablativus'

  • bijwoordelijke bepaling die losstaat van de rest van de zin

  • LA: ppa/ppp in abl. + naamwoord in abl.

    • dus: -nte/-ntibus (ppa) OF -(t)o/-(t)a/-(t)is (ppp)

  • NL: ppa/ppp > 'terwijl/nadat' (hoewel/omdat) + naamwoord > onderwerp


Voorbeelden:

  1. Magistro explicante discipulus linguam scire incipet.
    Terwijl/Omdat de leraar uitlegt, begint de leerling de taal te begrijpen.

  2. Magistro explicato discipulus linguam scire incipet.
    Nadat/Omdat de leraar uitlegde, begint de leerling de taal te begrijpen.

Wat moet je kunnen met: de ablabs?

  • herkennen in een Latijnse tekst

  • onderdelen kunnen herkennen en benoemen (dus: naamwoord in de ablativus, participium in de ablativus)

  • correct vertalen in het Nederlands (dus: naamwoord in ablativus wordt onderwerp (nominativus), participium in de ablativus wordt persoonsvorm (indicativus))

Wat moet je kunnen met: het gerundium/gerundivum?

  • verschillen in vorm en betekenis (= vertaling) weten tussen beide vormen

  • beide vormen kunnen herkennen in een Latijnse tekst

  • beide vormen kunnen benoemen (dus: geslacht (indien van toepassing), getal en naamval)

  • beide vormen correct kunnen vertalen (gerundium: zelfstandig gebruik van de infinitivus; gerundivum: van verplichting/met esse ('moeten worden + voltooid deelwoord') en dominant (eigenlijk hetzelfde als het gerundium, maar dan congruerend met een naamwoord)

Herhaling conjunctivus

  • Bijzin: geen bijzondere vertaling

  • Hoofdzin:

    • adhortativus/aansporing > vertalen met 'laten'

    • dubitativus/twijfel > altijd ? in het Latijn!

    • prohibitivus/verbod > altijd ne in het Latijn!

    • optativus/wens > vertalen met 'moge(n)'

Conjunctivus herkennen: actief

  • praesensstam +

    • e + persoonsuitgangen praes.

    • a + persoonsuitgangen praes.


  • infinitivus praesens + persoonsuitgangen praes.

  • perfectumstam + erim, eris, erit, erimus, eritis, erint

  • infinitivus perfectum (-isse) + persoonsuitgangen praes.

  • praesens

    • a-stammen:

    • e-stammen, e-stammen, i-stammen

  • imperfectum

    • alle stammen

  • perfectum

  • plusquamperfectum

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief a-stammen

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief e-stammen

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief i-stammen

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) actief e-stammen

Conjunctivus herkennen: passief

  • praesensstam +

    • e + persoonsuitgangen praes.

    • a + persoonsuitgangen praes.


  • infinitivus praesens + persoonsuitgangen praes.

  • voltooid deelwoord (= ptc.) + sim, sis, sit, simus, sitis, sint

  • voltooid deelwoord (= pt.c) + essem, esses, esset, essemus, essetis, essent (= conj. van esse)

  • praesens

    • a-stammen:

    • e-stammen, e-stammen, i-stammen

  • imperfectum

    • alle stammen

  • perfectum

  • plusquamperfectum

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) a-stammen passief

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) e-stammen passief

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) e-stammen passief

Conjunctivus (= subjunctive in Engels) i-stammen passief

  • present active subjunctive of sum = sim, sis, sit, simus, sitis sint

  • imperfect active subjunctive of sum = essem, esses, esset, essemus, essetis, essent

Wat moet je kunnen met: de conjunctivus?

  • herkennen in een Latijnse tekst

  • tijd, persoon, getal, actief/passief kunnen benoemen

  • weten waardoor een conjunctivus verklaars kan worden (in bijzinnen: door voegwoord/betrekkelijke bijzin met betrekkelijk voornaamwoord; in hoofdzinnen: adhortativus/aansporing, dubitativus/twijfel, prohibitivus/verbod, optativus/wens)

  • correct vertalen (in bijzinnen: geen aparte vertaling; in hoofdzinnen: adhortativus met 'laat/laten', dubitativus met 'moeten...?', prohibitus met 'niet (moeten)', optativus met 'moge/mogen')

Wat moet je kunnen met: de werkwoordsuitgangen?

  • tijd, persoon, modus (= soort werkwoord: infinitivus, indicativus, imperativus, participium, conjunctivus, gerundium, gerundivum), getal, actief/passief/deponens kunnen benoemen

  • correct kunnen vertalen