9.3 gevolgen van onveiligheid en criminaliteit

• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

§9.3 Gevolgen van onveiligheid en criminaliteit

• Je kunt onderscheid maken tussen materiele en immateriële gevolgen van criminaliteit.

• Je kunt de verschillende gevolgen van criminaliteit uiteenzetten.

• Je kent de doelen van straffen en kunt deze herkennen in een bron.

• Je kunt de verschillende mediahypothesen toepassen in een vreemde context. 

Pagina 176

Materiële en immateriële schade

We onderscheiden twee soorten gevolgen van criminaliteit:

• Materiële gevolgen: 

schade en het verlies van bezittingen

• Immateriële gevolgen: 

gevoel en beleving van slachtoffers, 

zoals trauma en reputatieschade.

Gevolgen voor.. 

Slachtoffers

• Slachtofferhulp

praktische en psychologische hulp.

• Functionerings

problemen door emoties.

Verdachten en daders

• Emotionele schade en reputatie schade.
• Somberheid door vrijheidsbeperking.
• Relaties met sociale contacten geschaad.

Samenleving

• Ontwrichtend.
• Foute rolmodellen.

Straffen

De straf die wordt opgelegd na een strafbaar feit heeft verschillende doelen.

1. Vergelding 
2. Afschrikking
   
3. Speciale preventie
4. Resocialisatie 
5. Bescherming van de samenleving
   

Doel 1: Vergelding

• Als je de wet overtreedt, verdien je straf.

• Voorkomen van eigenrichting (rechter geeft straf).
  

Doel 2: Afschrikking

• Hoge straffen zullen ervoor zorgen dat mensen minder snel misdaden plegen.
• Wordt ook wel 'generale preventie' genoemd: voor iedereen geldend. 

Doel 3: Speciale preventie

• Moet recidive voorkomen.
• Gericht op het individu: dader moet zelf leren van de fouten. 

Doel 4: Resocialisatie

• De straf moet zorgen dat een dader niet nog een keer in de fout gaat.
• Heropvoeding zodat 

iemand kan leren van 

zijn fouten.

• Opnieuw de normen 

van de samenleving leren.

Doel 5: Bescherming van de samenleving

• Door de straf (bijv. lange opsluiting) wordt de samenleving beschermd tegen de dader.

• Vooral voor bepaald soort daders (recidive, ernstig risico voor de samenleving).

Rol van de media

• Media spelen een rol in onze beeldvorming over veiligheid.
• Meervoudige berichten over een onderwerp, kunnen een perceptie van onveiligheid creëren.
• Kloof tussen objectieve en subjectieve veiligheid.

Rol van de media

Er zijn verschillende hypothesen over de rol van de media in de beeldvorming over criminaliteit:

 

• Mediaframing hypothese: mediamakers kiezen altijd voor een bepaalde invalshoek.

• Opinieleidershypothese: mensen nemen normen, waarden en gedragingen over van invloedrijke personen, opinieleiders.

Rol van de media

• Cultivatiehypothese: het beeld van de werkelijkheid wordt beïnvloedt als mensen veel over een onderwerp kijken of lezen.

• Selectiviteitshypothese: het idee dat mensen graag nieuws lezen of kijken dat hun mening bevestigt (selectieve blootstelling) en uit berichten datgene oppikken dat aansluit bij hun referentiekader (selectieve perceptie).

Heeft het kijken van 'oplichters aangepakt!'

invloed op het gevoel van veiligheid?

1. Ja, maar alleen als je vaak naar dit soort programma’s kijkt.

2. Ja, maar alleen als het beeld dat geschetst wordt aansluit bij de opvattingen die je al hebt over bijvoorbeeld het stelen van identiteit.

KOPPEL DE HYPOTHESE AAN DE UITSPRAAK:

1=....  2=.... 

3. Gaat het om subjectieve of objectieve veiligheid?

4. Van welke bedreigingsaard zijn oplichters?

Maak nu eerst opdracht 13

§9.4 Onveiligheid en criminaliteit bestrijden

• Je kunt onderscheid maken tussen de klassieke en de moderne school over verklaringen van criminaliteit.
  
• Je kent het verschil tussen het daadrecht en het daderrecht.
  
• Je kent het overheidsbeleid van criminaliteit (tweesporenbeleid).
  
• Je kunt onderscheid maken tussen verschillende aanpakken van criminaliteit (repressie en preventie).
  
• Je kunt onderscheid maken tussen rechtshandhaving en rechtsbescherming.
  
• Je kent de visies van de ideologieën op de aanpak van criminaliteit.
  

pagina 182

Vul aan!

In de Gazastrook is er sprake van 1)... onveiligheid. Er is data dat het er onveilig is. Het is het gevolg van onveiligheid van 2)... aard. De berichtgeving die men ontvangt is heel afhankelijk van welk medium je bekijkt. Er is sprake van de 3)... hypothese maar ook van de 4)... hypothese omdat het ook gaat om de invalshoek van de media. 

Twee scholen van mensbeelden

Klassieke school

• De mens is een rationeel wezen, criminaliteit een rationele keuze.
  
• Criminaliteit heeft te maken met afwegen van kosten en baten.

Moderne school

• De mens is onvrij in zijn denken en handelen.
  
• Beslissingen zijn nooit helemaal rationeel.
  
• Rekening houden met nature en nurture-factoren.

Past jouw visie op straffen en criminaliteit meer bij de klassieke school of bij de moderne school?

Past jouw visie op straffen en criminaliteit meer bij de klassieke school of bij de moderne school?

Klassieke school

Moderne school

Vraag de leerlingen naar hun keuze. Dat is een goed moment om de verschillen tussen de twee scholen nog duidelijker op een rij te krijgen.

Twee scholen van mensbeelden

Klassieke school

Daadrecht

alle daders van een vergelijkbaar vergrijp moeten dezelfde straf krijgen.

Moderne school

Daderrecht

de omstandigheden en de context van de dader en het delict worden meegenomen in het afwegen van de straf.

Maak nu opdracht 16a (blz. 117)

	Klassieke school (tot 1850)	Moderne school (vanaf 1900)
Mensbeeld	Handelen vanuit vrije wil en maken een keuze vanuit kosten/ baten afweging.	Mens is onvrij in handelen. Product van nature en nurture factoren.
Doelen van straffen	Vergelding/ generale preventie.	Resocialisatie / speciale preventie / beveiliging van de samenleving.
Bepalen van straffen	Daadrecht.	Daderrecht.
Theoriëen om gedrag te verklaren	Gelegenheidstheorie/ rationele keuze.	Bindingstheorie/ anomietheorie.

Straffen

In Nederland is het strafrecht een combinatie van de klassieke en moderne school. Er is per vergrijp enerzijds een vastgelegde straf, anderzijds wordt de context van het vergrijp en de gevolgen voor de dader meegenomen in het bepalen van de straf.

Maak de opdracht

• Doe dat in een tweetal.
• Heb je het woord geraden?
• Laat het controleren! 

Preventie

Het voorkomen van criminaliteit.

Bij lichtere, veelvoorkomende en jeugdcriminaliteit.

Repressie

Daders moeten strafrechtelijk worden vervolgd bij misdrijven.

Tweesporenbeleid

Strategieën voor criminaliteitsbestrijding

1) Rechtshandhaving

Repressief

Gericht om (vermeende) daders van delicten op te sporen, te vervolgen en berechten, en uiteindelijk te straffen.

2) Ondersteuning en hulpverlening

Preventief

 'risicogroepen' worden ondersteund om te voorkomen dat zij het foute pad op gaan.

 

3) Het beperken van gelegenheid

Preventief 

Gericht op (potentiële) daders, maar ook (potentiële) slachtoffers en/of (potentiële) locaties).

->Welke theorie van crimineel gedrag?

	Liberalisme	Socialisme	Confessionalisme
Nadruk	Rechtshandhaving: strenge wetten en hoge straffen.	Maatschappelijke oorzaken van criminaliteit aanpakken.	Rol maatschappelijk middenveld belangrijk bij het voorkomen.
Taak overheid	Toezien op naleving van wetten.	Grenzen stellen aan misdaad. Alternatieven bieden.	Toezien op naleving wetten en ondersteuning bieden (aan gezinnen).
Beleid	Repressief.	Preventief.	Preventief.
Partijen	VVD	SP, PvdA	CDA, CU, SGP