5.1 Nationalisme en Imperialisme

Leerdoelen van deze les

Aan het einde van de les...

  • Hebben we alle stof behandeld voor het pw/so whatever

  • Zijn de leerdoelen duidelijk voor iedereen

  • Zijn iedereens vragen beantwoord over de stof

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 20 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Leerdoelen van deze les

Aan het einde van de les...

  • Hebben we alle stof behandeld voor het pw/so whatever

  • Zijn de leerdoelen duidelijk voor iedereen

  • Zijn iedereens vragen beantwoord over de stof

5.1 - Liefde voor het vaderland

Leerdoelen van Paragraaf 1

Na de Franse Revolutie en alle oorlogen van Napoleon was Europa toe aan rust. Ze organiseerde een congres, ook uit angst dat Frankrijk weer te machtig zou worden. Ze namen tijdens dit congres 3 grote besluiten.:

  • Ze draaide de democratische hervormingen terug en de politieke situatie werd weer zoals die van voor de Franse Revolvutie --> Restauratie.

  • Nederland, België en Luxemburg werden één Koninkrijk der Nederlanden. De Duitse staat Pruissen werd ook versterkt.

  • Vorsten spraken af om elkaar te helpen bij het bestrijden van revolutionaire ideeën en bewegingen.

  • Je kunt uitleggen wat er werd besloten op het Congres van Wenen

Leerdoelen van Paragraaf 1

Nationalisme is liefde voor het eigen volk. Mensen werden geïnteresseerd in de geschiedenis van hun eigen volk en er ontstond een grote trots voor je vaderland.


Politiek gevolg: Nationalisten vonden dat elk volk een eigen staat moest krijgen, dat zorgde voor oorlogen en opstanden.


Cultureel gevolg: mensen werden geïnteresseerd in de geschiedenis en gewoontes van hun eigen staat en volk.


Mensen wilde dat hun eigen staat het grootst en machtigst moest zijn, hiermee ontstond Militarisme --> het idee dat oorlog een goede manier is om conflicten op te lossen.

  • Je kunt aan de hand van voorbeelden uitleggen wat nationalisme inhoudt, zowel op cultureel als op politiek-bestuurlijk vlak.

Leerdoelen van Paragraaf 1

Voor het Congres van Wenen horen grote stukken van Europa nog bij Frankrijk. Na het Congres van Wenen zie je dat Frankrijk een stuk is teruggedrongen. Het Koninkrijk der Nederlanden is ontstaan en daarmee ook de Duitse staat Pruissen.

  • Je kunt met enkele voorbeelden uitleggen hoe de kaart van Europa veranderde in de 19e eeuw.

Leerdoelen van Paragraaf 1

Het nationalisme in Nederland zorgde al snel voor problemen. Het Noorden en Zuiden (De oorspronkelijke republiek en voormalig België) waren erg verschillend. Mensen in het zuiden spraken Frans en waren katholiek. Mensen in het Noorden spraken Nederlands en waren protestants.


De Industrialisatie in het Zuiden was verder dan in het Noorden. Koning Willem I wilde de katholieke kerk terugdringen en als protestants die kerk voorop zetten, dit zorgde voor spanning. Er kwam een Belgische Opstand tegen Willem I en wilde een eigen land.


Binnen een jaar was België een apart koninkrijk. Willem I voerde nog wel een oorlog maar die wonnen de Belgen.

  • Je kunt uitleggen wat de gevolgen van het nationalisme waren voor Nederland.

5.2 - Europa gaat de wereld overheersen

Leerdoelen van Paragraaf 2

De VOC had handelsposten aan de kust in Afrika en Azië. Vanuit deze forten dreven ze handel met de lokale vorsten. Dit deden ze zonder gebieden te veroveren. Het binnenland was daardoor lange tijd onbekend voor de Europeanen.


In de 19e eeuw veranderde dit. De Europeanen begonnen het binnenland te bezetten en te besturen. De Europeanen wilde allerlei producten voor de Europese markt gaan verbouwen zoals tabak, koffie, thee, katoen en rubber. Dit werd gedaan op plantages.


Deze Europese landen wilden allemaal zoveel mogelijk koloniën hebben, zodat ze een imperium konden vormen. Er ontstond een wedstrijd voor het veroveren van gebieden in Azië en Afrika. Deze periode wordt modern imperialisme genoemd.

Je kunt beschrijven hoe de overzeese handelscontacten van Europeanen uitgroeiden tot wereldrijken.

Leerdoelen van Paragraaf 2

  1. Het bezit van Koloniën was voor de Europeanen economisch voordelig. Fabrieken wilde grondstoffen hebben uit de koloniën zoals olie, rubber en katoen. Europeanen gebruikte het als afzetgebied: de mensen kochten textiel en andere industrieproducten uit Europa.

  2. Het was gemakkelijk om te kolonies te veroveren en besturen door de technologische voorsprong die de Europeanen hadden (bijvoorbeeld met betere wapens).

  3. Een imperium zorgde voor aanzien en macht, nationalisme speelde daarbij een belangrijke rol.

  4. Europeanen hadden het gevoel dat ze betere mensen waren dan Aziaten en Afrikanen, ze voelde zich superieur.

Je kunt de belangrijkste oorzaken van het modern imperialisme noemen.

Leerdoelen van Paragraaf 2

Er was sprake van een indirect bestuur. Dit betekent dat de Britten gebruik maakte van de plaatselijke adel. Voor de bevolking leek het alsof hun land werd geregeerd door Indiase vorsten. In werkelijkheid volgde ze de orders van de Britse ambtenaren op.


De economie van India was erg belangrijk voor Groot-Brittannië. Ze haalde er katoen, jute, thee en indigo. Tegelijkertijd was het een goeie afzetmarkt voor industrieproducten.

Je kunt een beschrijving geven van het bestuur en de economie in Brits-Indië.

5.3 - Nederlands-Indië

Leerdoelen van Paragraaf 3

In de 17e en 18e eeuw had de VOC zich verspreid over dit gebied met verschillende handelsposten. Toen de VOC in 1799 failliet ging werden alle bezittingen van dit bedrijf overgenomen door de Nederlandse staat. Dit was hoe Nederlands-Indië uiteindelijk ontstond.


Heel lang was de plaatselijke adel in het binnenland nog erg machtig omdat Nederlanders weinig in het binnenland kwamen (de handel werd vaak gedreven aan de kust).

Je kunt beschrijven hoe Nederlands-Indië ontstond.

Leerdoelen van Paragraaf 3

Ook in Nederlands-Indië was er sprake van een indirect bestuur, net als bij de Britten.

  1. Aan het hoofd van het bestuur stond de Gouveneur-generaal.

  2. Deze generaal werd geholpen door Nederlandse ambtenaren

  3. Deze ambtenaren moesten luisteren naar de uiteindelijke Nederlandse regering.


Ze kozen voor een indirect bestuur omdat er zo'n enorme bevolking was dat het lastig was deze direct te besturen. Er was sprake van een verdeel-en-heerspolitiek. De inlandse vorsten werden tegen elkaar opgezet. Zo werd er voorkomen dat ze samen in opstand kwamen tegen het Nederlandse gezag. Sommige vorsten kregen in een onderlingen ruzie hulp van de Nederlanders, zo werden de vorsten tegen elkaar opgezet.

Je kunt beschrijven hoe Nederland de mensen in Nederlands-Indië bestuurde.

Leerdoelen van Paragraaf 3

De kolonie moest winstgevend zijn. Het Nederlandse bestuur bemoeide zich met de exploitatie. In andere woorden, hoe een gebied zoveel mogelijk geld kon opleveren. Daarom werd het cultuurstelsel in 1830 op Java ingevoerd.


20% van het land van de Javaanse boeren moest bebouwd worden met koffie, tabak, suiker enz. Deze producten leverde de Nederlandse regering veel geld op. Daarmee konden de Nederlanders weer spoorwegen aanleggen. Hierdoor leed de bevolking veel honger, omdat zij minder rijst konden verbouwen.


In 1870 werd het cultuurstelsel afgeschaft en kwam er een systeem van vrije arbeid. Europese ondernemers konden voortaan zelf een plantage, mijn of fabriek beginnen. Het werk werd gedaan door loonarbeiders.

De ongelijkheid was groot. Huidskleur speelde hierbij een belangrijke rol. Aan de top stonden de witte Nederlandse mannen.

Je kunt beschrijven hoe de economie en de samenleving in Nederlands-Indië in elkaar zaten.

Leerdoelen van Paragraaf 3

Vanaf 1850 kwam er steeds meer kritiek op de manier waarop Nederlands-Indië bestuurd werd door de Nederlanders. Hier waren drie redenen voor.

  1. Inlandse bevolking was super arm.

  2. De bevolking was slecht opgeleid.

  3. Inheemse edelen misdroegen zich.


Hierdoor voerde de Nederlanders in 1901 de ethische politiek in. Die bestond uit 4 onderdelen:


  1. Economische maatregelen.

  • Betere irrigatie

  • meer infrastructuur

  1. Verbetering van gezondheidszorg

  2. Beschavingsoffensief: De bevolking westerse beschaving bijbrengen.

  3. Geleidelijk meer inspraak van de bevolking.

Je kunt beschrijven wat de Nederlandse ethische politiek inhield.

5.4 - De wedloop om Afrika

Leerdoelen van Paragraaf 4

Vanaf de 16e eeuw ⟶ veroveringen voor een economisch doel. Puur en alleen voor het verdienen van geld.


Kenmerken van deze tijd waren de handelsposten aan de kust.


Vanaf de 19e eeuw ⟶ modern imperialisme (Het veroveren van zoveel mogelijk gebied voor jou land.)

  • Politiek: nationalisme

  • Economisch: grondstoffen voor de industrie.

Je kunt beschrijven hoe Afrika er rond 1800 uitzag en hoe de bewoners kennismaakten met Europeanen.

Leerdoelen van Paragraaf 4

De kolonisatie van Afrika had vooral te maken met het modern imperialisme wat in deze tijd erg groot was. Landen wilde zoveel mogelijk gebied veroveren want dan zouden ze groot en machtig zijn. Dit is een nationalistisch kenmerk. Ook stimuleerde een kolonie de economie van een land enorm. Ook hierdoor zouden landen meer aanzien krijgen.


Vanuit het Nationalisme wilde men namelijk ook zoveel mogelijk groots en goeds voor hun eigen land omdat ze daar trots op waren. Nieuwe landen zoals België, Duitsland en Italië hadden nog geen imperium maar wilde die wel graag. Hieruit vloeide de wedloop om Afrika. De wedstrijd om de meeste en grootste koloniën in Afrika te stichten.

Je kunt uitleggen hoe nationalisme een belangrijke rol speelde bij de kolonisatie van Europa.

Leerdoelen van Paragraaf 4

Conferentie van Berlijn (1884): Europese landen spreken over verdeling Afrika. De initiatiefnemer: Duitse kanselier Bismarck, Duitsland wilde óók kolonies in Afrika. De afspraak: een land kon alleen worden opgeeist als het door een leger bezet was (EN en FR tegen elkaar uitspelen zodat die twee grootmachten zich niet samen tégen Duitsland zouden keren).

Na de conferentie proberen landen zoveel mogelijk gebieden in Afrika te bezetten. Als het ware was Afrika een taart en landen hebben allemaal een puntje van die taart gekregen zonder enig respect voor de land- en/of stamgrenzen.


Het gevold was dat bijna heel Afrika bestuurd werd door Europeanen. De grenzen waren voor de Afrikanen niet logisch, er werd geen rekening gehouden met het leefgebied. De Afrikaanse economie werd ondergeschikt aan die van de Europeanen. Ook leerden zij Europeaanse talen en maakte kennis met westerse ideeën.

Je kunt uitleggen wat de belangrijkste gevolgen waren van de Europese verdeling van Afrika.

Leerdoelen van deze les

Aan het einde van de les...

  • Hebben we alle stof herhaald voor de SO

  • Zijn de leerdoelen duidelijk voor iedereen

  • Zijn iedereens vragen beantwoord over de stof