mondeling examen biologie TL
Les 4
Houding, beweging en conditie
mondeling examen biologie TL
Les 4
Houding, beweging en conditie
Het mondeling college-examen heeft betrekking op de aangegeven examenstof
Bij het mondeling examen worden minimaal 3 exameneenheden behandeld.
De examinator kiest in ieder geval één onderwerp van onderstaande:
1. schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
2. mensen beïnvloeden hun omgeving
3. houding, beweging en conditie
4. bescherming
Daarnaast 2 exameneenheden uit de examenstof van het CE
Examentraining mondeling:
Les 1: schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
Les 2: mensen beïnvloeden hun omgeving
Les 3: oefenen met 1 + 2
Les 4: houding, beweging en conditie
Les 5: bescherming
Les 6: oefenen
Les 7 t/m 10: in overleg
Houd het leerwerk bij! Dit staat in SomToday
Houding, beweging en conditie
1. Benoemen van delen die van belang zijn voor stevigheid en beweging
- delen van het skelet, de beenverbindingen en belangrijke spieren
- in een afbeelding aanwijzen in situaties waarin dit relevant is functies(s) en werking van die delen noemen, inclusie een aantal microscopische en grotere details.
2. De samenstelling en functies van been en kraakbeen noemen.
3. Het belang van een juiste lichaamshouding uitleggen (bij zitten, tillen)
4. Uitleggen wat er gebeurt bij bepaalde vormen van overbelasting:
• tijdens het werk
• bij sport (je herkent blessures zoals een ontwricht, botbreuk) aangeven hoe deze overbelasting zoveel mogelijk voorkomen kan worden.
Biologie met Joost, thema 5
https://www.youtube.com/watch?v=PSaczUwxVz4&list=PLr1tx9agautFn7fIA_h6JspACVc1102Yf
het skelet
Het skelet geeft stevigheid aan het lichaam.
Het skelet geeft vorm aan het lichaam.
Het skelet geeft bescherming aan de inwendige organen. Bij: de schedel de hersenen, de ruggenwervels het ruggenmerg en de borstkas het hart en de longen.
Het skelet maakt beweging mogelijk. Spieren die aan botten vastzitten kunnen je botten bewegen.
206 botten
botten = beenderen
Typen botten
Botten
Bij beenweefsel liggen de cellen in kringen rondom nauwe kanaaltjes. Door de kanaaltjes lopen bloedvaten.
Tussencelstof van been is harder dan van kraakbeen.
Het bestaat voor een groot deel uit:
Kalk(zouten) is stevig maar breekt snel.
Lijmstof is soepel maar niet zo stevig.
Bot in zoutzuuroplossing: kalkzouten verdwijnen>bot wordt buigzaam.
Bot in vlam: lijmstof verbrandt > bot breekt gemakkelijk
Kraakbeen
Bij kraakbeenweefsel liggen de cellen in groepjes bijelkaar in de tussencelstof. Tussencelstof wordt gemaakt door cellen. Door deze stof is kraakbeen stevig, maar toch elastisch.
Bij volwassenen komt kraakbeen voor in de neus en oorschelpen.
Bij baby's bestaat het skelet vooral uit kraakbeenweefsel. Tijdens de groei wordt veel kraakbeenweefsel vervangen door beenweefsel.
Bij het ouder worden zit er steeds minder lijmstof en meer kalkzouten in botten. Daardoor worden botten minder buigzaam en breken ze gemakkelijker
Botten veranderen
Hoeveelheid kalk in botten wordt groter als je ouder wordt.
Hoeveelheid lijmstof in botten neemt af als je ouder wordt.
ouderen breken sneller een bot dan jongeren
1. Het heiligbeen bestaat uit wervels die met elkaar vergroeid zijn. Deze wervels kunnen niet bewegen.
2. Schedelbeenderen zijn door een naad met elkaar verbonden. Er is geen beweging mogelijk.
3. Ribben en borstbeen zijn door kraakbeen met elkaar verbonden. Er is een beetje beweging mogelijk (ademhalen).
4. Ribben en wervels zijn door gewrichten met elkaar verbonden. Veel beweging mogelijk.
Beenverbindingen
Een gewricht verbindt 2 botten met elkaar.
De gewrichtskogel van het ene bot beweegt in de gewrichtskom van het andere bot.
Beide zijn bedekt met een kraakbeenlaagje (voor soepel bewegen & minder slijtage)
Botten van een gewricht zitten met een gewichtskapsel aan elkaar vast. De binnenkant van het kapsel geeft gewrichtssmeer af.
Gewrichten
Rondom veel gewrichten zitten stevige kapselbanden. Ze zorgen voor extra stevigheid van de knie. Botten blijven zo beter op hun plaats zitten.
Kogelgewricht: de gewrichtskogel van het ene bot draait in de gewrichtskom van het andere.
Rolgewricht: de botten draaien om de lengteas om elkaar heen voor een draaiende beweging.
Scharniergewricht: het ene bot beweegt als een scharnier t.o.v. het andere bot.
Typen gewricht
Spieren
Aan je botten zitten spieren. Hierdoor kan je bewegen.
Al deze spieren samen noem je het spierstelsel.
Je lichaam heeft nog meer spieren, deze spieren zitten in je organen zoals je maag en hart.
bouw van een spier
Antagonisten: Spieren met een tegengestelde werking.
Werking spier
de wervelkolom
De wervelkolom is een deel van je skelet.
Je wervelkolom is niet helemaal recht.
De vorm van de wervelkolom noem je een dubbele S-vorm.
Wat is een goede lichaamshouding?
Lichaamshouding = de manier waarop je zit, staat en beweegt.
Goede lichaamshouding: rechte rug (wervelkolom dubbele S-vorm)
Je lichaamshouding ontstaat als iemand nog jong is. Later kun je je lichaamshouding niet gemakkelijk veranderen.
Met een goede lichaamshouding kun je gemakkelijk bewegen.
Een goede lichaamshouding kan je ook meer zelfvertrouwen geven.
Wat is een goede lichaamshouding?
lichaamshouding = de manier waarop je zit/staat/beweegt
Hernia
Een tussenwervelschijf
steekt uit en duwt tegen
een zenuw.
Dit veroorzaakt pijn.
Oorzaak: verkeerde belasting
van de rug
Een blessure is een beschadiging aan botten, spieren of gewrichten.
Blessures
Voorbeelden:
Spierscheuring
Botbreuk
Voetbalknie
Kneuzing
Verzwikking
Ontwrichting
RSI/tenniselleboog
Spierpijn
Ongetraind "koude spieren"
Ophoping melkzuur
Late spierpijn (scheurtjes)
Een voorbeeld van RSI is een tennisarm (tenniselleboog).
De aanhechtingsplaats bij de elleboog is ontstoken.
Een tennisarm geneest meestal door rust.
Blessures aan botten
Botbreuken zijn te zien op een röntgenfoto.
Voetbalknie
Gescheurde / verdraaide meniscus
Meniscus:
Stukje kraakbeen in het kniegewricht.
Genezing met rust / operatie
Kneuzing, verzwikking en ontwrichting
Kneuzing:
Beschadiging van weefsel zonder dat er iets is gescheurd of gebroken.
Verzwikking:
Gewrichtskapsel en kapselbanden rekken te ver uit door een verkeerde beweging.
Ontwrichting:
Gewrichtskogel schiet uit de gewrichtskom.
Hoe voorkom je blessures
Intapen
Warming-up
Coolingdown
Scharniergewricht
Rolgewricht
Kogelgewricht
Hoe heten spieren die een tegengestelde beweging mogelijk maken?
Tegengestelde spieren
Antagonisten
Triceps
Biceps
Welke functie heeft de kalk in bot?
Zorgen voor stevigheid
Zorgen voor buigzaamheid
Zorgen voor de vorm
Zorgen voor beweging
De vingerkootjes hebben een
Rolgewricht
Scharniergewricht
Rolgewricht
Wat is de functie van het skelet? Dus waarvoor dient het skelet?
1 van de functies van het skelet is bescherming, Leg uit hoe het skelet je organen beschermt
op welke manier zorgt de wervelkolom voor stevigheid?
Voor welke functie van het skelet werkt je skelet samen met het spierstelsel?
welke soorten skelet zijn er?
Bestaat het skelet van een baby uit meer botten dan een volwassen skelet?
Heeft dit dier een skelet? Zo ja. wat voor skelet?
welke type beenderen kennen we? (2x)
wat zijn voorbeelden van blessures
Blessures kunnen voorkomen in bijvoorbeeld spieren en pezen, botten en gewrichten. Drie blessures zijn: ‒ sleutelbeenbreuk; ‒ voetbalknie; ‒ tennisarm. Geef aan bij welke lichaamsdelen de blessures horen.
Hoe kunnen we blessures verkomen?
leren (voor dinsdag 9 juni)
Schimmels en bacteriën
Mensen beïnvloeden hun omgeving (duurzaam leven)
Houding, beweging en conditie
(Zie SomToday)
les 5: bescherming
Examentraining mondeling:
Les 1: schimmels en bacteriën: nuttig en soms schadelijk
Les 2: mensen beïnvloeden hun omgeving
Les 3: oefenen met 1 + 2
Les 4: houding, beweging en conditie
Les 5: bescherming
Les 6: oefenen
Les 7 t/m 10: in overleg
Houd het leerwerk bij! Dit staat in SomToday
Bescherming
1. De functie noemen van de hoornlaag bij de bescherming tegen: infecties, uitdroging en beschadigingen.
2. De functie van pigment uitleggen bij bescherming tegen ultraviolette straling.
3. Het belang noemen van inenting en toedienen antibiotica.
4. Voorbeelden van bloedziekten en infectieziekten die via bloed verspreid worden: noemen en de gevolgen van deze ziekten voor het lichaam noemen.
5. Uitleggen hoe besmetting te voorkomen is, met name bij: aids, hepatitis of tuberculose.
6. De meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen: noemen, de oorzaak aangeven en het belang van tijdige behandeling noemen.
7. uitleggen hoe de overdracht van deze aandoeningen is te voorkomen, met name voor:
aids, chlamydia, syfilis, candida en gonorroe.
uit welke lagen is de huid opgebouwd
wat is de functie van het onderhuids bindweefsel
wat zijn de functies van de huid
welke ziektes zijn via bloed overdraagbaar?
ziekteverwekkers
Bacteriën , virussen en schimmels kunnen ons ziek maken
We hebben ons eigen afweersysteem!
Dat systeem werkt d.m.v
- opeten en verteren.
- plakken aan de ziekteverwekker
waar is ons afweersysteem voor en waar bestaat het uit?
Onze afweersysteem is onze 2e en 3e afweerlinie! Benoem een voorbeeld van ons 1e afweerlinie.
Piet is na zijn griep immuun voor het virus geworden. Leg uit hoe zijn afweersysteem ervoor zorgt dat hij deze griep niet meer zal krijgen.
wat is kunstmatige immuniteit?
Waar is ons afweersysteem voor en waar bestaat het uit?
wat is het verschil tussen een virus en een bacterie?