Metonymie en synesthesie
Metonymie en synesthesie
Lesdoel
Aan het einde van deze les:
kun je uitleggen wat metonymie en synesthesie betekenen;
heb je geoefend met het herkennen en benoemen van de metonymie en de synesthesie.
Wat is het verschil tussen ironie en sarcasme?
Sarcasme is een vorm van compliment
Er is geen verschil
Ironie is altijd grappig
Sarcasme is een bijtende, spottende vorm van ironie.
Wat is een eufemisme?
Stijlfiguur waarmee je iets overdrijft
Stijlfiguur waarmee je iets benadrukt
Stijlfiguur waarmee je iets mooier, leuker en minder erg maakt.
Stijlfiguur waarmee je iets erger, lelijker en slechter maakt
Nieuwe lesstof
Opdracht
Bekijk de volgende video en let op de beeldspraak die gebruikt wordt.
Welke beeldspraak hoorde je in de video? Schrijf ze op.
Lees de volgende zinnen
Sven Kramer won afgelopen jaar drie keer goud.
Voordat ik met de les begin moet ik altijd even de koppen (of neuzen) tellen.
Nederland maakte 3-1 tegen Duitsland.
Hij heeft een groot hart.
De vrouwen staan in vuur en vlam.
Wij hebben volgens de Van Dale een echte Van Gogh in ons huis hangen.
De uitleg
Goud (beeld) staat voor een gouden medaille (object).
Koppen of neuzen (beeld) tellen: de mensen (object) tellen.
Nederland/Duitsland: (beeld) de voetballers van het Nederlandse team (object), de voetballers van het Duitse team (object).
Groot hart (beeld): hij is vrijgevig/goed gezind (object).
In vuur en vlam(beeld): ze zijn verliefd/opgewonden (object).
Van Dale (beeld): het woordenboek dat Van Dale (object) heet.
Van Gogh (beeld): het schilderij van Van Gogh (object) (niet van Gogh zelf).
Conclusie
Je zegt met het nieuwe begrip dus iets wat samenhangt met het bedoelde begrip.
Zo is bij “koppen”, de kop een onderdeel van een mens.
Bij de Van Gogh wordt natuurlijk niet de man zelf bedoeld, maar wordt de naam gezegd om de samenhang met het schilderij aan te duiden.
Metonymie
Het woord metonymie is afkomstig uit het Grieks en betekent letterlijk ‘’een verandering van naam’’. Hierbij kun je dus denken aan ‘’betekenisverschuiving’’.
Een metonymie valt onder het thema stijlfiguur en is een soort beeldspraak. Je zegt dan niet meteen wat je bedoelt, maar je gebruikt een woord dat daarmee samenhangt.
Het nieuwe begrip roept dan het bedoelde begrip op.
Wat is een voorbeeld van metonymie?
Fris en fruitig opstaan
De ronde cirkel
Oranje wint de beker!
Mijn Nike's zijn vies.
Synesthesie
Bij de synesthesie worden er twee of meer indrukken van zintuigen met elkaar gecombineerd.
Synesthesie kan worden gezien als een bijzondere vorm van de metafoor.
Metafoor (= hh havo 2)
Een vergelijking zonder verbindingswoord en zonder object
(Een metafoor is een vergelijking zonder het woordje 'als'. )
Voorbeeld:
Als student woonde ik in een zwijnenstal.
Spreekwoorden en uitdrukkingen zijn ook vaak metaforen
Voorbeeld:
Daar komt de aap uit mouw.
Metafoor (= hh havo 2)
"Je kamer is net een zwijnenstal." = kamer is vies
"Ik drink een bak rioolwater.' = koffie is vies
'Liefde maakt blind." = je ziet sommige dingen niet als je van iemand houdt.
--> verschil: geen verbindingswoord en je moet zelf bedenken wat er met zwijnenstal benoemd wordt.
Beeld wordt genoemd, object ontbreekt (in dit geval bv: moeten aan steeds hogere eisen voldoen)
In een metafoor ontbreekt altijd het verbindingswoord en daarnaast blijft de overeenkomende eigenschap meestal impliciet.
Een metafoor heeft vaak de volgende structuur:
A is B.
Voorbeeld synesthesie
Schreeuwende kleuren (horen en zien worden gecombineerd).
Scherpe geur (proeven en ruiken worden gecombineerd).
Warme stem (voelen en horen worden gecombineerd).
Welke van deze voorbeelden is GEEN synesthesie?
Het voelen van een zachte sfeer
Het zien van kleuren bij muziek
Het ruiken van geluiden
Het proeven van vormen
Wat is het voorbeeld van synesthesie in de zin: 'De bittere pil was een teleurstelling'?
Het zien van kleuren bij muziek
Het ruiken van geluiden
Het ervaren van smaak bij het woord 'bitter'
Het proeven van vormen
Welke van de volgende voorbeelden is een metonymie?
De kroon heeft besloten om nieuwe maatregelen in te voeren.
De zon schijnt fel vandaag.
De kat ligt graag in de zon.
De bloemen bloeien in de lente.
Wat is een synesthesie?
Menselijke eigenschappen geven aan een levenloos object.
Waarnemingen van twee verschillende zintuigen met elkaar gecombineerd
Een verzachtende uitdrukking gebruiken
Ik kan uitleggen wat metonymie en synesthesie betekenen.
Reflectie: Wat ging bij jou goed tijdens deze les? Wat kan nog iets beter? Hoe ga je dat verbeteren?