Thema 2
Organen en cellen
Thema 2
Organen en cellen
Basisstof 1
Organen en orgaanstelsels
Organen
Deel van een organisme dat een bepaalde taak uitvoert
Orgaanstelsel: groep organen die samenwerken aan dezelfde taak
Basisstof 2
Organen van planten
Wortels, stengels, bladeren, vatenstelsel
Wortelstelsel
Water en mineralen opnemen uit de bodem
Plant stevig vastzetten in de grond
Reservestoffen opslaan
Voedingsstoffen
Mineralen zijn voedingsstoffen voor een plant
Wortels bevatten reservestoffen
Winter
Stengels
Transport van stoffen en stevigheid geven aan plant
Houtachtige en kruidachtige stengels
Bladeren
Hoofdnerf en zijnerven bestaan uit vaatbundels
Materiaal tussen de nerven heet bladmoes, hier vindt fotosynthese plaats
Vaten
Transport van stoffen door de plant: water en mineralen van de wortels naar andere delen, glucose van bladeren naar andere delen
Vormen vaatbundels
Basisstof 3
Cellen
Weefsels mensen en planten
Cellen
Kleinste levende eenheden in het lichaam
Bouwstenen van elk organisme
Alleen zichtbaar onder microscoop
Weefsel
Groep cellen met dezelfde vorm en functie
In veel weefsels tussencelstof
Huidmondjes
In opperhuid van blad, vooral aan de onderkant
Opname koolstofdioxide en afgifte zuurstof
Verdamping water via huidmondjes
Jaarringen
Cambium: laag cellen net onder schors, vormt nieuw hout
Lente licht, zomer donker
Oudste hout in midden
Basisstof 4
Dierlijke cellen
Plantaardige cellen
Mitochondriën en ribosomen (VG)
Dierlijke cellen
Celmembraan: dun vliesje dat inhoud cel scheidt van omgeving
Cytoplasma: water met opgeloste stoffen, waarin organellen zweven
Celkern: organel, regelcentrum van cel, bevat DNA
Kernmembraan: vliesje dat kernplasma in celkern houdt
Plantaardige cel
Vacuole: blaasje met vocht (water en opgeloste stoffen, kleurstoffen)
Plastiden: organel, bladgroenkorrels, kleurstofkorrels en zetmeelkorrels
Celwand: stevig laagje om cel heen, is gemaakt van tussencelstof
Plastiden
Bladgroenkorrels: hierdoor zijn planten groen, hier vindt fotosynthese plaats
Kleurstofkorrels: gele, oranje of rode kleur
Zetmeelkorrels: kleurloos, hier wordt zetmeel opgeslagen
Plastiden kunnen van een type in ander type veranderen
Benoem de type cel (letters) en de organellen (getallen)
Antwoorden:
A. Dierlijke cel
B. Plantaardige cel
1. Celmembraan
2. Cytoplasma
3. Celkern / kernplasma
4. Kernmembraan
5. Bladgroenkorrel
6. Vacuole
7. Celwand
Andere organellen (VG)
Sommige organellen niet zichtbaar onder lichtmicroscoop
Elektronenmicroscoop maakt mitochondriën en ribosomen zichtbaar
Mitochondriën: maken uit suikers energie voor cellen
Ribosomen: maken eiwitten in de cellen
Leren onderzoeken 1 t/m 3
Microscopie
Basisstof 5
Lichaamscellen en chromosomen
DNA en genen
Celkern
DNA in celkern, code bestaat uit vier letters (A, T, C, G)
Een DNA streng rolt zich op en vormt een chromosoom, 46 chromosomen in elke celkern van onze lichaamscellen
Stukken DNA coderen voor een erfelijke eigenschap, dit wordt een gen genoemd
Basisstof 6
Celdeling, celcyclus
Gespecialiseerde cellen
Stamcellen
Celdeling
In 'moedercel' wordt DNA gekopieerd
DNA wordt verdeeld over twee helften, vormt twee celkernen
Cel deelt zich, er zijn nu twee 'dochtercellen'
Er vindt plasmagroei plaats
Één dochtercel gaat zich specialiseren, ander blijft stamcel
Stamcel
Is nog niet gespecialiseerd
Kan zich delen en daarna specialiseren
Stamcel van embryo kan zich nog tot alles specialiseren, bij volwassenen alleen tot bepaalde type cellen
Stamceltherapie (VG)
Organen, organenstelsels
Wortels, stengels, bladeren, vaten
Cellen, weefsels mensen en planten
Dierlijke en plantaardige cellen, celorganellen en functie
Lichaamscel, celkern, chromosomen, DNA, genen
Celdeling, moedercel en dochtercellen, stamcellen