H8 Burgers en stoommachines
8.2 Politiek-maatschappelijke stromingen
H8 Burgers en stoommachines
8.2 Politiek-maatschappelijke stromingen
Leerdoel
Aan het einde van deze les kunnen jullie onderscheid maken tussen drie maatschappelijk-politieke stromingen: liberalisme, nationalisme en socialisme.
na 1800: klassensamenleving
voor 1800: standensamenleving
Congres van Wenen
De winnaars van Waterloo kwamen samen om te overleggen
Terug naar het ancien regime: Veel ontevredenheid
voorrechten adel en kerk hersteld en burgerrechten beperkt
- Heilige Roomse Rijk blijft verdeeld
Congres van Wenen
Liberalen
Streven naar vrijheid.
Vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en vrijheid van economie.
Zo min mogelijk regels en wetten.
Economisch liberalisme
Hoofdgedachte:
Laat mensen zoveel mogelijk vrij, dan zorgt de markt vanzelf voor welvaart.
Nationalisme
Natie-staat
Ieder volk heeft recht op een eigen staat
Socialisme
Streven naar gelijkheid
Verschil tussen arm en rijk verkleinen
Vooral een beweging van arbeiders
Communisme
Marxisme:
steeds kleiner wordende groep wordt steeds rijker
dictatuur van het proletariaat --> ultieme gelijkheid
Twee mogelijkheden tot verandering:
Gelijkheid via geweld: communisme
Gelijkheid via parlement: sociaaldemocratie
Socialisme
Rond 1900 opkomst gematigde vleugel binnen socialisme: reformisme ˃ positie arbeiders kan ook verbeteren binnen bestaande maatschappij. Zonder revolutie!
Hervormingen langs parlementaire weg.
Gevolg in 1919 is breuk: sociaaldemocratie komt tegenover revolutionair communisme te staan.
Conservatisme
Restauratie
''alles'' bij het oude houden
tegen volksinvloed
1830: revoluties in Europa
Frankrijk: nieuw koningshuis met meer rechten voor burgers
Zuidelijke Nederlanden scheidden zich af: België
Agressief nationalisme
eigen natie verheerlijken
afzetten tegen andere naties
eigen verleden verheerlijken
1870-1871
Frans-Pruisische oorlog
1871:
Oprichting Duitse keizerrijk
Bismarck
Eenheid niet door praten en meerderheidsbesluiten, maar door ijzer & bloed
Verschillende ''Ismen'' zorgen voor verdeeldheid en verzwakking
Kulturkampf: loyaliteit aan de staat
1870
Eenwording Italië