5.2 Chromosomen
5.2 Chromosomen
lesplan
welkom
herhalen
nieuwe theorie
maken opdrachten
controle vragen
DNA
DNA bevat de informatie voor
erfelijke eigenschappen = genen
De bouwsteentjes van DNA vormen
een code.
De volgorde noem je een
DNA-sequentie
een DNA-sequentie vormt een gen
5.2 Leerdoelen
1. Je kunt uitleggen hoe elk van de ouders 50% van de chromosomen levert.
2. Je kunt aangeven dat bij mensen het geslacht wordt bepaald door de geslachtschromosomen
3. Je kunt uitleggen hoe door geslachtelijke voortplanting variatie in genotypen ontstaat.
Menselijke cel
In een eicel zitten 23 chromosomen.
In een zaadcel zitten 23 chromosomen.
Eicel + zaadcel = een bevruchte cel met 46 chromosomen.
Die bevruchte cel deelt zichzelf op.
Als de cel zich deelt, deelt hij ook de chromosomen.
In al jouw cellen zitten daardoor dezelfde 46 chromosomen, waarin dezelfde bouwbeschrijving' staat.
(Alleen de zaadcellen en eicellen dus niet.)
Chromosomen
Een mens heeft dus 46 chromosomen.
Chromosomen komen in paren voor, een mens heeft dus 23 paar chromosomen.
Chromosomen van de mens
De 46 chromosomen van een mens
Autosomen/ geslachtschromosomen
Geslachtschromosomen: het chromosomenpaar dat het geslacht bepaalt XX, XY bij mensen.
Autosomen: alle andere chromosomen.
Vrouw XX
Man XY
Chromosomen
Een chromosoom bevat informatie voor een of meerdere erfelijke eigenschappen.
De eigenschap die vastligt op het chromosoom noem je gen.
Gen
Gen is een stukje DNA wat informatie voor een eigenschap bevat.
Er kunnen verschillende variaties zijn van een gen (allelen). Zoals gen: sproetjes (allel: wel of niet)
Varianten van genen
Varianten van genen
Chromosomenpaar
1 van je vader en 1 van je moeder.
Deel dat vader en moeder doorgeven elke keer anders
Varianten van genen
Mitose en meiose
Meiose (geslachtscellen):
Reductiedeling
Functie: Maken van geslachtscellen
Mitose (gewone cellen):
Gewone celdeling
Functie: bijmaken van lichaamscellen voor groei, vervangen en herstel
maken
5.2
Lezen 5.3
Wat niet af , is huiswerk!
minute
second
Wat is een chromosoom? (meerdere antwoorden goed)
Slierten DNA in het cytoplasma
Slierten DNA in de celkern
Bevat 1 gen
Bevat meerdere genen
Het X-chromosoom en Y-chromosoom zijn
Geslachtschromosomen
Geslachtscellen
Autosomen
Wat voor verschil zie je tussen deze twee afbeeldingen?
Een meisje heeft XX
Een jongen heeft XY
Hoeveel chromosomen heeft de mens?
Een levercel van een struisvogel bevat 80 chromosomen. Hoeveel chromosomenPAREN bevat een huidcel van deze struisvogel?
Waar vindt meiose plaats in het lichaam? 1. In de spieren 2. in de zaadballen
1. wel meiose 2. geen meiose
1. wel meiose 2. wel meiose
1. geen meiose 2. wel meiose
1. geen meiose 2. geen meiose
Kanker
Mutatie in celdeling -> cel gaat te vaak delen -> kankergezwel
Tumor => Kwaadaardige tumor => uitzaaiing