5.3 De machtige kerk

Par. 5.3





De machtige kerk


1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 1

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 40 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Par. 5.3





De machtige kerk


Deze slide heeft geen instructies

Wat gaan we doen deze les?

  • Huiswerk vorige week! 

  • Uitleg par. 5.3: Gebruik je Cornell-aantekeningenschrift

  • Filmpjes

  • Stukje samen lezen

  • Huiswerk voor de volgende les: paragraaf 5.3 + voorbereiden par. 5.4 in je aantekenschrift





Vragen over de opdracht of het huiswerk: 

Kies KWT geschiedenis!

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

  • je kunt uitleggen waardoor de kerk veel macht had in de samenleving

  • je kunt beschrijven welke mensen te maken kregen met vervolging en uitsluiting

Deze slide heeft geen instructies

Feniks, Geschiedenis Werkplaats, Memo, Saga

Deze slide heeft geen instructies

In de Middeleeuwen was de pest een gevreesde ziekte die vrijwel altijd de dood tot gevolg had. Inmiddels is de ziekte uitgeroeid, en is er antibiotica uitgevonden.


Een dodelijke ziekte...


  • De pestbacterie bestond al eeuwen in meren in China

  • De bacterie leeft in het bloed van de zwarte rat

  • Vlooien leven van het bloed van de rat en worden besmet met de pest

  • De pest zorgt ervoor dat vlooien niets binnenkrijgen, waardoor ze honger houden en op zoek naar nieuw voedsel gaan: het bloed van mensen.

  • Een besmette vlo brengt zo de pest over op mensen.

De afbeelding op de achtergrond is de pestbacterie, Yersinia pestis, 2000x vergroot.


De pest in Europa


  • In 1347 komt de pest aan in Europa: via de Krim naar Italië

  • Via de handel verspreidt de ziekte zich razendsnel door Europa

  • De viezigheid en het ongedierte in de middeleeuwse steden helpen ook mee in het ontstaan van de grote pestepidemie van 1347 tot 1351

  • Uiteindelijk sterft 1/3 van de Europese bevolking, ongeveer 20 miljoen mensen.

Op de afbeelding zie je:

De pest door de ogen van schilder Pieter Brueghel de Oude (1562). Voor veel mensen moet de pest zo zijn ervaren: overal dode mensen en complete steden die zijn verlaten.

3 min. Welkom in de Middeleeuwen

https://youtu.be/J3n0DFZxomA


Straf van God!


  • De oorzaken van de pest zijn pas in de 19e eeuw bekend geworden

  • Voor de mensen in de Middeleeuwen was de ziekte een straf van God

  • De mensen dachten dat God hen ging straffen, omdat ze niet goed en zondig hadden geleefd.

Bijv.

Flagellanten sloegen zichzelf om zo aan God te laten zien dat zij spijt hadden van hun zonden. De naam Flagellant komt van het Latijnse woord voor zweep: flagellum. Aan het eind van de leren riempjes zitten spijkers.

De middeleeuwen waren  onzekere tijden. Het christelijke geloof bood houvast.



Een belangrijke christelijke waarde was het leven na de dood. Het motto was:

Gedenk dat gij zult sterven!

Mensen waren zich te allen tijde bewust van het feit dat zij zouden sterven. 

Het was belangrijk dat je dan

 in de hemel kwam.

Deze slide heeft geen instructies

De kerk leerde dat mensen na de dood naar de hemel, de hel of het vagevuur ging.

Met een aflaat kon je je tijd in het vagevuur inkorten.  Wanneer je aan liefdadigheid deed of een bedevaart maakte kreeg je zo'n aflaat. Als je veel geld had, kon je ook een aflaat kopen.

De angst om eeuwig in de hel te branden, zorgde ervoor dat de kerk super veel macht had over de mensen.

De kerk bepaalde daardoor heel veel in het dagelijks leven 

van de middeleeuwse mens.

Deze slide heeft geen instructies


Hoger, beter, mooier



  • Door de handel in aflaten werd de kerk steeds rijker

  • Mensen wilden ook laten zien dat ze goede christenen waren.

  • Om hun God te eren bouwden christenen hoge kerken.

  • Hoe hoger de kerk, hoe dichter bij God in de hemel

  • Ook konden ze zo laten zien hoe rijk de stad was.

  • Het geld voor de bouw kwam van de gilden, of van de handel in aflaten.

Deze slide heeft geen instructies

In het oogje:

De bouw van de dom (latijn: domus, huis) in Keulen is begonnen in 1248, maar de kerk was pas in 1880(!) klaar. De bouw lag vaak jaren stil omdat het geld op was, of omdat delen van de kerk tijdens de bouw instorten. De beide torens van de kerk zijn ongeveer 160 meter hoog.

Wanneer je een bepaalde waarde  heel belangrijk vindt in het leven, hoort daar ook bepaald gedrag bij, de norm.



De kerk trad hard op tegen mensen die in gedrag of ideeën afweken van de christelijke norm. Zij werden ketters of heksen genoemd.


Deze slide heeft geen instructies


Bijgeloof




  • Er gebeurden veel dingen om hen heen die zie niet begrepen: natuurrampen, hongersnoden, ziektes en overlijden.

  • De mensen vroegen hulp aan de kerk, maar die kon hen niet altijd helpen

  • Daarom waren de mensen erg bijgelovig: ze probeerden met witte magie ervoor te zorgen dat dingen toch goed gingen.

Deze slide heeft geen instructies


Heksen


  • Dingen die misgingen waren vaak de schuld van mensen die zich bezighielden met zwarte magie.

  • Er werd gezocht naar een zondebok, iemand die je de schuld kunt geven.

  • Deze zondebokken werden vaak gevonden in mensen die andere gewoonten hebben.

  • Zo werden sommige vrouwen (én mannen) van hekserij beschuldigd.

Deze slide heeft geen instructies


Vervolging van heksen


  • Om heksen te 'ontmaskeren' werden de meest vreselijke ondervragingen en proeven gebruikt.

  • Zo werden heksen gewogen of in het water gegooid om te kijken of ze te licht waren (en dus bleven drijven).

  • Heksen werden verbrand om er zeker van te zijn dat de duivel werd uitgedreven.

Vermoedelijk zijn er in Europa ongeveer tussen 1450 en 1650 ongeveer 60.000 mannen en vrouwen als 'heks' terechtgesteld. Opvallend is dat de heksenvervolging eigenlijk pas aan het einde van de Middeleeuwen plaatsvond.

3 min. Welkom in de Middeleeuwen

De heksenhamer

https://youtu.be/dtCA6RiougA


Joden


  • In de Middeleeuwen vonden de mensen de Joden 'vreemd' en 'onbetrouwbaar'.

  • Zo zouden zij het drinkwater hebben vergiftigd met de pest.

  • Joden moesten vaak in andere delen van de stad wonen (getto's), mochten geen eigen grond bezitten en ze mochten geen lid zijn van een gilde.

  • Daarom hadden ze vaak beroepen als: handelaar, bankier of juwelier.

  • Soms waren Joden verplicht een herkenningsteken te dragen.

  • Het antisemitisme leidde ook tot pogroms.

Als er in een middeleeuwse stad de pest uitbrak of er was een misdrijf gepleegd, dan werden de Joden vaak als schuldigen aangewezen. Het gevolg was een pogrom: een uitbarsting van Jodenhaat. De huizen van de Joden werden geplunderd en vernield. De Joden zelf werden mishandeld.


De rol van de kerk


  • De kerk deed erg weinig aan de vervolgingen van Joden en heksen

  • Het christelijke geloof was het enige ware geloof: alle andere geloven waren ketters en moest worden vernietigd.

  • Voor veel christenen waren het Joden geweest die Jezus hadden gekruisigd: dit konden ze niet vergeten.

Deze slide heeft geen instructies

We lezen samen !




Het verhaal van Jeroen Bosch          

                      bladzijde 241

Deze slide heeft geen instructies

  Huiswerk voor dinsdag:

lz + m par. 5.3

Boek blz. 240 t/m 244

online opdracht 2, 3, 4, 5, 6 en 7

Voorbereiden par. 5.4 in je Cornell-aantekenschrift.

  • Kijk bij het huiswerk maken ook naar de tip onder de vraag.

  • Verbeter de opdrachten als je bij controle ziet dat je antwoord niet goed is.

  • Maak evt. extra opdrachten die je krijgt om de stof beter te begrijpen.

Deze slide heeft geen instructies

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Deze slide heeft geen instructies

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen

Deze slide heeft geen instructies