Hoe kan ik aan de afbeelding zien dat de hunebedden ná landbouwrevolutie zijn gemaakt?
De grote stenen kwamen hier pas tijdens de landbouwrevolutie.
Er woonden hier te weinig mensen om samen de hunebedden te maken.
Er wordt gebruik gemaakt van dieren.
Voor de landbouwrevolutie werden er geen mensen begraven
Bedenk nóg een reden waarom de hunebedden pas ná de landbouwrevolutie werden gemaakt.
1.4 De landbouwrevolutie
Hoe ontstond de landbouwrevolutie en hoe verspreidde die zich?
Wat veranderde er door de landbouw in het leven van mensen?
Wat weet je eigenlijk van landbouw?
Leerdoelen
Je kent de betekenis van de begrippen: irrigatielandbouw, ambachtslieden en slib. (R)
Je kunt aangeven waar en wanneer de jagers-verzamelaars ontdekten dat ze zelf granen konden verbouwen? (R)
Je kan een oorzaak noemen voor de landbouwrevolutie. (T1)
Je kan drie gevolgen noemen van de landbouwrevolutie. (T1)
Je kunt aangeven hoe en wanneer de eerste dorpen ontstonden. (R)
Je kan een verband leggen tussen de hoeveelheid bezittingen en het middel van bestaan van mensen in de prehistorie. (I)
Middelen van bestaan zijn manieren om in leven te blijven. Welke middelen van bestaan hadden de eerste mensen?
Wilde dieren en verzamelen
Jagers en boeren
Jagen en verzamelen
Boeren en verzamelaars
Klimaatsverandering
Rond 10.000 v. Chr
De aarde wordt warmer
Nederland: moerassen en bossen
Delen van Afrika en Midden-Oosten: droger
Noord-Afrika en
Midden-Oosten
Droog klimaat: minder begroeiing en water (ontstaan woestijnen)
Te weinig voedsel: dieren trekken weg naar vruchtbare gebieden
Mensen trekken ook weg of gaan andere middelen van bestaan zoeken om in leven te blijven
Vruchtbare Halve maan
Gebied waar de eerste landbouw ontstaat (9000 v. Chr.)
Midden-Oosten: Egypte, Israël, Palestina, Jordanië, Libanon, Syrië, Irak, Iran en Turkije
'De kraamkamer van de beschaving': ontstaan van steden en het schrift
Ok, landbouw... Welke 'optelsom' is juist over landbouw?
akkerbouw + landbouw = veeteelt
landbouw + veeteelt = akkerbouw
veeteelt + akkerbouw = landbouw
Leg uit waarom de landbouw niet in de gebieden A en B (in de kaart) ontstond.
Landbouwrevolutie
Revolutie betekent verandering
Jager-verzamelaars worden boer
De landbouwrevolutie duurde meer dan 1000 jaar: niet iedereen werd tegelijk boer
Landbouw bestaat uit: akkerbouw en veeteelt
Grote en belangrijke verandering
99% van de geschiedenis van de mens, heeft de mens geleefd als jager-verzamelaars
Welke middelen van bestaan hadden de mensen vóór de Landbouwrevolutie?
Jagen en verzamelen
Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt
Akkerbouw en veeteelt
Verzamelen, akkerbouw en veeteelt
Welke middelen van bestaan hadden de mensen tijdens de Landbouwrevolutie?
Jagen en verzamelen
Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt
Akkerbouw en veeteelt
Verzamelen, akkerbouw en veeteelt
Gevolgen van de landbouwrevolutie
Overgang van landbouw had grote gevolgen:
De bevolking groeide
Mensen werden sedentair: ze trokken niet meer rond, maar bleven op één vaste plek wonen.
In plaats van tijdelijke hutten werden er stevige boerderijen gebouwd van steen en klei.
Nieuwe gebruiksvoorwerpen: ploeg, maalstenen, potten
Mensen konden bezittingen hebben . er ontstond ongelijkheid.
Er ontstonden dus dorpen en later steden.
Boeren in Europa
Pas laat: het was niet nodig, er was voldoende voedsel te vinden.
Eerste boeren in Nederland: Zuid-Limburg rond 5300 v. Chr.
Tóch landbouw in Europa: mensen verhuizen uit gebieden waar gebrek aan landbouwgrond is en komen hier terecht
Boeren in Nederland
Zuid-Limburg: bandkeramiekers (tot 4400 v. Chr)
Noord-Nederland: trechterbekercultuur (rond 3500 v. Chr.)
Vanaf 3000 v. Chr. zijn er in Nederland geen jager-verzamelaars meer
Bandkeramiek
Trechterbekercultuur
Neolithische bouwerken
Overblijfselen uit de nieuwe steentijd (neolithicum)
Dood en begraven
Graven worden steeds uitgebreider: grafheuvels en hunebedden
Zowel begraven als cremeren: urnenvelden
Doden kregen bezittingen mee: vermoedelijk geloven in leven na de dood
Begrippen uit deze les
sedentair
Vruchtbare Halve Maan
klimaatsverandering
landbouwrevolutie
landbouwsamenleving
bandkeramiekers
trechterbekercultuur
hunebedden
Personen uit deze les
Man van Tollund
Jaartallen uit deze les
10.000 v. Chr.: klimaatsverandering
9000 v. Chr.: ontstaan van de landbouw in het Midden-Oosten
5300 v. Chr.: landbouw in Zuid-Limburg
tot 4400 v. Chr: bandkeramiekers
3500 v. Chr.: trechterbekercultuur
3000 v. Chr.: geen jager-verzamelaars meer in Nederland
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd
Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen.