1.4 De landbouwrevolutie

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolmavo, havoLeerjaar 1

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 15 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hoe kan ik aan de afbeelding zien dat de hunebedden ná landbouwrevolutie zijn gemaakt?

A

De grote stenen kwamen hier pas tijdens de landbouwrevolutie.

B

Er woonden hier te weinig mensen om samen de hunebedden te maken.

C

Er wordt gebruik gemaakt van dieren.

D

Voor de landbouwrevolutie werden er geen mensen begraven

Bedenk nóg een reden waarom de hunebedden pas ná de landbouwrevolutie werden gemaakt.

1.4 De landbouwrevolutie

Hoe ontstond de landbouwrevolutie en hoe verspreidde die zich?

Wat veranderde er door de landbouw in het leven van mensen?


Wat weet je eigenlijk van landbouw?

Leerdoelen

  1. Je kent de betekenis van de begrippen: irrigatielandbouw, ambachtslieden en slib. (R)

  2.  Je kunt aangeven waar en wanneer de jagers-verzamelaars ontdekten dat ze zelf granen konden verbouwen? (R)

  3.  Je kan een oorzaak noemen voor de landbouwrevolutie. (T1)

  4.  Je kan drie gevolgen noemen van de landbouwrevolutie. (T1)

  5. Je kunt aangeven hoe en wanneer de eerste dorpen ontstonden. (R)

  6.  Je kan een verband leggen tussen de hoeveelheid bezittingen en het middel van bestaan van mensen in de prehistorie. (I)


Middelen van bestaan zijn manieren om in leven te blijven. Welke middelen van bestaan hadden de eerste mensen?

A

Wilde dieren en verzamelen

B

Jagers en boeren

C

Jagen en verzamelen

D

Boeren en verzamelaars

Klimaatsverandering

  • Rond 10.000 v. Chr


  • De aarde wordt warmer


  • Nederland: moerassen en bossen


  • Delen van Afrika en Midden-Oosten: droger 

Noord-Afrika en

Midden-Oosten


  • Droog klimaat: minder begroeiing en water (ontstaan woestijnen)


  • Te weinig voedsel: dieren trekken weg naar vruchtbare gebieden


  • Mensen trekken ook weg of gaan andere middelen van bestaan zoeken om in leven te blijven

Vruchtbare Halve maan

  • Gebied waar de eerste landbouw ontstaat (9000 v. Chr.)


  • Midden-Oosten: Egypte, Israël, Palestina, Jordanië, Libanon, Syrië, Irak, Iran en Turkije


  • 'De kraamkamer van de beschaving': ontstaan van steden en het schrift

Ok, landbouw... Welke 'optelsom' is juist over landbouw?

A

akkerbouw + landbouw = veeteelt

B

landbouw + veeteelt = akkerbouw

C

veeteelt + akkerbouw = landbouw

D


Leg uit waarom de landbouw niet in de gebieden A en B (in de kaart) ontstond.

Landbouwrevolutie

  • Revolutie betekent verandering


  • Jager-verzamelaars worden boer


  • De landbouwrevolutie duurde meer dan 1000 jaar: niet iedereen werd tegelijk boer


  • Landbouw bestaat uit: akkerbouw en veeteelt

Grote en belangrijke verandering


99% van de geschiedenis van de mens, heeft de mens geleefd als jager-verzamelaars

Welke middelen van bestaan hadden de mensen vóór de Landbouwrevolutie?

A

Jagen en verzamelen

B

Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt

C

Akkerbouw en veeteelt

D

Verzamelen, akkerbouw en veeteelt

Welke middelen van bestaan hadden de mensen tijdens de Landbouwrevolutie?

A

Jagen en verzamelen

B

Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt

C

Akkerbouw en veeteelt

D

Verzamelen, akkerbouw en veeteelt

Gevolgen van de landbouwrevolutie

Overgang van landbouw had grote gevolgen:

  • De bevolking groeide

  • Mensen werden sedentair: ze trokken niet meer rond, maar bleven op één vaste plek wonen.

  • In plaats van tijdelijke hutten werden er stevige boerderijen gebouwd van steen en klei.

  • Nieuwe gebruiksvoorwerpen: ploeg, maalstenen, potten

  • Mensen konden bezittingen hebben . er ontstond ongelijkheid.

  • Er ontstonden dus dorpen en later steden.


Boeren in Europa

  • Pas laat: het was niet nodig, er was voldoende voedsel te vinden.


  • Eerste boeren in Nederland: Zuid-Limburg rond 5300 v. Chr.


  • Tóch landbouw in Europa: mensen verhuizen uit gebieden waar gebrek aan landbouwgrond is en komen hier terecht

Boeren in Nederland

  • Zuid-Limburg: bandkeramiekers (tot 4400 v. Chr)


  • Noord-Nederland: trechterbekercultuur (rond 3500 v. Chr.)


  • Vanaf 3000 v. Chr. zijn er in Nederland geen jager-verzamelaars meer






Bandkeramiek






Trechterbekercultuur


Neolithische bouwerken

Overblijfselen uit de nieuwe steentijd (neolithicum)

Dood en begraven

  • Graven worden steeds uitgebreider: grafheuvels en hunebedden


  • Zowel begraven als cremeren: urnenvelden


  • Doden kregen bezittingen mee: vermoedelijk geloven in leven na de dood

Begrippen uit deze les


  • sedentair

  • Vruchtbare Halve Maan

  • klimaatsverandering

  • landbouwrevolutie

  • landbouwsamenleving

  • bandkeramiekers

  • trechterbekercultuur

  • hunebedden

Personen uit deze les


  • Man van Tollund

Jaartallen uit deze les


  • 10.000 v. Chr.: klimaatsverandering

  • 9000 v. Chr.: ontstaan van de landbouw in het Midden-Oosten

  • 5300 v. Chr.: landbouw in Zuid-Limburg

  • tot 4400 v. Chr: bandkeramiekers

  • 3500 v. Chr.: trechterbekercultuur

  • 3000 v. Chr.: geen jager-verzamelaars meer in Nederland

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen.