HAVO: 2.6 Blik over de grens (nieuw)
Maatschappijleer
2.6 Blik over de grens
Opsporing, rechtspraak en straffen in het buitenland
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Maatschappijleer
2.6 Blik over de grens
Opsporing, rechtspraak en straffen in het buitenland
Vandaag
Korte terugblik
Nieuws en leerdoelen
Uitleg: uitlokking, jury en doodstraf
Zelfstandig werken
Nabespreking en studiewijzercheck
Wat is een dwangsom?
Wie is de eiser?
Degene die de rechtszaak start omdat hij of zij iets wil vorderen van de andere partij
Degene tegen wie de rechtszaak is gestart.
Sleepvraag
Ik heb slaapproblemen opgelopen door aanhoudende geluidsoverlast van mijn buurman. Ik wil dat hij een schadevergoeding van 2000 euro betaalt.
Er is een stuk van mijn heg kapot gegaan tijdens het verplaatsen van de schutting van de buurman.
Vermogensschade
Immateriële schade
Leerdoelen
Ik kan het verschil tussen uitlokking en een lokmiddel uitleggen.
Ik kan voor- en nadelen van juryrechtspraak noemen.
Ik kan met een argument zeggen of ik uitlokking, een jury of de doodstraf in Nederland zou invoeren.
In het nieuws: executie in de VS
De doodstraf
In de wereld
16 landen voeren de doodstraf nog uit.
China: op bijna 50 misdrijven.
VS: alleen bij moord of doodslag.
Methoden: dodelijke injectie, vergassing, ophanging, vuurpeloton.
In Nederland
Afgeschaft in 1870; laatste executie in 1952 (oorlogsmisdaden).
Sinds 1983 verboden in de Grondwet (artikel 114).
Zwaarste straf: levenslang. Na 25 jaar mag je om vrijlating vragen.
Kan een land met de doodstraf een rechtsstaat zijn?
1 Ja = Staan
2 Nee = Zitten
Uitlokking of lokmiddel?
Uitlokking
De politie verleidt iemand tot een misdrijf.
Niet zeker of hij het anders ook had gedaan.
Mag in de VS in bepaalde situaties.
In Nederland verboden: het schaadt het vertrouwen in de politie. (Ook undercover agenten mogen niet uitlokken).
Lokmiddel
De politie lokt iemand die het toch al van plan was.
Bijvoorbeeld een lokfiets met gps of een lokpuber online.
Alleen als gewone opsporing niets oplevert.
De officier van justitie geeft vooraf toestemming.
Juryrechtspraak
Een jury is een groep burgers die bepaalt of een verdachte schuldig is.
Bestaat onder meer in België, Frankrijk en de VS. Nederland schafte de jury af in 1813.
Juryleden worden gescreend: geen strafblad en onpartijdig.
In de VS beslist de jury mee over de straf, en moet unaniem zijn bij de doodstraf.
Wanneer de jury de schuld van de verdachte heeft bepaald, verbindt de rechter hier een straf aan.
Voorstanders
Democratischer, en meer begrip voor vonnis en straf.
Tegenstanders
Burgers laten zich leiden door emotie en missen juridische kennis.
Zelfstandig werken
In stilte aan het werk
Malmberg 2.6
Opdracht 1 t/m 6
Klaar?
Voorbereiden
Studiewijzer
Hoofdstuk 1 - Wat is maatschappijleer?
o Ik kan een maatschappelijk vraagstuk herkennen door gebruik te maken van de drie criteria (1. Gevolgen voor verschillende groepen in de samenleving. 2. Mensen hebben verschillende meningen over de oorzaken en de aanpak. 3. Het is alleen gemeenschappelijk op te lossen)
o Ik kan de kernbegrippen voor het analyseren van een maatschappelijk vraagstuk uitleggen (waarden en normen, belangen, macht, sociale ongelijkheid, sociale cohesie).
Hoofdstuk 2.1 - Wat is een rechtstaat?
o Ik kan uitleggen wat het voordeel is van leven in een rechtsstaat.
o Ik kan de ontstaansgeschiedenis van rechtsstaten uitleggen.
o Ik kan uitleggen wat het verschil tussen een dictatuur en democratie is.
o Ik kan uitleggen wat de kerntaken van de overheid in een rechtsstaat zijn: rechtshandhaving en rechtsbescherming.
Hoofdstuk 2.2 - Voorwaarden voor een rechtsstaat
o Ik kan de kenmerken van de rechtsstaat noemen en uitleggen.
o Ik kan het belang van de grondwet en de grondrechten in een rechtsstaat uitleggen.
o Ik kan het verschil tussen sociale en klassieke grondrechten uitleggen.
o Ik kan de verdeling van macht en de bijbehorende begrippen uitleggen: Trias politica, Checks and balances
o Ik kan de drie machten en de bijbehorende instituties van de trias politica benoemen.
o Ik kan de wisselwerking tussen de drie machten binnen de trias politica noemen en uitleggen.
o Ik kan het legaliteitsbeginsel uitleggen.
o Ik kan uitleggen waarom het legaliteitsbeginsel voor rechtszekerheid zorgt.
o Ik kan uitleggen waarom het legaliteitsbeginsel een essentieel kenmerk is voor de rechtsstaat.
Hoofdstuk 2.3 - Criminaliteit en opsporing
o Ik kan het verschil tussen een misdrijf en overtreding uitleggen.
o Ik kan uitleggen hoe de politie misdrijven oplost en welke opsporingsbevoegdheden de politie kan gebruiken.
o Ik kan de rol van de officier van justitie in het opsporingsproces uitleggen.
o Ik kan de drie opties die een officier van justitie heeft na het opsporingsproces van een verdachte benoemen en uitleggen.
Hoofdstuk 2.4 - Rechtspraak en straffen
o Ik kan het verloop van een rechtszaak stapsgewijs uiteenzetten.
o Ik kan uitleggen wat hoger beroep is.
o Ik kan uitleggen wat cassatie is.
o Ik kan uitleggen welke functies straffen hebben.
o Ik kan de verschillende soorten straffen benoemen.
o Ik kan uitleggen wat een strafrechtelijke maatregel is.
o Ik kan uitleggen wanneer een rechter kan kiezen voor adolescentenstrafrecht.
Hoofdstuk 2.5 - Conflict oplossen
o Ik kan het verschil tussen publiek en privaat recht benoemen en uitleggen.
o Ik kan uitleggen wat mediation is en wat de voordelen hiervan zijn.
o Ik kan uitleggen hoe een burgerlijke rechtszaak verloopt.
o Ik kan de begrippen dwangsom, immateriële schade en vermogensschade uitleggen.
o Ik kan uitleggen wat een kort geding is en wanneer gebruik wordt gemaakt van een kort geding.
Hoofdstuk 2.6 - Blik over de grens
o Ik kan een vergelijking maken tussen Nederland en andere landen op de volgende gebieden: Uitlokking en lokmiddelen, Juryrechtspraak, Doodstraf
Rollenspel: de zaak-Ruben K.
Op feesten bij ADE worden al jaren pillen verkocht. Om hier een einde aan te maken zet de politie een undercoveragent in bij het feest Zomerlicht.
De agent vraagt Ruben (19) twee keer om pillen. De eerste keer zegt Ruben nee.
De derde keer biedt de agent €150 voor 10 pillen. Ruben komt na 20 minuten terug met de pillen.
Jullie zijn de jury: was dit uitlokking, of had Ruben het toch al van plan?
Wie speelt wat? (5 min voorbereiden)
De zitting (10 minuten)
Juryberaad (2 minuten)
De jury beslist
Heeft de agent Ruben uitgelokt?
Is Ruben schuldig aan het verkopen van drugs?
Wat het inderdaad uitlokking? Dan volgt vrijspraak.
Spelregels
Kies een voorzitter.
Gebruik alleen wat in de zitting is gezegd.
Probeer unaniem te beslissen; anders minstens 9 van de 12.
De voorzitter geeft het besluit aan de rechter.
Leerdoel check
Leg het verschil uit tussen uitlokking en een lokmiddel.
Noem één voordeel en één nadeel van juryrechtspraak.
Kies uitlokking, jury of doodstraf: zou jij dit in Nederland invoeren? Waarom?
Schrijf je antwoorden bij het exit ticket op je werkblad.
