De zaak: Heeft de regenworm het gedaan?
De zaak:
Heeft de regenworm het gedaan?
Over microplastics in de bodem en de rol van regenwormen hierbij
Lesduur is: 45 minIntroductie
Instructies
- Neem de les een keer door, inclusief de notities.
- Aan het eind van de les zijn een paar dia's met achtergrondinformatie toegevoegd; goed om die gelezen te hebben voorafgaand aan de les.
- Zorg voor een laptop voor elke leerling.
- Voor de opdracht is eventueel tekenpapier en potloden of stiften nodig.
- De leerling leert wat microplastics zijn en hoe ze in de bodem komen.
- De leerling is meer te weten gekomen over het leven van regenwormen.
- De leerling kan uitleggen wat de rol van regenwormen is bij het verspreiden van microplastics in de bodem.
- De leerling heeft ideeën bedacht en opgedaan om te zorgen dat er minder microplastics in de bodem komen.
Onderdelen in deze les
De zaak:
Heeft de regenworm het gedaan?
Over microplastics in de bodem en de rol van regenwormen hierbij
Deze slide heeft geen instructies
Informatie voor de docent
Benodigdheden
Iconen
Zet het vinkje 'toon bij leerling' aan
Toon notities bij elke dia
Navigeren door de les
Vergroot een afbeelding
Klik hier
Hotspot met meer informatie
Laptop voor elke leerling
Vooraf
Bestudeer vooraf de dia's en de bijbehorende notities. Leerlingen hebben een vel papier nodig om te tekenen maar dat kan ook in hun schrift.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les...
...weet je wat microplastics zijn en hoe ze in de bodem komen.
...ben je meer te weten gekomen over het leven van regenwormen.
...kun je uitleggen wat de rol van regenwormen is bij het verspreiden van microplastics in de bodem.
...heb je ideeën opgedaan om te zorgen dat er minder microplastics in de bodem komen.
Deze slide heeft geen instructies
De zaak: regenwormen onder verdenking!
Welkom!
Vandaag zijn jullie bodemonderzoekers.
Er zijn microplastics gevonden in bodemlagen en regenwormen lijken betrokken…
Maar zijn regenwormen hier een deel van de oplossing, of juist een deel van het probleem?
Deze slide heeft geen instructies
regenwormen zijn schuldig
regenwormen zijn onschuldig
Ik weet het niet
Vraag
Wat denk je nu al?
Bewaar/onthoud de uitslag van deze vraag. Later in de les komt de vraag terug en het is interessant om te zien of de uitkomst veranderd is.
Wie is onze verdachte?
Regenwormen zijn belangrijke bodemorganismen.
- Ze graven tunnels.
- Ze mengen bodem, lucht en water.
- Ze helpen planten groeien.
Regenwormen zijn ecosysteem-ingenieurs.
Bekijk (een stukje van) deze video om de regenworm beter te leren kennen.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Wat zou er gebeuren als er geen regenwormen meer waren?
typ hier je antwoord
Mogelijke antwoorden:
- Dode bladeren blijven liggen (regenwormen trekken ze in de bodem en verteren ze)
- Bodem wordt minder vruchtbaar (regenwormen poepen fijn organisch materiaal en mineralen uit, goed voor de bodem en voor plantengroei)
- Bodem wordt minder waterdoorlatend (regenwormen maken tunneltjes in de bodem waardoor het water goed in de bodem kan doordringen en plantenwortels goed bij het water kunnen)
Informatie verzamelen
Om de zaak goed te kunnen beoordelen, moeten we goed geïnformeerd zijn.
Microplastics: kleine deeltjes, groot probleem
Microplastics zijn heel kleine stukjes plastic (kleiner dan 5 mm) die ontstaan wanneer plastic afbreekt.
Ze zitten niet alleen in de oceaan maar ook onder onze voeten, in de bodem en kunnen zelfs in planten terechtkomen.
Opdracht
Bekijk de volgende video...Wat is volgens jou het doel van dit filmpje?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat ontdekte de wetenschap?
Onderzoek laat zien dat microplastics dieper in de bodem komen als er regenwormen zijn – zij transporteren ze namelijk tijdens het graven.
Regenwormen eten deeltjes grond, inclusief microplastics. Vaak breken ze de microplastics af tot nog kleinere stukjes. Deze micro- en nanoplastics brengen ze vervolgens overal heen via tunnels en poep. De minuscule plasticdeeltjes komen via het grondwater in rivieren terecht.
Deze slide heeft geen instructies
En dan?
Vissen zien het plastic als voedsel en via de voedselketen (visje - grotere vis - mens) kan het plastic in ons lichaam komen.
Microplastics zijn gevonden in bloed, longen, hersenen en placenta’s. Ze dragen stoffen als PFAS en weekmakers mee. Meer dan 400 studies tonen aan dat plastic schadelijk kan zijn voor onze gezondheid.
Deze slide heeft geen instructies
Overzicht
Deze dia geeft een overzicht van bronnen en verspreiding van microplastics. Klik eventueel op de hotspots voor voorbeelden.
Tijd om het bewijs te wegen
Pluspunt
Regenwormen verbeteren bodemstructuur en plantengroei.
Minpunt
Regenwormen kunnen microplastics verspreiden door de bodem.
Deze slide heeft geen instructies
Vraag
Jouw onderzoeksconclusie:
Schrijf in 1 zin of regenwormen het microplastic-probleem in de bodem beter of slechter maken.
Laat enkele 'onderzoeksrapporten' zien. Staan er feiten in of alleen een conclusie?
regenwormen zijn schuldig
regenwormen zijn onschuldig
Ik weet het niet
Einduitslag
Zijn de regenwormen schuldig of niet aan het verspreiden van microplastics?
Vergelijk de uitslag van deze poll met die van het begin van deze les. Zijn de leerlingen van gedachten veranderd?
Daders?
Regenwormen zijn geen echte daders - ze doen hun werk zoals altijd.
Maar nu microplastics zelfs in bodemdiertjes zoals regenwormen voorkomen, laat dat zien hoe vervuiling al in het ecosysteem is doorgedrongen.
Deze slide heeft geen instructies
Actie!
In plaats van onschuldige regenwormen in het beklaagdenbankje te zetten, kunnen we beter zélf kijken wat we aan dit probleem kunnen doen.
Opdracht
Bedenk in tweetallen een originele manier om te zorgen dat er minder plastic in de bodem / de omgeving komt. Wees creatief, denk 'out of the box', denk vernieuwend!
Maak een tekening/schets van je oplossing (er mag ook tekst bij staan).
Wie heeft het beste idee?
10
minute
00
second
Hang de oplossingen in de klas, of laat enkele tweetallen hun oplossing pitchen.
Welk idee vond je het beste?
Als hier overduidelijk een 'winnaar' uit komt, kun je die belonen met een klein prijsje (appeltje, blokje memoblaadjes, ...; uiteraard niet iets van plastic!)
Weet je het nog?
De docent draait de spinner.
Bespreek de vraag die verschijnt met degene die naast je zit.
Herhaal zo vaak als leuk is!
Klik op het rad en daarna op 'GO' om het rad te laten draaien. Er verschijnt telkens een vraag, die in tweetallen of klassikaal besproken kan worden. Dit rad kan als een vorm van reflectie op de les worden beschouwd.
Draai gerust nog een paar keer!
Gefeliciteerd!
De regenworm is gelukkig onschuldig. Jij ook?
Nu kun je...
...uitleggen wat microplastics zijn en hoe ze in de bodem komen.
...vertellen wat regenwormen eigenlijk doen.
...uitleggen wat de rol van regenwormen is bij het verspreiden van microplastics in de bodem.
...ideeën uitvoeren om te zorgen dat er minder microplastics in de bodem komen.
Deze slide heeft geen instructies
Geïnspireerd?
Vond je dit een leuke les? Dan is één van de volgende vervolgopleidingen misschien iets voor jou.
Deze slide heeft geen instructies
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Link naar vragenlijst voor leerlingen:
ut.onl/leerling4tu
De makers van deze les willen graag weten wat je van de les vond. Ga daarvoor naar de (korte) vragenlijst. Heel veel dank!
Feedback gevraagd
Vragenlijst voor docenten
Link naar vragenlijst voor docenten:
ut.onl/docent4tu
Deze slide heeft geen instructies
De Boer, L., Centrum van Veiligheid van Stoffen en Producten – RIVM, Sprekers van adviesbureau’s en RIVM-collega, Bensaïah, C., Pijls, C., TAUW, Abbing, J.-M., & De Baat, E. (z.d.). Leren van ZZS-problematiek voor een ‘toxic-free environment’ [Book]. https://bodembreedsymposium.nl/wp-content/uploads/Sessie-5.3-Lise-de-Boer.pdf
Feiten & Cijfers - Plastic Soup Foundation. (z.d.). Plastic Soup Foundation. https://www.plasticsoupfoundation.org/nl/plastic-feiten-en-cijfers
Regenwormen: slijmerige supersterren van de natuur. (z.d.). Regenwormen: Slijmerige Supersterren van de Natuur | Natuurpunt. https://www.natuurpunt.be/nieuws/regenwormen-slijmerige-supersterren-van-de-natuur?
Rillig, M. C., Ziersch, L., & Hempel, S. (2017). Microplastic transport in soil by earthworms. Scientific Reports, 7(1), 1362. https://doi.org/10.1038/s41598-017-01594-7
Bronnen
Deze slide heeft geen instructies
Achtergrondinformatie
Deze slide heeft geen instructies
Achtergrondinformatie
Deze slide heeft geen instructies