H1+H2
H1+H2
Leerdoelen
- Je kan de verschillende rechtsgebieden benoemen en uitleggen.
- Je kan beschrijven en uitleggen hoe de rechtsstaat in Nederland is ontstaan.
- Je kan wat de kerntaken van de overheid in Nederland zijn.
- Je kan uitleggen wat autoritaire staten en dictaturen zijn en hoe je ze kan herkennen.
- Je kan de verschillende grondrechten uitleggen en daar voorbeelden van geven.
- Je kan het begrip Trias Politica uitleggen en voorbeelden geven van welke personen daarbij horen.
- Je kan uitleggen wat het legaliteitsbeginsel is en hoe we dat kunnen terugzien in ons dagelijks leven.
Privaatrecht
Tussen burgers onderling.
Dit geldt ook voor verenigingen en bedrijven.
Publiek recht
Tussen burgers en de overheid.
Strafrecht valt daar ook onder!
Rechtsstaat
'een staat waarin je als burger met grondrechten wordt beschermd tegen machtsmisbruik en willekeur door de overheid.'
Ontstaan rechtsstaat
-Verlichting in 18e eeuw -> verlangen naar maatschappelijk geluk
-Voorkeursbehandelingen voor bepaalde groepen leiden tot verzet burgers.
-Door nieuwe kennis ontstaat nieuw wereldbeeld dat absolute macht niet te rechtvaardigen is.
-In de 18e eeuw werd 'ratio' en 'maakbaarheid' verheerlijkt.
-De waarde 'vrijheid werd centraal gesteld. Macht moest beperkt worden.
-Sociaal contract was nodig voor omgangsvormen tussen mensen om in natuurlijke gelijkheid en vrijheid te kunnen leven.
-Overheid als scheidsrechter, meester en knecht tegelijk -> Trias Politica!
Kerntaken overheid
-Rechtshandhaving
-Geweldsmonopolie
-Rechtsbescherming
Dictatuur
Definitie: wanneer in een land de macht in handen is van 1 persoon, een kleine groep mensen of 1 partij.
Kenmerken:
-Wat denken jullie?
-
-
Kenmerken
-1 persoon of 1 partij heeft alle macht
-Er bestaat geen democratie in het land en er is geen rechtsstaat.
-Het volk heeft geen (politieke)grondrechten.
-Er bestaat geen vrije pers.
-De (geheime) politie en het leger spelen een grote rol.
Maken
Maak opdrachten 9 en 11 van bladzijden 27 en 28 uit je werkboek.
Dit maak je even alleen.
Vraag? Steek even je hand op.
Na de tijd kijken we het na.
minute
second
Voorwaarden van de rechtsstaat
1. Beginsel van de grondrechten -> mensen zijn in vrijheid en gelijkheid geboren.
2. Legaliteitsbeginsel-> macht van de overheid is beperkt, maar kan wel het sociale contract tussen mensen afdwingen.
3. Trias Politica -> scheiding der machten, om de macht van de overheid te begrenzen.
Grondrechten
-Klassieke grondrechten -> gelijke behandeling, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst, enz.
-> moet de overheid garanderen en kan je bij de rechter afdwingen.
-Sociale grondrechten -> recht op werk, gezondheidszorg.
-> kan overheid niet garanderen, maar moet er wel voor inspannen.
De drie machten
1- Wetgevende macht
-> maken nieuwe regels en wetten.
2- Uitvoerende macht
-> zorgen dat de nieuwe regels en wetten worden uitgevoerd.
3- Rechterlijke macht
-> zorgen bij het niet naleven van de regels en wetten voor een gepaste straf.
Onderlinge controle
-De wetgevende macht controleert......
1. de uitvoerende macht.
2. de rechterlijke macht.
-De rechterlijke macht controleert.....
1. de wetgevende macht.
2. de uitvoerende macht.
Legaliteitsbeginsel
'De overheid mag alleen de vrijheid van burgers inperken als de rechtmatigheid van die beperking is vastgelegd in wetten en regels die door het parlement zijn aangenomen.'
Maken
Maak opdrachten 9, 10 en 15 van bladzijden 31 en 36 uit je opdrachtenboek.
Dit mag je zachtjes in tweetallen doen.
Vraag? Steek even je hand op.
Klaar? Maak samen opdracht 16 van bladzijde 36 en gebruik bron 3 uit je tekstboek.
Na de tijd bespreken we de opdrachten.
minute
second
Onbewoond eiland
Hoe richten jullie de nieuwe samenleving in met 100 personen?
Bespreek in tweetallen de volgende zaken:
-Welke drie basisrechten gelden voor alle bewoners van het eiland?
-Verdeel taken van het bestuur: regelmakers, controleurs en rechters heb je nodig. Hoeveel voor elke groep?
-Aan welke regels moet het bestuur zich houden?
Na de tijd bespreken we het klassikaal.
minute
second