De kracht van een groep

• newEditor
• Godsdienst
• Buitengewoon secundair onderwijs
• Leeftijd 12

Samen sterk! - De kracht van een groep

Stellingenspel

• Luister goed naar de volgende situaties

  • Doe je hetzelfde als de groep? Ga dan een stap vooruit.

  • Doe je iets anders? Blijf dan staan.

Je staat bij een rood stoplicht te wachten tot je mag oversteken. De meeste mensen steken over omdat het lang duurt.

Jullie hebben gezien dat iemand een mes bij zich heeft in de klas. Iedereen houdt zijn mond hierover want dat is ‘snitchen’.

Tijdens het schoolfeest heeft een van je vrienden een fles cola meegenomen waar een beetje wodka in zit. Iedereen proeft.

Iedereen gaat chillen op een bouwterrein. Er zit een gat in het hekwerk. Je mag daar eigenlijk niet komen.

Bijna iedereen van je klas doet mee met een schoonmaakactie om in de omgeving van de school zwerfafval op te ruimen.

Bij een groep horen

• Over wat denken jullie dat de les van vandaag zal gaan?
  

• Wie van jullie heeft er al eens iets gedaan omdat anderen dit deden?
  

• Volgen mensen soms de groep, ook als dit fout is?

Lesdoelen

• Ik kan uitleggen wat groepsdruk is.

• Ik ken het verschil tussen impliciete en expliciete groepsdruk.

• Ik begrijp dat groepsdruk positief en negatief kan zijn.

• Ik kan zeggen wanneer een groep fijn is en wanneer niet.

Lesverloop

Inleiding

Videofragment

Nabespreking

Leergesprek

Opdracht

Slot

Een experiment

https://onderwijs.hetarchief.be/item/dv1cj98b77

Begin video

4.15 -12 minuten.

22.50 -28.50 minuten.

Bespreking videofragment

• Wat gebeurde er in het filmpje?
  

• Waarom stapten alle jongeren mee in de auto?
  

• Wat maakt het moeilijk om "nee" te zeggen?
  

Groepsdruk

• De invloed die een groep heeft op jouw gedrag, keuzes of mening.

• Hierdoor doe je soms dingen omdat je bij de groep wil horen, soms zelfs als je dat zelf niet echt zou kiezen.

Sociale normen

• Binnen elke groep bestaan er ideeën over wat normaal is en wat niet.

• Jongeren leren deze normen door naar elkaar te kijken.

Binnen elke groep bestaan er ideeën over wat normaal is en wat niet. Dat noemen we sociale normen. Deze normen bepalen bijvoorbeeld hoe je je kleedt, hoe je praat of wat je doet in je vrije tijd. Jongeren leren deze normen vaak door naar elkaar te kijken. Wanneer de meeste leerlingen in een groep bijvoorbeeld dezelfde soort kleren dragen, zal iemand sneller geneigd zijn om dat ook te doen, omdat dat “past” binnen de groep.

Soms worden deze normen uitgesproken en soms ook niet...

Impliciete groepsdruk

Impliciete groepsdruk

• De druk wordt niet uitgesproken, maar is wel voelbaar

• Voorbeeld?

  • Kledij jongeren

  • Trend op sociale media

Een belangrijke vorm van groepsdruk is impliciete groepsdruk. Dit betekent dat de druk niet uitgesproken wordt, maar wel voelbaar is. Niemand zegt letterlijk wat je moet doen, maar je merkt wel wat verwacht wordt. In een vriendengroep kan het bijvoorbeeld normaal zijn om mee te doen met een bepaalde trend op sociale media. Niemand verplicht je, maar je voelt dat je er minder bij hoort als je niet meedoet. Een ander voorbeeld is wanneer iedereen stil wordt wanneer iemand begint te roddelen. Je merkt dan dat het blijkbaar oké is om mee te doen, ook al wordt dat niet gezegd.

Expliciete groepsdruk

Expliciete groepsdruk

• De druk wordt rechtstreeks uitgesproken.

  • Hierdoor is de druk zichtbaarder en directer.

• Voorbeeld?

  • Aanzetten tot roken, drinken,...

Daarnaast bestaat er expliciete groepsdruk. Dit is groepsdruk die duidelijk wordt uitgesproken. De groep zegt dan rechtstreeks wat je moet doen of verwacht. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer vrienden zeggen: “Komaan, doe mee, anders ben je saai.” Of wanneer iemand zegt dat je er niet meer bij hoort als je niet meedoet. In zulke situaties is de druk veel zichtbaarder en directer. Mensen kunnen zich hierdoor gedwongen voelen om iets te doen dat ze eigenlijk niet willen.

Sorteer volgende voorbeelden in de juiste groep

Impliciete groepsdruk

Expliciete groepsdruk

Iedereen begint te lachen met iemand.
Jij lacht mee, ook al vind je het niet leuk.

Je vrienden zeggen: “Drink gewoon mee, wees niet flauw.”

Iemand zegt: “Als je niet meegaat, ben je geen echte vriend.”

In je vriendengroep draagt iedereen dezelfde soort kleren. Jij doet dit mee.

Is groepsdruk altijd negatief?

A

Ja

B

Nee

Positieve groepsdruk

• Wanneer kan groepsdruk positief zijn?

  • Een groep die elkaar aanmoedigt om goede dingen te doen.

  • Voorbeelden?

Groepsdruk kan zowel positieve als negatieve gevolgen hebben. Positieve groepsdruk ontstaat wanneer een groep goed gedrag aanmoedigt. In een klas kan dit bijvoorbeeld betekenen dat leerlingen elkaar helpen met taken of elkaar aanmoedigen om hun best te doen. In een sportteam kan positieve groepsdruk ervoor zorgen dat iedereen zich inzet en elkaar ondersteunt. In zulke gevallen helpt de groep je om goede keuzes te maken en om te groeien.

Negatieve groepsdruk

• Wanneer kan groepsdruk negatief zijn?

  • Een groep die gedrag aanmoedigt dat niet goed of gevaarlijk is.

  • Voorbeelden?

Negatieve groepsdruk ontstaat wanneer een groep gedrag aanmoedigt dat niet goed of zelfs gevaarlijk is. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een groep jongeren iemand uitlacht en verwacht dat iedereen meedoet. Iemand kan dan meelachen, ook al voelt dat niet juist, omdat hij of zij bang is om zelf buitengesloten te worden. Een ander voorbeeld is wanneer jongeren meegaan in risicovol gedrag, zoals instappen bij een dronken bestuurder, omdat de rest van de groep dat ook doet. Ze weten dat het gevaarlijk is, maar de druk van de groep zorgt ervoor dat ze toch meegaan.

Groepsdruk in de praktijk

• Hoewel mensen vaak weten wat juist/fout is handelen ze toch anders door de invloed van een groep.

• De invloed van een groep kan dus heel erg sterk zijn.

Het bijzondere aan groepsdruk is dat mensen vaak weten wat juist of fout is, maar toch anders handelen door de invloed van de groep. Dit werd ook aangetoond in onderzoek van de sociale psychologie, zoals bij Solomon Asch. Mensen kunnen een fout antwoord geven, gewoon omdat de groep dat ook doet, terwijl ze eigenlijk weten dat het niet klopt. Dit toont hoe sterk de invloed van een groep kan zijn.

Opdracht

1. Bookwidgets ' De kracht van een groep'
   
   

2. Extra oefening

Verschillende groepen: bestand in canva gemaakt.

Bookwidgets staat klaar in classroom.

Extra oefening: PFD in drive

Om te onthouden

• Groepen zijn een belangrijk deel van ons leven.

• Ze helpen ons groeien

• Maar... ze kunnen ook druk uitoefenen.

• Belangrijk dat je dit kan herkennen.

  • Blijf nadenken over wat je zelf belangrijk vind.

  • De sterkste keuze die je kan maken is een keuze die bij jou past!

Groepen zijn een belangrijk deel van ons leven. Ze kunnen ons helpen groeien, ons steunen en ons een gevoel van verbondenheid geven. Maar tegelijk kunnen ze ook druk uitoefenen, soms zonder dat we het merken.

Het is belangrijk dat je leert herkennen wanneer je beïnvloed wordt door een groep, en dat je blijft nadenken over wat jij zelf belangrijk vindt. Want echt ergens bij horen betekent niet dat je jezelf moet verliezen.

De sterkste keuze die je kan maken, is een keuze die bij jou past — ook als dat betekent dat je soms tegen de groep ingaat.

“Wat neem jij mee uit deze les voor jezelf?”