Groene vormgeving en verkoop (Groen vmbo), les 1: Uitleg

• newEditor
• Groen
• Middelbare school
• vmbo b, k, g

Introductie

Uitleg over profielmodule Groene vormgeving en verkoop: winkelvormen, inkopen en bestellen, producten ontvangen en plaatsen, marketingmix en promotie, ontwerpen en inrichten, het verkoopgesprek en prijsberekeningen. Vijf blokken met controlevragen. Stof alleen voor KB en GL staat in de docentnotities.

Een boeket tuinbloemen in een glazen pot

VORMGEVING EN VERKOOP

Groene vormgeving en verkoop

Examenstof Groen vmbo · CSPE

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: P/GR/4.1, P/GR/4.2, P/GR/4.3. Image credit: Salicyna / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

VORMGEVING EN VERKOOP

Wat ga je kunnen?

Ik kan kiezen, ontwerpen en rekenen voor de inkoop, de presentatie en de verkoop in een groene winkel.

Wat zie en doe je in een bloemenwinkel of tuincentrum?

Verwachte woorden: bloemen, planten, boeketten, kassa, klanten, prijzen, aanbiedingen, etalage, bestellen. Zet ze in vier groepen: winkel en inkoop, plaatsen en verzorgen, ontwerpen en promotie, verkopen en rekenen. Zo zie je de vier delen van deze module (P/GR/4.1, 4.2 en 4.3). Gebruik de woorden later in de les.

Bloemenmarkt aan de Singel in Amsterdam

VORMGEVING EN VERKOOP

Winkelvormen

• Markt: kramen. Boerderijwinkel: verkoop op het bedrijf.

• Speciaalzaak: één soort producten, zoals een bloemist.

• Tuincentrum: veel planten. Webshop: je koopt online.

Syllabus P/GR/4.1.1.1 (BB en KB): verschillende winkelvormen benoemen: markt, boerderijwinkel, speciaalzaak, tuincentrum, webshop. Een winkelformule is de manier waarop een winkel werkt en voor wie hij er is. Laat leerlingen per vorm een voorbeeld uit hun eigen buurt noemen. Veelgemaakte fout: een speciaalzaak en een tuincentrum door elkaar halen: een speciaalzaak verkoopt één soort producten, een tuincentrum een breed assortiment. Image credit: Txllxt TxllxT / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Een kleine boerderijwinkel in een houten hut

VORMGEVING EN VERKOOP

Elementen van een formule

• Doelgroep: de klanten voor wie de winkel er is.

• Marktpositie: waarin de winkel verschilt van andere winkels.

• Marketingmix: de middelen waarmee je verkoopt.

Syllabus P/GR/4.1.1.2 (alleen KB en GL): elementen uit retailformules herkennen: doelgroep, marktpositie en marketingmix. Voorbeeld: een boerderijwinkel richt zich op mensen die verse producten van dichtbij willen. De marketingmix komt in de volgende onderdelen terug. Veelgemaakte fout: doelgroep en marktpositie verwisselen: de doelgroep zijn de klanten, de marktpositie gaat over de winkel zelf. Image credit: Pieter Deurne / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

VORMGEVING EN VERKOOP

Inkoopkanalen

• Veiling: kwekers verkopen hier hun producten aan kopers.

• Groothandel: koopt van kwekers en verkoopt door aan winkels.

• Producent: je koopt rechtstreeks bij de kweker.

• Alleen KB en GL: kies op prijs, kwaliteit en beschikbaarheid en leg je keuze uit.

Syllabus P/GR/4.1.2.1 (BB, met instructie) en P/GR/4.1.3.1 (alleen KB en GL, met argumenten): het meest geschikte inkoopkanaal bepalen: veiling, groothandel, producent. De syllabus noemt alleen deze drie kanalen; de omschrijvingen zijn algemene vakkennis. Alleen KB en GL: de keuze toelichten, bijvoorbeeld de groothandel omdat je van veel soorten een kleine hoeveelheid nodig hebt. Veelgemaakte fout: groothandel en producent door elkaar halen.

VORMGEVING EN VERKOOP

Bestellen

• Een besteleenheid is de verpakking waarin je koopt, zoals een bos of tray.

• Je bestelt hele eenheden. Heb je er te weinig, rond dan naar boven af.

• Voorbeeld: 25 stelen nodig, een bos heeft 10 stelen. Bestel 3 bossen.

• Vul het bestelformulier in: product, eenheid, aantal. Controleer en verzend.

Syllabus P/GR/4.1.2.2 (BB) en P/GR/4.1.3.2 (alleen KB en GL): producten bestellen: productkeuze en besteleenheden, bestelformulieren invullen en verzenden; alleen KB en GL: productkeuze op grond van prijs, kwaliteit en beschikbaarheid. Rekenvoorbeeld nagerekend: 25 : 10 = 2,5, dus naar boven afgerond 3 bossen (30 stelen). Veelgemaakte fout: naar beneden afronden en dan te weinig bestellen.

Welk inkoopkanaal is de kweker zelf?

A

Veiling

B

Groothandel

C

Producent

D

Webshop

Bij de producent koop je rechtstreeks bij de kweker. Verwachte fout: veiling kiezen, omdat daar ook kwekers aanbieden. Syllabus P/GR/4.1.2.1.

Een bloemist knipt stelen schoon

VORMGEVING EN VERKOOP

Ontvangen en controleren

• Pak uit en tel: klopt het aantal met de bon?

• Controleer de kwaliteit: beschadigd, verlept of ziek?

• Klopt iets niet? Reclameer: meld het meteen bij de leverancier.

Syllabus P/GR/4.1.4.1 (BB en KB): producten uitpakken en controleren op aantal en kwaliteit en op grond van de controle reclameren. Reclameren is een klacht melden bij de leverancier, liefst met de bon en een foto van het probleem. Veelgemaakte fout: de levering pas controleren als je hem de volgende dag uitpakt. Image credit: direct2Florist / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

VORMGEVING EN VERKOOP

Plaatsen en verzorgen

• Maak producten verkoopklaar: schoon, met prijs. Zet ze volgens het schappenplan.

• Fifo (first in, first out): wat eerst binnenkwam, verkoop je eerst.

• Spiegelen: schuif producten naar voren, zodat het schap vol oogt.

• Geef planten water en haal verlepte bloemen weg. Controleer kwaliteit en prijs.

Syllabus P/GR/4.1.5.1 (BB en KB): producten in een verkoopruimte plaatsen, beheren en verzorgen: schappenplan toepassen, verkooppresentatie verzorgen, fifo, spiegelen, de verkoopruimte efficiënt en economisch gebruiken, producten controleren, bloemen en planten verzorgen. Ook P/GR/4.1.4.2 (BB en KB): producten verkoopklaar maken. Gebruik de ruimte efficiënt: veel producten, toch overzichtelijk. Veelgemaakte fout: nieuwe producten voor de oude zetten, waardoor de oude te lang blijven staan. Of: de presentatie alleen bij het openen verzorgen en niet tussendoor.

Zet op volgorde: een levering verwerken

1

Aantal en kwaliteit controleren

2

Product verkoopklaar maken

3

Product in het schap plaatsen

4

Doos uitpakken

Eerst uitpakken, dan controleren (en zo nodig reclameren), dan verkoopklaar maken en plaatsen. Verwachte fout: plaatsen voor controleren. Syllabus P/GR/4.1.4 en 4.1.5.

Twee dozen tulpen: één van gisteren, één van vandaag. Welke eerst verkopen?

A

De doos van gisteren

B

De doos van vandaag

C

De doos met de meeste bloemen

D

Dat maakt niet uit

Fifo: wat eerst binnenkwam, verkoop je eerst, zodat niets te lang blijft staan. Verwachte fout: de verse doos eerst willen verkopen. Syllabus P/GR/4.1.5.1.

VORMGEVING EN VERKOOP

Marketingmix: de vier P's

• Product: wat je verkoopt, zoals een boeket of een plant.

• Prijs: wat het kost, met aanbiedingen en korting.

• Promotie: hoe je klanten laat weten wat je verkoopt.

• Plaats: waar en hoe de klant het kan kopen.

Syllabus P/GR/4.2.1.1 (BB, volgens instructie): marketinginstrumenten herkennen en gebruiken: product, prijs, promotie, plaats. Alleen KB en GL (P/GR/4.2.2.1): ook presentatie (hoe het eruitziet, bijvoorbeeld de etalage) en personeel (wie de klant helpt) en de instrumenten in een retailformule toelichten. Veelgemaakte fout: promotie en prijs door elkaar halen: een kortingsbord is promotie, de hoogte van de korting is prijs.

VORMGEVING EN VERKOOP

Marketingtechnieken en media

• Alleen KB en GL. Actiemarketing: een tijdelijke aanbieding, zoals 2 voor 1.

• Themamarketing: een actie rond een thema, zoals Moederdag.

• Directmarketing: je benadert de klant zelf, bijvoorbeeld met een mail.

• Kies een medium dat past bij je doelgroep: krant, folder, social media, etalage.

Syllabus P/GR/4.2.2.2 en 4.2.2.3 (alleen KB en GL): marketingtechnieken kiezen en gebruiken en de voor- en nadelen noemen (actie, thema, direct); de functies van verschillende typen media benoemen. Voordeel en nadeel als voorbeeld: een actie trekt snel klanten maar verlaagt de winst per product; directmarketing is persoonlijk maar vraagt adressen van klanten. Veelgemaakte fout: elk medium voor elke doelgroep gebruiken.

VORMGEVING EN VERKOOP

Een promotie voorbereiden

• Denk aan planning, ruimte en tijd, arbeid, materialen en producten.

• Alleen KB en GL: reken de kosten en de verwachte opbrengsten uit.

• Promotiemateriaal, zoals een poster of bordje, past bij de doelgroep.

• Let op kleur, vorm en textuur en op de winkelformule.

Syllabus P/GR/4.2.3.1 (alleen KB en GL: voorbereiden en randvoorwaarden beschrijven), 4.2.3.2 en 4.2.3.3 (BB en KB: een promotieactiviteit uitvoeren en promotiemateriaal maken) en 4.2.3.4 (alleen KB en GL: verband tussen winkelformule en promotie toelichten). Voorbeeld: een boerderijwinkel kiest een bordje van hout, een tuincentrum een grote poster. Veelgemaakte fout: de kosten en de benodigde tijd vergeten.

Je hangt een poster in de etalage om een actie bekend te maken. Welke P?

A

Product

B

Prijs

C

Plaats

D

Promotie

Een poster laat klanten weten wat je verkoopt: dat is promotie. Verwachte fout: prijs kiezen, omdat het om een actie gaat. Syllabus P/GR/4.2.1.1.

Gerbera's in een vaas: veel kleur en vorm

VORMGEVING EN VERKOOP

Presentatie, kleur en vorm

• Ontwerp eerst: denk aan doelgroep en huisstijl (de vaste look).

• Compositie: de opbouw en verdeling van je werk.

• Let op kleur, vorm en textuur (hoe iets aanvoelt).

Syllabus P/GR/4.2.4.1 en 4.2.4.2 (BB en KB): een artikelpresentatie ontwerpen met doelgroep en huisstijl en maken met compositie, vormgeving, kleur, vorm en textuur. Voorbeeld: gladde bladeren naast ruwe schors geeft contrast in textuur. Veelgemaakte fout: zonder ontwerp beginnen en dan geen overzicht meer hebben. Image credit: David Condrey / Wikimedia Commons, CC0

Krans met strik en droogmateriaal

VORMGEVING EN VERKOOP

Schikking en boeket

• Een schikking maak je met steektechnieken: steken in een basis.

• Een boeket maak je met de korenschoof-bindtechniek.

• Maak eerst een ontwerp en een lijst van benodigdheden.

Syllabus P/GR/4.2.5 en 4.2.6 (BB en KB): een decoratieve schikking ontwerpen en maken met behulp van steektechnieken en een boeket samenstellen met een korenschoof bindtechniek: ontwerpen met de wensen van de opdrachtgever, maken met compositie, vormgeving, kleur, vorm, textuur en techniek, en een lijst van benodigdheden opstellen. De techniek zelf oefen je in de praktijkruimte. Veelgemaakte fout: de wensen van de klant niet navragen voor je ontwerpt. Image credit: I.Sáček, senior / Wikimedia Commons, CC0

VORMGEVING EN VERKOOP

Een ruimte inrichten

• Een moodboard is een collage die de sfeer en de elementen laat zien.

• Alleen KB en GL: maak een plan met functie en winkelformule, en reken de kosten.

• Kosten: materialen, producten, middelen en arbeid (werktijd).

• Houd rekening met de doelgroep, het seizoen en trends.

Syllabus P/GR/4.2.7 (BB en KB): een moodboard maken, een ruimte inrichten op basis van een ontwerp met compositie, vormgeving, kleur, vorm en textuur; alleen KB en GL: een plan voor de inrichting maken (functie en winkelformule), de randvoorwaarden beschrijven (materialen, producten, totale kosten) en het resultaat toelichten. Veelgemaakte fout: de arbeidskosten niet meetellen in de totale kosten.

Wat is een moodboard?

A

Een lijst met de kosten van de inrichting

B

Een collage die de sfeer van een ontwerp laat zien

C

Een plattegrond van de winkel

D

Een bord met de prijzen van de planten

Een moodboard laat met beelden, kleuren en materialen de sfeer zien. Verwachte fout: de plattegrond kiezen, omdat die ook bij een inrichting hoort. Syllabus P/GR/4.2.7.1.

Een bloemist houdt een ingepakt boeket vast

VORMGEVING EN VERKOOP

Het verkoopgesprek

• Ontvang de klant en maak contact. Vraag naar de koopwens.

• Geef informatie en advies. Noteer de bestelling.

• Toon empathie: leef je in. Blijf vriendelijk en beleefd.

Syllabus P/GR/4.3.1.1 en 4.3.1.2 (BB en KB): klanten te woord staan (verbale en non-verbale communicatie, omgangsvormen, empathie, sociale vaardigheden) en een verkoopgesprek voeren: klanten ontvangen en contact maken, de koopwens achterhalen, informatie geven, advies geven, bestelling noteren. Non-verbaal: oogcontact, een open houding, een glimlach. Veelgemaakte fout: meteen een product aanwijzen voordat je de koopwens kent. Image credit: direct2Florist / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

VORMGEVING EN VERKOOP

Advies en afronden

• Adviseer met wat je weet: budget, gelegenheid, smaak en verzorging.

• Alleen KB en GL: bijverkoop is iets extra's erbij verkopen, zoals een vaas.

• Alleen KB en GL: impulsaankoop is iets dat de klant spontaan meeneemt.

• Rond af: inpakken, service verlenen en betaalafspraken maken.

Syllabus P/GR/4.3.2.1 (BB en KB: een klant adviseren), 4.3.1.3 (BB en KB: de verkoop afronden met inpakken, service en betaalafspraken) en 4.3.1.4 (alleen KB en GL: bijverkoop en impulsaankoop uitleggen en gebruiken). Service is bijvoorbeeld uitleg over de verzorging. Veelgemaakte fout: bijverkoop en impulsaankoop door elkaar halen: bijverkoop stel jij voor, een impulsaankoop pakt de klant zelf.

VORMGEVING EN VERKOOP

Prijs berekenen

• Kostprijs = productkosten + arbeidskosten.

• Arbeidskosten = werktijd in uren x uurloon. 15 minuten is 0,25 uur.

• Verkoopprijs = kostprijs + opslag (een percentage van de kostprijs).

• Daarna: korting eraf en btw erbij. De percentages staan in de opdracht.

Syllabus P/GR/4.3.3.1 (BB en KB): de verkoopprijs berekenen op basis van kostprijs, arbeidsloon en gewerkte tijd: productkosten, arbeidskosten, kostprijs, opslagpercentage, korting en btw. Rekenvoorbeeld twee keer nagerekend: kostprijs € 20,00, opslag 50%: 20 x 1,5 = € 30,00. Korting 10%: 30 x 0,9 = € 27,00. Btw 21%: 27 x 1,21 = € 32,67 (27 x 0,21 = 5,67). Volg altijd de volgorde en de percentages uit de opdracht. Veelgemaakte fout: de opslag over de productkosten rekenen in plaats van over de kostprijs, of de minuten niet omzetten naar uren.

VORMGEVING EN VERKOOP

Offerte en afrekenen

• Alleen KB en GL: een offerte is een duidelijke prijsopgave vooraf.

• Alleen KB en GL: constante kosten blijven gelijk (huur), variabele kosten wisselen.

• Afrekenen: producten afwegen, kortingsbon of waardebon verwerken, bon meegeven.

• Alleen KB en GL: schrijf zo nodig een btw-bon uit.

Syllabus P/GR/4.3.4 (alleen KB en GL): een offerte maken met een overzichtelijke prijsberekening van een samengesteld product of een dienst, en constante en variabele kosten onderscheiden; P/GR/4.3.5.1 (BB en KB): producten afwegen, betalingshandelingen uitvoeren, rekening uitschrijven en opbergen, kortings- en waardebonnen verwerken; 4.3.5.2 (alleen KB en GL): een btw-bon uitschrijven. Constant: kosten die niet veranderen met het aantal producten, zoals huur. Variabel: kosten die meegroeien met de hoeveelheid, zoals de inkoop van bloemen. Veelgemaakte fout: huur en bloemen allebei variabel noemen.

Zet het verkoopgesprek op volgorde

1

Inpakken en afrekenen

2

Klant ontvangen en contact maken

3

Koopwens achterhalen

4

Bestelling noteren

5

Informatie en advies geven

Volgorde uit de syllabus: ontvangen, koopwens, informatie en advies, bestelling noteren, afronden. Verwachte fout: advies geven voor je de koopwens kent. Syllabus P/GR/4.3.1.2 en 4.3.1.3.

Productkosten € 12,00, arbeidskosten € 8,00. Wat is de kostprijs?

A

€ 20,00

B

€ 12,00

C

€ 8,00

D

€ 4,00

Kostprijs = productkosten + arbeidskosten = 12 + 8 = € 20,00. Nagerekend: 20 - 8 = 12. Verwachte fout: de arbeidskosten vergeten (€ 12,00). Syllabus P/GR/4.3.3.1.

Welk onderdeel vond je het lastigst?

1

Winkelvormen en inkoop

2

Ontvangen en plaatsen

3

Marketing en ontwerpen

4

Verkopen en rekenen

Bespreek het onderdeel met de meeste stemmen aan het begin van de training nog eens.

Welke winkelvorm past bij jou? Noem één reden.

Open reflectie. Laat leerlingen een winkelvorm noemen en zeggen welke doelgroep of werkwijze hen aanspreekt, bijvoorbeeld een markt omdat je veel met klanten praat.

VORMGEVING EN VERKOOP

Begrippen (1/2)

• Winkelformule: Hoe een winkel werkt en voor wie hij er is

• Besteleenheid: De verpakking waarin je koopt, zoals een bos

• Fifo: Wat eerst binnenkwam, verkoop je eerst

• Spiegelen: Producten naar voren schuiven voor een vol schap

• Marketingmix: Product, prijs, promotie en plaats

VORMGEVING EN VERKOOP

Begrippen (2/2)

• Compositie: De opbouw en verdeling van een ontwerp

• Moodboard: Collage die de sfeer van een ontwerp toont

• Kostprijs: Productkosten plus arbeidskosten

• Opslag: Percentage dat je op de kostprijs zet

• Bijverkoop: Iets extra's dat je bij een product verkoopt