Erfelijkheid en Evolutie
Erfelijkheid en Evolutie
Programma
Nieuwe lesstof: DNA-technieken uitleg
Opdrachten maken
Afsluiting
5.6 leerdoel
5.6.12 Je kunt enkele DNA-technieken in de biotechnologie beschrijven.
Mensen gebruiken organismen om producten te vervaardigen. Dankzij allerlei nieuwe DNA-technieken is de biotechnologie sterk in ontwikkeling.
Biotechnologie
Biotechnologie: Technieken waarbij organismen gebruikt worden om producten voor mensen te maken. DNA blijft hetzelfde.
(gist => brood rijzen; bacteriën => yoghurt maken)
Recombinante DNA-technieken.
Technieken waarbij het DNA van een organisme wordt aangepast
Het aanbrengen van gewenste genetische eigenschappen bij organismen heet genetische modificatie.
Transgeen organisme
Een genetisch gemodificeerd organisme wordt transgeen genoemd.
Gebruik van DNA
Politie onderzoek
Familie onderzoek
Crispr-cas
Crispr-cas is een methode van gene editing (gen-aanpassing). Hierbij worden gericht wijzigingen aangebracht in de genen van een organisme. Een stukje van de code wordt aangepast, waardoor eigenschappen veranderen.
Wat is Crispr-cas?
CRISPR-Cas is een moderne techniek waarmee wetenschappers DNA heel precies veranderen. Het is een soort moleculaire schaar die een specifiek stukje genetisch materiaal opzoekt in een cel. Wanneer hij dit stukje vindt, knipt hij het DNA op die plek door. Omdat gebroken DNA ernstige gevolgen heeft, ‘lijmt’ de cel zo’n breuk direct.
Tijdens dat reparatieproces ontstaan foutjes in het DNA rondom de breuk. Een dergelijke mutatie kan ertoe leiden dat een gen (een stukje DNA dat één biologische eigenschap regelt) uitgeschakeld wordt.
Wat is Cas?
Cas-eiwit is een stofje dat DNA openritst en het vervolgens doormidden knipt.
In een cel scant het cas-eiwit (enzym) het erfelijk materiaal totdat het een stuk DNA vindt dat overeenkomt met het voorbeeld, het gids-RNA. Op dat moment is het de taak van het Cas-eiwit het DNA op precies die plek door te knippen.
Toepassingen crispr-cas
GMO gewassen van Monsanto (nu overgenomen door Bayer)
Gouden rijst als oplossing voor het voedselprobleem?
Hoever mag genetische modificatie gaan?
Mag je veevoer genetisch aanpassen?
Mag je voedselgewassen genetisch aanpassen?
Mag je dieren voor consumptie genetisch aanpassen?
Mag je huisdieren genetisch aanpassen?
Mag je wilde dieren genetisch aanpassen?
Mag je mensen genetisch aanpassen?
Met welk doel mag je organismen genetisch aanpassen?
Genomics
De studie van het gehele DNA van een organisme met alle genen die daarop liggen.
ziekweefsel vergelijken met gezond weefsel
behandelingen en medicatie op maat maken
veeteelt selectie op goede eigenschappen van fokstieren
Slide text
Zelfstandig werken
Wat: maken bs 5.6
Hoe: Je mag zacht overleggen met je buur.
Klaar?: Maak een samenvatting van deze paragraaf