Les 5 - grammatica (aanwijzend en vragend voornaamwoord)

Goedemorgen 2H3

  • Doe je jas uit, tas op de grond

  • Ga rustig zitten, volgens de plattegrond

  • Leg je boek + schrift voor Nederlands + agenda op tafel


Startopdracht:

Leg je schrift open

en je boek op blz. 212

Programma:

  • Aanwijzend + vragend voornaamwoord (huiswerk)

  • Uitje naar de mediatheek

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Goedemorgen 2H3

  • Doe je jas uit, tas op de grond

  • Ga rustig zitten, volgens de plattegrond

  • Leg je boek + schrift voor Nederlands + agenda op tafel


Startopdracht:

Leg je schrift open

en je boek op blz. 212

Programma:

  • Aanwijzend + vragend voornaamwoord (huiswerk)

  • Uitje naar de mediatheek

Vorige les(sen)

  • Nieuwe woordsoorten Aanwijzend en vragend voornaamwoord

  • Maken opdracht 1 t/m 5 op blz. 212 /213 ( = huiswerk)


















Woordsoorten

  • Werkwoorden (ww)

  • Zelfstandig naamwoord (zn)

  • Bijvoeglijk naamwoord (bn)

  • Lidwoord (lw)

  • Persoonlijk voornaamwoord (pers.vnw)

  • Bezittelijk voornaamwoord (bez. vnw)

  • Voorzetsel (vz)

  • Bijwoord (bw)









Wat kun je na deze les?

Je kunt een aanwijzend en vragend voornaamwoord herkennen in een zin









Aanwijzend voornaamwoord

(aanw.vnw)

-> Een aanwijzend voornaamwoord wijst iets of iemand aan (maar kan ook naar de hele zin verwijzen)

-> De aanwijzende voornaamwoorden zijn: deze, dit, die en dat


Maar ook: zulk(e), dergelijk(e), zelf, hetzelfde, dezelfde









Wat is fictie?

Van spanning tot sport, humor en avontuur

Wat is jouw smaak?


Onderwerp -> waar gaat het verhaal over? Denk aan voetbal, vriendschap of brugklas


Genre -> Het soort verhaal (pictogrammen op de rug van het boek)





Genre -> het soort verhaal


Naar de mediatheek

  • Welk onderwerp spreekt je aan?

  • Wat is je favoriete genre?

  • Kies jouw favoriete C-boek en scan het bij de balie


Boek gekozen? Wacht buiten de mediatheek totdat iedereen klaar is. We lopen samen terug naar het lokaal.









Volgende les

di 1 sep, 3e uur

Huiswerk: lezen theorie op blz. 210 (paragraaf 3 -> naamwoordelijk gezegde)

Materiaal: zorg dat je bij je hebt: boek Nederlands + schrift + leesboek + agenda



  • Blijf zitten tot

    de bel gaat

  • Schuif je stoel
    netjes aan

Vragend voornaamwoord (vr.vnw)

-> Het vragend voornaamwoord verwijst naar iets of iemand

-> De vragende voornaamwoorden zijn: 

wie, wat, welke, wat voor (een)


-> Staat altijd aan het begin van een zin/vraag









Aan de slag!

  • Pak je boek -> blz. 212

  • Maken: opdracht 1 t/m 5


Tijd: 15 minuten

Hoe? Individueel

Eerste 10 minuten stilte, daarna mag je zachtjes fluisteren (maar ben je wel aan het werk)

5

minute

00

second

Terugblik

  • Je kunt een aanwijzend en vragend voornaamwoord herkennen in een zin






Zelfstandig naamwoord (zn)

Een zelfstandig naamwoord is een woord voor een: mens, dier, plant, ding en gevoel


Een eigennaam (zn-e) is ook een zelfstandig naamwoord: Nederland, Haarlem, Waal, Sarah, Hema 


  • Het heeft meestal een enkelvoud en een meervoud: huis / huizen

  • Je kunt er een verkleinwoord van maken

  • Je kunt er vaak de, het of een voorzetten 


Lidwoord (lw)

  • Er zijn 3 lidwoorden: de, het, een

  • Een lidwoord hoort altijd bij een zelfstandig naamwoord


Voorbeeld: de klas, een voetbal, het schip 


de / het = bepaalde lidwoorden (blw)

een = onbepaalde lidwoorden (olw)


Bijvoeglijk naamwoord (bn)

  • Het bijvoeglijk naamwoord geeft extra informatie over het zelfstandige naamwoord.

  • Het bijvoeglijk naamwoord kan voor of achter het zelfstandig naamwoord staan: de enge film - de film is eng 

  • Het bijvoeglijk naamwoord heeft vaak een lange en korte vorm: spannend - spannende 

  • Je kunt vaak de trap van vergelijking toepassen: leuk - leuker - leukst


Stoffelijk bijvoeglijk naamwoord (st.bn)

Stoffelijk bijvoeglijk naamwoord: zegt van welk materiaal iets gemaakt is -> koperen, zilveren, nylon, plastic, denim, nylon, suède 

Persoonlijk voornaamwoord (pers.vnw)

  • Verwijst naar een persoon, dier of ding: ze, ik, hij, u, etc.


Het woord 'het' is een persoonlijk voornaamwoord als het niet bij een zelfstandig naamwoord hoort en wel een duidelijke betekenis heeft. 


Dit boek is heel spannend, dus ik heb het (= dit boek) in een keer uitgelezen. 


Bezittelijk voornaamwoord (bez.vnw)

Een bezittelijk voornaamwoord geeft aan dat iets een bezit is van iemand of iets.

-> Mijn, jouw, zijn, haar, uw, ons, jullie, hun


Zij gaan in februari trouwen. Het is hun bruiloft. 

Mijn tas

Onze buren 


Voorzetsel (vz)

Voorzetsels geven vaak een plaats, tijd of reden/oorzaak aan:

  • Plaats (waar?): achter je, bij ons thuis, op de tafel, te Haarlem

  • Tijd (wanneer?): na de lunch, tijdens de film, onder de les Nederlands

  • Reden (waarom?): vanwege, door


Voorzetsels staan vaak voor een zelfstandig nw of een groepje woorden met een znw

Voorzetseluitdrukkingen (vaste combi met zn): bij wijze van, door middel van, in overleg met



Bijwoord (bw)

Een bijwoord kan van alles aangeven:


  • Tijd: eergisteren, overmorgen, laatst, vroeger, tegenwoordig

  • Plaats/richting: daar, ginds, hier, nergens, overal, daarheen, erlangs, opzij, vooruit

  • Een reden/oorzaak: daarom, vandaar, hierdoor, daardoor

  • Een vraag: hoe, waar, waardoor, waarheen, waarom, wanneer

  • (On)zekerheid: ongetwijfeld, vast, wel, misschien, vermoedelijk, zeker

  • Ontkenning: niet, nooit, nimmer, geenzins


Een bijwoord kan iets zeggen over een hele zin, werkwoord, bijvoeglijk naamwoord, ander bijwoord



Zelfstandig- of koppelwerkwoord?

  • Zelfstandige werkwoorden -> zegt wat iets of iemand overkomt of doet -> hoort bij het werkwoordelijk gezegde

  • Koppelwerkwoorden -> zegt wat iets of iemand is -> hoort bij het naamwoordelijk gezegde 

Zelfstandig werkwoord  of koppelwerkwoord?

Als er maar een werkwoord in de zin staat, is het de persoonsvorm. Maar hoe stel je vast of dat ene werkwoord een zelfstandig werkwoord of koppelwerkwoord is?

Koppelwerkwoord (kww)

Is het een vorm van zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen (zwabbels), heten, dunken, voorkomen zegt het wat iets of iemand is? -> koppelwerkwoord!


Henk is een aardige man

Die beroemde zangeres was vroeger heel verlegen

De film bleek erg saai
De leerlingen bleven geduldig

Maar let op! 

Als zijn of blijven in een zin betekent waar iets of iemand is, dan zijn het zelfstandig naamwoorden:

-> De kinderen zijn in het zwembad

-> Kees blijft op zijn kamer


Betekent schijnen in de zin 'licht geven', dan is het een zelfstandig werkwoord:

-> De zon schijnt op mijn balkon / De lampen schijnen fel


Zelfstandig werkwoord (zww)

Ander werkwoord dan zijn, worden, blijven, blijven, blijken, schijnen of lijken? -> zelfstandig werkwoord!


Ella bakt een heerlijke taart

De leerlingen wachten op de docent

Benjamin sport elke dag

Veel mensen genieten van hun weekend

Ik ben per ongeluk mijn portemonnee vergeten 


Hulpwerkwoord (hww)

Hulpwerkwoorden komen voor in een zin met meerdere werkwoorden. Ze helpen het gezegde te maken. Ook zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen kunnen hulpwerkwoorden zijn. 

In zinnen met meerdere werkwoorden staat het koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord meestal helemaal achter. De persoonsvorm is altijd een hulpwerkwoord.


Je zou (hww) me best even kunnen (hww) helpen (zww)
Die voetbalclub lijkt (hww) de wedstrijd te verliezen (zww)

Richard is (hww) vroeger docent Duits geweest (kww)

Aan de slag!

  • Doe je boek + schrift + etui in de tas

  • Pak je Chromebook

  • Online omgeving Nederlands -> cursus 5 - paragraaf 2





Eerste 10 minuten stilte, daarna mag je zachtjes fluisteren (maar ben je wel aan het werk)

1

minute

00

second

Terugblik

  • Je kunt per woord aangeven tot welke woordsoort dat woord hoort






Volgende les

wo 27 aug, 5e uur

Huiswerk: schrijf op in je agenda:

online afmaken: paragraaf 1 en 2 (Cursus 5) + boek mag thuisblijven (wél schrift mee!!)

Materiaal: zorg dat je alles bij je hebt: boek Nederlands + schrift + Plenda + leesboek



  • Blijf zitten tot

    de bel gaat

  • Schuif je stoel
    netjes aan

Het werkwoord is de baas


Functies worden vanuit de betekenis van het werkwoord gegeven


Lezen

Lopen

Geven










'Taal is het voertuig van de geest'

Driek van Wissen, bekende Nederlandse dichter


Praten / Zingen / Luisteren

Lezen / Denken / Schrijven



  • Taal verbindt ons met elkaar

  • Taal is altijd in beweging

  • Je kunt met taal spelen



4x waarom Nederlands zo'n belangrijk vak is

Goede communicatie: je leert helder spreken, lezen en schrijven -> dat heb je nodig voor je werk, studie en het dagelijks leven


Begrijpen van de maatschappij: je leert moeilijke teksten van de overheid, het nieuws of de bank goed lezen en begrijpen


Cultuur en geschiedenis: via literatuur leer je over Nederlandse schrijvers, verhalen en onze gezamenlijke geschiedenis


Je eigen mening uiten: je leert hoe je jouw gedachten en gevoelens netjes en overtuigend opschrijft of vertelt