Les geschiedenis havo 3 paragraaf 3.2 2025-2026 HSH

Geschiedenis havo 3, HSH

Oorzaken Eerste Wereldoorlog (§3.2)

1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 26 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Geschiedenis havo 3, HSH

Oorzaken Eerste Wereldoorlog (§3.2)

Welkom havo 3! Binnen = beginnen: spullen pakken en terugblikopgaven zelfstandig maken (in stilte)

- Op tafel: map/schrift / twee kleuren pennen / reader voor geschiedenis.

- Jas uit, tas van tafel, mobiel in Zakkie/tas.


Direct starten aan de terugblikopgaven, zelfstandig in stilte zonder gebruik van je boek/schrift.

Planning + lesdoel

  • Introductie: HSH, afspraken, programma havo 3.

  • Voorkennis: eeuwen, chronologie en industrialisatie.

  • Aan de slag: startvragen en bronopdracht.

  • Start lesstof: oorzaken WO I.

  • Aan de slag: korte docu / aantekeningen, huiswerkopdracht.


Lesdoelen:

  • Je weet wat we dit jaar gaan doen in klas 3.

  • Je kunt vijf oorzaken van de Eerste Wereldoorlog uitleggen en herkennen in bronnen.


Hulsebosch (HSH) + hoofddoelen klas 3

Docent geschiedenis en mentor havo 5

Vraag of hulp? Via Teams of via hsh@johandewittscholengroep.nl


Klas 3: één lesuur geschiedenis van 70 min. per week.

Vijf cijfers dit jaar: 3x PW (telt 3x), 2x PO (telt 1x).


Mijn hoofddoelen voor klas 4 dit jaar:

  1. IEDEREEN haalt een voldoende eindcijfer voor geschiedenis (!)

  2. Hard werken en goede basis voor bovenbouw havo, veel leren en plezier tegelijkertijd.

Afspraken zodat iedereen 100% kan leren

Begin les:

  • Kom rustig binnen, zeg gedag, geen eten/kauwgom/oortjes, zitten volgens plattegrond.

  • Binnen = beginnen: pak direct je spullen (reader/boek, schrift, pen) en start zelfstandig (in stilte) aan de terugblikopdrachten.


Tijdens les:

  • Tijdens uitleg docent ben je stil en luister je/maak je aantekeningen.

  • Doe mee met de les, concentreer je, zit recht.

  • Respectvol voor je docent en medeleerlingen.

  • Vraag/opmerking? Steek je vinger op.

  • Zelfstandig werken: in stilte of fluisterend overleg met buurman/buurvrouw.

  • Tijdens de les: geen laptops en telefoon (geen waarschuwing).


Einde les:

  • Blijf zitten tot de bel gaat, opruimen 1 min. voor tijd.

  • Schuif je stoel aan en hou je plek netjes.


Maak HSH en jezelf trots!


Zorg dat iedereen kan werken/opletten.


Leren = nadenken, dus denken, meedoen en herhalen lonen (!)


Hard werken/leren en klein grapje/plezier gaan samen, maar balans.

Programma en cijfers havo 3

Periode 1: Eerste Wereldoorlog, Russische Revolutie en crisis van de jaren 1930.

  • Proefwerk 1: telt 2x mee, 90 minuten, herkansbaar.

  • PO Portfolio: SO + opdracht, telt 1x mee, niet herkansbaar.


Periode 2: Opkomst van Hitler, Tweede Wereldoorlog en begin Koude Oorlog.

  • Proefwerk 2: telt 2x mee, 90 minuten, herkansbaar.

  • PO Portfolio: SO + opdracht, telt 1x mee, niet herkansbaar.


Periode 3: Conflicten en einde Koude Oorlog, thema Nederlands-Indië.

- Proefwerk 3: telt 2x mee, 90 minuten, niet herkansbaar.


In totaal voor eindcijfer geschiedenis klas 3: 3x proefwerk (telt 3x mee), 2x PO (telt 1x mee).


Huiswerk: belangrijker dit jaar (!)

Leren = nadenken en actief iets doen met de stof, in de les én thuis!


Huiswerk voor iedere les (staat in SOM):

- Bekijken uitlegvideo en maken korte aantekeningen.

- Lezen paragraaf en/of maken samenvatting.

- Soms: afmaken (bron)opdrachten uit de les en/of leren.


Soms: huiswerkcheck.


Waarom? Periode is langer, dus meer leerstof: leerstof beter onthouden én herhalen  geeft hogere cijfers (!)



Waarom het vak geschiedenis (relevantie en nut)?

‘Door te begrijpen wat mensen vroeger meemaakten, leer je je eigen tijd beter begrijpen.’


Kennis van de wereld belangrijker:

Perioden en maatschappijtypen

Prehistorie (tijdvak 1): agrarisch of agrarisch-urbaan.


Oudheid (tijdvak 2): agrarisch-urbaan.


Middeleeuwen (tijdvak 3 en 4): agrarisch of agrarisch-urbaan.


Vroegmoderne tijd (tijdvak 5, 6 en 7): agrarisch-urbaan.


(Moderne tijd (tijdvak 8, 9 en 10): industrieel.

Voorkennis: eeuwen, jaren, etc.

Welke jaartelling gebruiken wij?


Een eeuw = … jaar?

Welke eeuw: 1453, 1789, 1914?

17e eeuw was van … tot … ?


Welke revolutie begon in Engeland eind 18e eeuw?

Historische dimensies/invalshoeken

Soms combi

Checkvraag: bij welke historische dimensie/invalshoek passen de volgende zinnen vooral?

Kies uit: politiek, economie, sociaal, cultuur (godsdienstig).


A. Christelijk geloof.

B. Dictatuur en democratie.

C. Handel, ambacht en nijverheid (= producten maken met de hand).

D. Wetenschappelijke uitvindingen, zoals de microscoop.

E. Verbod op protestantse godsdienst door Spaanse koning Filips II.

F. Migratiebewegingen.

G. Industriële productie in fabrieken.

H. Grote bezitsverschillen binnen een samenleving.

Opwarmertje: chronologievraag (3 min.)

Zet de volgende afbeeldingen in de juiste chronologische volgorde (tijdsvolgorde):

A. Europese ontdekkingsreizen

B. Kruistochten (middeleeuwen)

D. Gouden Eeuw (VOC/WIC)

E. Franse Revolutie

F. Romeinse Rijk

C. Industriële Revolutie

Opwarmertje: industriële revolutie en gevolgen

Wat was de industriële revolutie? Oorzaken? Gevolgen?

Aan de slag… (10 min.)

  • Invullen startvragen voor HSH.

  • Maken: startopdracht geschreven bron (voorkennis) + topografie.


Na 10 minuten bespreken, anders straks afmaken.


Klaar? Lezen en kort samenvatten in je schrift: paragraaf 3.2 in je leerboek.

Chronologisch overzicht WO I en interbellum (h/v 3)


Ontstaan Duitsland en start Duits modern imperialisme (1871)

Eerste Wereldoorlog (na moord op Franz-Ferdinand) (1914-1918)

Roaring Twenties (1920-1929)

Beurskrach, economische wereld-crisis (1929-1939)

Russische Revolutie (1917)

Wapenstilstand WO I (1918) en Vrede van Versailles (1919)

Tijdvak 9: Tijd van wereldoorlogen (1900-1950)

Tijdvak 9: Tijd van Wereldoorlogen (1900-1950)

  • Eerste Wereldoorlog (1914-1918);

  • Tweede Wereldoorlog (1939/1940-1945).


20e eeuw = 1900-1999.

Belle Epoque versus Eerste Wereldoorlog

Belle Epoque (mooie tijdperk, 1900) = verwachting  Eerste Wereldoorlog (1914-1918) = realiteit.

https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1900-dawn-of-the-century.html (2.30-5.18)



§3.2: ‘Europa onder spanning’

Achterliggende oorzaken en aanleiding

Oorzaak = reden waarom iets gebeurt.

Gevolg = wat er gebeurt door een gebeurtenis/oorzaak.


Twee soorten oorzaken:

  1. Indirecte, achterliggende oorzaak = al dagen slecht geslapen, stress.

  2. Directe oorzaak, aanleiding = één vervelende opmerking van iemand.


Reactie: je wordt heel erg boos op iemand.

Oorzaken Eerste Wereldoorlog (dieperliggende, indirecte oorzaken)

Diepere, indirecte oorzaken van de Eerste Wereldoorlog, die zorgden door spanningen/conflicten tussen landen:

  1. Wapenwedloop (via industrialisatie);

  2. Groeiend nationalisme;

  3. Groeiend militarisme;

  4. Modern imperialisme;

  5. Bondgenootschappen.

Industrialisatie en wapenwedloop

Industrialisatie = het maken van veel producten tegelijk met machines in fabrieken.


Wapenwedloop = het opbouwen van een zo groot mogelijk leger en vloot en het maken van de beste wapens.

- Andere landen zijn je concurrenten: bijv. Engeland  Duitsland.

Duitsland vanaf 1900 bouwen vloot van oorlogsschepen, Engeland was al eerder begonnen in de 19e eeuw

‘Dreadnoughts’ = oorlogsschip

Gevolgen Industriële Revolutie

  • Alle productie van producten op grote school (veel: massaproductie) in fabrieken, bijv. kleding (katoen, textiel).

  • Grote hoeveelheden staal en ijzer beschikbaar.


Dus: perfecte omstandigheden voor grootschalige productie van wapens, zoals kanonnen en machinegeweren (bijv. Maxim Gun, 1870).


Maar ook: grote vraag naar grondstoffen voor de industriële productie, zoals rubber, katoen en olie (uit de koloniën).

Machinegeweer: Maxim Gun (1870)

Machinegeweer, die snel achter elkaar veel kogels kan afvuren.

Checkvraag: bronvraag

Leg uit dat je het begrip ‘wapenwedloop’ kunt toepassen op de bron (= dat je het begrip kunt zien in de bron). Verwijs in je antwoord naar de bron.

Aan de slag… uitleg video en aantekeningen

Bekijk de video en maken korte aantekeningen erbij, minimaal vier feiten opschrijven in je schrift, de rest is huiswerk  volgende keer afmaken en af hebben:


https://www.youtube.com/watch?v=c8z_Bd0JWx0&list=PLj_gJNiGEOfjZeAKgd0m6Te4NJqIX2KbB&index=2

https://schooltv.nl/video-item/de-eerste-wereldoorlog-de-oorlog-van-de-loopgraven


Volgende keer: spullen op orde, aantekeningen bij video afmaken/lezen paragraaf 3.2 + startopdrachtjes topografie en meenemen, verder met oorzaken WO I.